Να κυριαρχήσει πάνω στις αδυναμίες του και να κατακτήσει τον εαυτό του. Αν δεν γίνεις πρώτα απ' όλα άνθρωπος τίποτα το καλό δεν μπορείς να γίνεις, όσα αξιώματα ή τίτλους και να κατέχεις.

Ο πιο σημαντικός είναι ο μορφωμένος, ο υπεύθυνος άνθρωπος. Αυτός που γνωρίζει το πραγματικό κι όχι μόνο το θεωρητικό βιβλίο της ζωής. Σε ερώτησή μου κάποτε σ’ έναν δάσκαλο «πόσα παιδιά έχει το σχολείο του» η απάντηση ήταν: «Ή 53 ή 54». Την ίδια ερώτηση έκανα και σ’ ένα βοσκό. Τον ρώτησα «πόσα πρόβατα έχει το κοπάδι του» και είπε κατευθείαν τον ακριβή αριθμό.

Η μεγαλύτερη αδυναμία του σπουδαγμένου ανθρώπου είναι η μονομέρεια, γιατί αμελεί τις υπόλοιπες πλευρές του. Το να έχει σπουδάσει ένας γλωσσολογία και να αγνοεί την ετυμολογία της λέξης δάσκαλος, είναι μια αδυναμία, καθώς περιορίζει την επιστήμη σε έννοια μονοδιάστατη.

Μέτρον χρημάτων ο άνθρωπος, λέει ένα αρχαίο ρητό. Άλλο ο ατάλαντος, άλλο ο ταλαντούχος κι άλλο ο πολυτάλαντος. Ο Αριστοτέλης όρισε 47 επιστήμες! Στην εποχή μας πάνω κι από την επιστήμη τίθεται το οποιοδήποτε κυβερνητικό κόμμα, καθώς ορίζει ως και τη δικαιοσύνη. Διαφορετικά δεν θα υπήρχε ο νόμος «άλλοθι». Ο νόμος περί (μη) ευθύνης υπουργών!

Προτιμώ τον ενημερωμένο βοσκό από τον ανημέρωτο υπουργό, που έγινε καθηγητής πανεπιστημίου με κομματικό μέσον.  Το καράβι που το λένε Ελλάδα 2026, δεν το πήγε ο λαός στον πάτο, αλλά ο πολιτικός που μέσα σε μια θητεία απέκτησε δύο ή τρεις ντουζίνες σπίτια! Κι ύστερα αναρωτιέσαι αν υπάρχει ακόμα στην πολιτική η μίζα!

Τούτος ο τόπος στην ιστορική του διαδρομή για να κρατηθεί στη ζωή, χρειάστηκε το αίμα του λαού, το μελάνι του σοφού και τη θυσία του μάρτυρα. Τούτο το έθνος, για να σταθεί όρθιο στηρίχτηκε στην ψυχή όσων έκαναν σύνθημα ζωής τους τη λέξη «αέρα» πάνω στα άπαρτα βουνά κι όσων τουφεκίστηκαν στα  Καλάβρυτα, το Δίστομο, στα Ανώγεια, τον Χορτιάτη και στην Καισαριανή από τους Γερμανούς ναζί στην Κατοχή.

«Το πνεύμα και στο χώμα λάμπει» θα μας πει ο ποιητής. Οι πιο μεγάλες αξίες του ανθρώπου είναι οι βαθιές. Οι στεριωμένες στα θεμέλια της ψυχής. Οι πιο ωραίοι κήποι είναι οι ενάλιοι, οι θεμελιωμένοι στο βυθό της θάλασσας, που οξυγονώνονται από την ανάσα της.

Ο Μαυροκορδάτος ήταν γλωσσομαθής. Ο Κολοκοτρώνης όμως που δεν ήξερε καμιά ξένη γλώσσα, όπως κι ο αθυρόστομος Καραϊσκάκης, αυτοί απελευθέρωσαν την Ελλάδα από τον τουρκικό ζυγό. Ενώ, ο πολύγλωσσος Μαυροκορδάτος ήταν σύμφωνα με τον καθηγητή Ιστορίας τον Βερναδάκη ο «Ολέθριος δαίμονας της Ελλάδας»! (Θεόδωρος Παναγόπουλος, «Τα ψιλά γράμματα της Ιστορίας».

Η γνώση όπως και η ημιμάθεια όταν υπηρετεί την καριέρα κι όχι την πατρίδα για τον λαό είναι άχρηστη. Είναι σαν ένα αστέρι μακρινό κι απόμακρο, που το φως του είναι πιο μικρό κι από αυτό της πυγολαμπίδας, που φωτίζει τις νύχτες, τη μικρή αυλή μας.

Και μιας και είναι ο καιρός για την έκδοση των νέων ταυτοτήτων, ας πούμε και τούτο. Η αληθινή ταυτότητα του ανθρώπου δεν χωρά σε δελτία. Άλλωστε ο κάθε ορισμός είναι κι ένας περιορισμός. Άλλο το «είναι» του ανθρώπου κι άλλο το «θεαθήναι» του. Στα βιογραφικά τα πιο πολλά από τα γραφόμενα είναι τυπικά κι όχι ουσιαστικά στοιχεία.

Η αληθινή ταυτότητα του ανθρώπου είναι όλη του η διαδρομή στη ζωή. Δεν είναι μόνο το χρώμα των ματιών, των μαλλιών, το ύψος και η ηλικία του. Τα σημαντικά χαρακτηριστικά δεν ορίζονται από βιογραφικά, καθώς ό,τι ορίζεται, περιορίζεται συγχρόνως. Η ψυχή, η ηθική, η ανθρωπιά, η ευαισθησία μένουν έξω από αυτά.