Στην ευτυχία μας…ο χρόνος μας φαίνεται μικρούλης και γρήγορος…στη δυστυχία μας…ο χρόνος μας φαίνεται πελώριος, ατέλειωτος, σωστός τύραννος, βαρύς και ασήκωτος…Πόσο παραστατικά περιγράφει τις υποκειμενικές στιγμές του ο ποιητής Λαμαρτίνος στο ποίημα του: «κράτησε χρόνε…» όταν αγκαλιά με την αγαπημένη του σε μια ακτή της λίμνης της Γενεύης απολαμβάνει τη χαρά της ευτυχίας, απαγγέλλοντας: κράτησε χρόνε, κράτησε το πέταγμα σου τώρα/ και εσείς στιγμές μην κάνετε φτερά/ σταθείτε εδώ, στης ευτυχίας τη μέρα τις ώρες τις χρυσές/ τόσοι είναι οι δύστυχοι στη γη που σας αναζητούνε/ γι΄ αυτούς πετάξτε γρήγορα/ και φέρτε στα φτερά όσα τους δέρνουν βάσανα/ μα εκείνους που ευτυχούνε ξεχάστε μια φορά…
Παιδιά, έφηβοι, νέοι, ενήλικες, γέροι, είμαστε όλοι στη λίστα του πεσσεύοντος χρόνου…! Σαν παιδιά κάτω από τις φτερούγες του πατέρα και της μητέρας αγνοούμε τους κινδύνους και μεγαλώνουμε παίζοντας χαρούμενα, γελούμε σε όλους, αθώα πλασματάκια…Σαν έφηβοι και νέοι πλάθουμε όνειρα, ερωτευόμαστε, τραγουδούμε, χορεύουμε…Σαν ενήλικες αντιμετωπίζουμε τη ζωή ρεαλιστικά, λύνουμε τα προβλήματα μας…σεβόμαστε τον άλλον και έτσι περνούνε τα χρόνια, χωρίς να το καταλάβουμε και καθώς περνούν τα χρόνια αφήνουν τα ίχνη τους…τις ρυτίδες, τη φθορά αλλά και την εμπειρία….
Πολλές φορές επαναλαμβάνουμε τη φράση… Πως πέρασαν τα χρόνια? τι γρήγορα που περνούν…? Αλήθεια!! Τι είναι ο χρόνος? Οι πρωτόγονοι θεωρούσαν τον Χρόνο «Θεό!!». Όταν όμως ο άνθρωπος άρχισε να ερευνά τον γύρω κόσμο του και να αναζητά την ερμηνεία του κάθε φυσικού φαινομένου, τότε οι φιλοσοφούντες ιδεαλιστές είπαν: πως Χρόνος είναι μια διάρκεια συμβάντος σε κάποιο χώρο σαν γραμμή με αρχή και τέλος - κάτι σαν ποταμάκι που τρέχει για την κοίτη του - άρα ο χρόνος είναι γραμμικός με αρχή και τέλος.
Την ιδεαλιστική γραμμική θεωρία ασπάστηκε και η θρησκεία μας, με αρχή τη δημιουργία και τέλος τον Θάνατο.
Οι ρεαλιστές – υλιστές αντίθετα με τους ιδεαλιστές λένε: ο Χρόνος είναι μορφή ύπαρξης της ύλης (ως γίγνεσθαι) που χαρακτηρίζει τη διάρκεια και ακολουθία των υλικών διαδρομών (προτσές) μέσα σε κάποιο χώρο του απείρου. Το Σύμπαν δεν έχει όρια, επομένως η αρχή του χρόνου είναι άγνωστη, όπως άγνωστο είναι και το τέλος. Άρα ο χρόνος είναι κυκλικός και τρισδιάστατος: έχει παρελθόν, παρόν, και μέλλον. Το παρελθόν το αφήνουμε στο υποσυνείδητο ή ασυνείδητο. Το παρόν είναι αυτό που ζούμε και το μέλλον αυτό που προσμένουμε, η αναμονή που μας δίνει ελπίδες, αισιοδοξία, απαισιοδοξία, αγωνία για το άγνωστο.
Κατά τον φιλόσοφο Ράμφο ο επίκαιρος Αλεξανδρινός ποιητής Κ. Καβάφης βιώνει την χρονικότητα διαφορετικά, ως ένα ενιαίο σύνολο. «Το παρελθόν για τον Κ. Καβάφη δε μένει στη συνείδηση του μια αναπαράσταση, κάτι σαν μια φωτογραφία, ενθύμιο του παρελθόντος, αλλά μια ανάμνηση – πνευμάτωση, που είναι διαρκώς παρούσα, ώστε το παρελθόν να γονιμοποιεί το παρόν και το παρόν να ανοίγεται στο μέλλον…». Διαβάζοντας το ποίημα «τα κεριά» βγάζουμε και τα συμπεράσματα μας.
Τα κεριά
Οι αγαπητές του μέλλοντός μας μέρες,
ωσάν κεράκια στέκονται έμπροστά μας,
σαν μια σειρά κεριά αναμμένα.
Οι περασμένες μέρες πίσω μένουν,
μια θλιβερή σειρά κεριά σβησμένα…
Τα πιο κοντά βγάζουν καπνό ακόμη.
Δε θέλω να βλέπω, να γυρίσω, να μη φρίξω.
Τί γρήγορα που η σκοτεινή γραμμή μακραίνει…
Τι γρήγορα που τα σβηστά κεριά πληθαίνουν…
Οι Έλληνες, δυστυχώς, δε βρήκαν τον τρόπο να κάνουν ενιαίο το «τρισδιάστατο του Χρόνου» για να έχουν ως δίδαγμα το παρελθόν για το μέλλον…γι αυτό κάνουν πάντα τα ίδια ιστορικά λάθη.
*Ο χρόνος που παίζει πεσσούς, ο παιχνιδιάρης χρόνος.
** Ο άχρονος χρόνος, δεν ξέρουμε ούτε την αρχή ούτε το τέλος του χρόνου.