Το περασμένο Σαββατοκύριακο, 8-10 Μαΐου 2026, είχα την τιμή να συμμετάσχω ως αναβιωτής, με την ομάδα μου Kampf Gruppe Suden H.R.G. στην κορυφαία στιγμή της ελληνικής αναβιωτικής σκηνής, στο «Ρούπελ 1941: Η Αναβίωση». Δεν ήταν απλώς μια εκδήλωση· ήταν μια κατάδυση στην ψυχή της ιστορίας. Βλέποντας τώρα τις φωτογραφίες, με εμάς τους αναβιωτές να στεκόμαστε μπροστά στα «δόντια του Δράκου» του θρυλικού οχυρού, η συγκίνηση είναι ίδια με εκείνη τη στιγμή που ακούστηκε η πρώτη σειρήνα της επίθεσης. Ήμασταν εκεί, εκατοντάδες αναβιωτές, Έλληνες και Γερμανοί, από την Ελλάδα και το εξωτερικό, για να δώσουμε πνοή στις ασπρόμαυρες σελίδες του Απριλίου του 1941. Η αναβίωση της μάχης του Οχυρού Ρούπελ δεν ήταν ένα απλό θέαμα, για τους χιλιάδες επισκέπτες και θεατές, αλλά μια μυσταγωγική «επιστροφή» στο έπος της Γραμμής Μεταξά. Οι χιλιάδες επισκέπτες δεν είδαν απλώς μια αναπαράσταση· βίωσαν την ένταση, τον θόρυβο και το δέος της θυσίας. Μέσα από τη δράση της ιστορικής αναβίωσης, το Οχυρό Ρούπελ έπαψε να είναι ένα σιωπηλό μνημείο και έγινε ένας ζωντανός φάρος που μεταλαμπαδεύει την εθνική μνήμη στις επόμενες γενιές.

Η ιστορία δεν είναι απλώς μια παράθεση ημερομηνιών, τοπωνυμίων  και ονομάτων σε σκονισμένα και πολυκαιρισμένα βιβλία σε κάποια βιβλιοθήκη, είναι μια ζωντανή οντότητα που αναπνέει μέσα από τις πράξεις, τα αντικείμενα και τις αξίες των ανθρώπων που προηγήθηκαν.

Σε μια εποχή όπου η ταχύτητα της πληροφορίας, η ψηφιακή καθημερινότητα και η παγκοσμιοποίηση καθορίζουν τις κοινωνίες μας, παρατηρείται ένα φαινόμενο που μοιάζει εκ πρώτης όψεως αντιφατικό: η στροφή προς το παρελθόν. Άνθρωποι κάθε ηλικίας και διαφορετικού μορφωτικού επιπέδου ντύνονται με ιστορικές – πολιτικές ή στρατιωτικές - ενδυμασίες, αναπαριστούν μάχες και στιγμές άλλων εποχών, μελετούν παλιά όπλα, τεχνικές, χορούς και έθιμα, και συγκεντρώνονται σε χώρους ιστορικής μνήμης για να «ζήσουν» την Ιστορία. Το φαινόμενο αυτό είναι γνωστό ως Ιστορική Αναβίωση.  Δεν είναι μια απλή αναπαράσταση ούτε μια μορφή θεάματος χωρίς βάθος. Αντίθετα, αποτελεί ένα πολυδιάστατο κοινωνικό, πολιτισμικό και παιδαγωγικό φαινόμενο που κερδίζει συνεχώς έδαφος τόσο στην Ελλάδα όσο και διεθνώς. Η Ιστορική Αναβίωση (Historical Reenactment) είναι η γέφυρα που ενώνει το «τότε» με το «τώρα», μετατρέποντας την παθητική μάθηση σε μια βιωματική εμπειρία που αγγίζει όλες τις αισθήσεις. Σε έναν κόσμο που αλλάζει ραγδαία, η ανάγκη κατανόησης της ταυτότητας, της συλλογικής μνήμης και των ιστορικών ριζών γίνεται ολοένα και πιο επιτακτική. Η μνήμη είναι εύθραυστη. Με το πέρασμα των γενεών, τα γεγονότα γίνονται αφηρημένες έννοιες. Η αναβίωση λειτουργεί ως ένα αντίδοτο στη λήθη και η  ενσυναίσθηση που γεννιέται είναι το ισχυρότερο εργαλείο διατήρησης της μνήμης.

Αλλά τι είναι η Ιστορική Αναβίωση; Στον πυρήνα της, η ιστορική αναβίωση είναι η εκπαιδευτική και ψυχαγωγική δραστηριότητα κατά την οποία οι συμμετέχοντες (αναβιωτές) αναπαριστούν πτυχές ενός ιστορικού γεγονότος, μιας περιόδου ή ενός τρόπου ζωής. Επιδιώκουν να προσεγγίσουν όσο το δυνατόν πιο πιστά την ιστορική πραγματικότητα μέσα από τη χρήση αυθεντικών ή πιστών αντιγράφων ενδυμασιών, εξοπλισμού, όπλων, εργαλείων και καθημερινών αντικειμένων. Δεν πρόκειται για απλό «μασκάρεμα» ή μια θεατρική πράξη. Είναι μια πειθαρχημένη προσπάθεια ανασύνθεσης του παρελθόντος με γνώμονα την ιστορική ακρίβεια. Σε αντίθεση με το θέατρο ή τον κινηματογράφο, η ιστορική αναβίωση δεν βασίζεται αποκλειστικά στη δραματουργία. Αντιθέτως, στηρίζεται στην ιστορική έρευνα, στις πηγές και στην επιστημονική τεκμηρίωση. Πολλοί αναβιωτές συνεργάζονται με ιστορικούς, αρχαιολόγους και λαογράφους, ενώ αφιερώνουν χρόνια μελέτης για να κατανοήσουν εις βάθος την εποχή που αναπαριστούν. Έτσι λοιπόν, η ιστορική αναβίωση (Historical Reenactment) είναι η οργανωμένη και τεκμηριωμένη αναπαράσταση ιστορικών περιόδων, γεγονότων ή τρόπων ζωής του παρελθόντος, με στόχο τη βιωματική κατανόηση της Ιστορίας.

Η ιστορική αναβίωση μπορεί να αφορά διαφορετικές χρονικές περιόδους: από την αρχαιότητα και τον Μεσαίωνα έως τη νεότερη και σύγχρονη ιστορία. Μπορεί επίσης να περιλαμβάνει στρατιωτικές αναπαραστάσεις, αναβίωση πολιτισμικών εθίμων, καθημερινής ζωής, τεχνών και επαγγελμάτων, αλλά και θρησκευτικών ή κοινωνικών τελετουργιών.

Η αναβίωση δεν είναι μονοδιάστατη. Χωρίζεται σε δύο μεγάλες κατηγορίες ανάλογα με τον στόχο και τον βαθμό προσήλωσης στη λεπτομέρεια:

Πρώτη κατηγρία η Ζωντανή Ιστορία (Living History). Ο όρος «ζωντανή ιστορία» περιγράφει την απόδοση της ιστορίας για το ευρύ κοινό με τρόπο που στις περισσότερες περιπτώσεις δεν ακολουθεί μια προγραμματισμένη σκαλέτα. Η ιστορική παρουσίαση βασίζεται στην ιστορική τεκμηρίωση αναδημιουργώντας ένα γνωστό ιστορικό γεγονός για εκπαιδευτικούς σκοπούς, μέσω αναπαραστάσεων με θεατρικά στοιχεία και επικεντρώνεται στην καθημερινότητα. Περιλαμβάνει την επίδειξη παραδοσιακών τεχνών, τη μαγειρική, την ένδυση και τις κοινωνικές δομές, τη ζωή γεναικότερα μιας συγκεκριμένης εποχής. Είναι η κατηγορία που έλκει περισσότερο το ευρύ κοινό και τα σχολεία, καθώς προσφέρει μια ολιστική εικόνα της ζωής. 

Η Ζωντανή Ιστορία παρουσιάζεται με τρεις διαφορετικές περιπτώσεις. Πρώτα, η δράση «τρίτου προσώπου» Η δράση αυτή στην ιστορική αναβίωση, αν και δεν αποτελεί έναν ευρέως καθιερωμένο τεχνικό όρο (σε αντίθεση με την «ερμηνεία πρώτου προσώπου»/first-person interpretation), αναφέρεται γενικά στην προσέγγιση όπου ο αναβιωτής δεν υποδύεται έναν συγκεκριμένο χαρακτήρα, αλλά λειτουργεί ως αφηγητής, ξεναγός ή παρατηρητής που «μεταφράζει» την ιστορία στο κοινό, διατηρώντας μια απόσταση και τονίζοντας στο κοινό τις διαφορές μεταξύ παρελθόντος και παρόντος.

Υπάρχουν και οι αναβιωτές «δευτέρου προσώπου». Η «δράση δευτέρου προσώπου» στην ιστορική αναβίωση, αν και δεν αποτελεί τυποποιημένο τεχνικό όρο, παραπέμπει συνήθως σε διαδραστικές τεχνικές όπου ο αναβιωτής απευθύνεται άμεσα στο κοινό (ως «εσείς») ή αλληλεπιδρά μαζί του, εντάσσοντάς το στο ιστορικό πλαίσιο. Αυτή η προσέγγιση συνδυάζει την ιστορική ακρίβεια με την εκπαίδευση και τη βιωματική μάθηση. Οι αναβιωτές υποδύονται ιστορικά πρόσωπα σε κάποιο βαθμό, προσκαλώντας το κοινό να συμμετάσχει σε δραστηριότητες της εποχής, συμπεριλαμβάνοντας έτσι στο δρώμενο και τους θεατές.

Τέλος, οι αναβιωτές «πρώτου προσώπου». Η δράση «πρώτου προσώπου» (first-person interpretation) στην ιστορική αναβίωση (Ρeenactment) είναι μια μέθοδος όπου ο αναβιωτής δεν αναπαριστά απλώς μια ιστορική φιγούρα, αλλά «γίνεται» αυτή, μιλώντας, ενεργώντας και σκεπτόμενος σαν ένα άτομο μιας συγκεκριμένης ιστορικής περιόδου., Οι αναβιωτές «πρώτου προσώπου» υποδύονται ρόλους και προσωπικότητες συγκεκριμένων ιστορικών χρησιμοποιώντας την γλώσσα της εποχής ή διαλέκτους ακολουθώντας ακόμα και τα ήθη και έθιμα αλλά και συμπεριφορές εποχής.

Την Ζωντανή Ιστορία (Living Reenactment) ακολουθεί η Τακτική Αναβίωση (Tactical Reenactment). Αυτή η κατηγορία Ιστορικής Αναβίωσης αφορά την αναπαράσταση μαχών. Οι συμμετέχοντες ακολουθούν στρατιωτικά πρωτόκολλα, σχηματισμούς και τακτικές, προσφέροντας ένα εντυπωσιακό θέαμα που αναδεικνύει τη στρατηγική σημασία των ιστορικών συγκρούσεων.

Τρεις είναι οι βασικοί τύπου της Τακτικής Αναβίωσης: Η Επίδειξη Μάχης, η Αναπαράσταση Μάχης και η Τακτική Μάχη.

Η Επίδειξη Μάχης οργανώνεται και εκτελείται από την ομάδα με σκοπό να δείξει στο κοινό πώς θα μπορούσε να ήταν μία τυχαία μάχη εκείνη την περίοδο.

Η Αναπαράσταση Μάχης είναι μια αναπαράσταση με την αυστηρότερη έννοια και έχει προγραμματιστεί εκ των προτέρων, έτσι ώστε οι ομάδες που θα εμπλακούν (συνήθως σε επίπεδο διμοιρίας ή λόχου) να κάνουν τις ίδιες ενέργειες που έγιναν στις αρχικές μάχες. Οι μάχες αυτές εάν το επιτρέπουν οι συνθήκες «διεξάγονται» στο αρχικό πεδίο ή κοντά στο αρχικό πεδίο μάχης ή σε μέρος πολύ παρόμοιο με το πρωτότυπο. Αυτές οι επιδείξεις ποικίλλουν σε μεγάλο βαθμό σε μέγεθος συμμετασχόντων από 20 άτομα έως και πάνω.

Η Τακτική Μάχη, σε αντίθεση με τις παραπάνω, δεν είναι ανοιχτές ως εκδηλώσεις στο ευρύ κοινό για λόγους ασφαλείας. Τα σενάρια τακτικής μάχης εκτελούνται από τις δύο πλευρές που επινοούν στρατηγικές και τακτικές ελιγμών για να νικήσουν τους αντιπάλους τους. Συνήθως είναι χωρίς σενάριο αλλά με ένα βασικό σύνολο συμφωνημένων κανόνων (φυσικά όρια, χρονικό όριο, συνθήκες νίκης κ.λπ.) και επιτόπιους κριτές, οι τακτικές μάχες μπορούν να θεωρηθούν μια μορφή επίδειξης μάχης.

Η ιστορική αναβίωση πραγματοποιείται για πολλούς και διαφορετικούς λόγους, που συχνά συνυπάρχουν και αλληλοσυμπληρώνονται. Η Ιστορία, όπως διδάσκεται συχνά στο σχολείο, περιορίζεται μόνο σε ημερομηνίες, ονόματα και γεγονότα. Η ιστορική αναβίωση έρχεται να καλύψει αυτό το κενό προσφέροντας μια βιωματική εμπειρία. Μέσα από τη συμμετοχή, οι αναβιωτές και το κοινό μπορούν να κατανοήσουν καλύτερα τις συνθήκες ζωής, τις δυσκολίες και τις επιλογές των ανθρώπων του παρελθόντος. Η ιστορική αναβίωση λειτουργεί ως ζωντανός φορέας μνήμης. Σε έναν κόσμο όπου οι παραδόσεις και τα τοπικά χαρακτηριστικά απειλούνται από την ομογενοποίηση, η αναβίωση συμβάλλει στη διατήρηση της πολιτισμικής κληρονομιάς. Έθιμα, τεχνικές, μουσικές και χοροί που θα μπορούσαν να χαθούν, επανέρχονται στο προσκήνιο. Έτσι η ιστορική αναβίωση μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο κριτικής προσέγγισης της Ιστορίας και όχι ως άκριτη εξιδανίκευση. Έτσι, δημιουργούνται χώροι διαλόγου γύρω από ζητήματα ιστορίας, μνήμης και ταυτότητας.

Στη σύγχρονη κοινωνία, η καθημερινότητα κυριαρχείται από οθόνες και ψηφιακές εμπειρίες. Η ιστορική αναβίωση προσφέρει μια χειροπιαστή, συλλογική εμπειρία που βασίζεται στη φυσική παρουσία, τη συνεργασία και την ανθρώπινη επαφή. Μέσα από τη μελέτη και την αναπαράσταση του παρελθόντος, τίθενται ερωτήματα για τις ιστορικές αφηγήσεις, τις πηγές και τις ερμηνείες. Ιδιαίτερα σε περιόδους κοινωνικής και οικονομικής κρίσης, οι άνθρωποι στρέφονται στο παρελθόν αναζητώντας σταθερά σημεία αναφοράς. Η ιστορική αναβίωση προσφέρει ένα πλαίσιο επανασύνδεσης με τις ρίζες, ενισχύοντας την αίσθηση του ανήκειν και της συλλογικής ταυτότητας. Πολλές ιστορικές αναβιώσεις πραγματοποιούνται σε συνεργασία με σχολεία, πανεπιστήμια και μουσεία. Η βιωματική μάθηση που προσφέρουν είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική, ειδικά για τους νέους. Μέσα από τη συμμετοχή και την παρατήρηση, η Ιστορία παύει να είναι ένα αφηρημένο αντικείμενο και γίνεται εμπειρία.

Οι ιστορικές αναβιώσεις αποτελούν πλέον σημαντικό πόλο έλξης για τον πολιτιστικό τουρισμό. Σε πολλές χώρες του κόσμου, σε αντίθεση με την Ελλάδα που τα τελευταία χρόνια κάνει σε αυτόν τον τομέα δειλά – δειλά τα πρώτα της βήματα, σε προσφιλείς τουριστικές περιοχές ιστορικής σημασίας, δημιουργούν για το κοινό εκδηλώσεις αναπαράστασης απασχολώντας επαγγελματίες αναβιωτές, ή ηθοποιούς για να προσθέσουν αυθεντική αίσθηση και εμπειρία σε Μουσεία και άλλους χώρους ιστορικής προβολής. ενισχύοντας την τοπική οικονομία και προβάλλοντας την ιστορική τους ταυτότητα.

Μεταφερόμενοι στον Ελλαδικό χώρο όσον αφορά την πόλη μας, το Κιλκίς, δεν είναι απλώς μια μικρή κουκίδα στον χάρτη. Είναι στην πραγματικότητα ένα «ανοιχτό» Μουσείο. Από τους αρχαίους χρόνους και τη βυζαντινή περίοδο μέχρι τους Βαλκανικούς Πολέμους και το Μακεδονικό Μέτωπο του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, αλλά και το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, η γη του Κιλκίς είναι ποτισμένη με Ιστορία. Η ανάπτυξη του Ιστορικού Τουρισμού (ή Τουρισμού Μνήμης) στο Κιλκίς μέσω της αναβίωσης μπορεί να αλλάξει ριζικά το οικονομικό και πολιτιστικό προφίλ της περιοχής. Η αξιοποίηση αυτού του παρελθόντος μέσω της Ιστορικής Αναβίωσης μετατρέπει την απλή περιήγηση – ξενάγηση σε μια βιωματική «ιεροτελεστία». Ο επισκέπτης δεν αντικρίζει μόνο ψυχρά μνημεία, αλλά γίνεται κοινωνός της «Ζωντανής Ιστορίας», βιώνοντας την ατμόσφαιρα των γεγονότων που σμίλεψαν τα σύνορά μας.

Για το Κιλκίς, η ανάπτυξη αυτού του εξειδικευμένου τουριστικού προϊόντος σημαίνει οικονομική αναζωογόνηση, διεθνή προβολή και, κυρίως, τη διαφύλαξη της ιστορικής μνήμης. Είναι η ευκαιρία της πόλης να μετατραπεί από έναν απλό σταθμό, σε έναν παγκόσμιο προορισμό όπου το παρελθόν διδάσκει και το παρόν τιμά τη θυσία.

Φανταστείτε μια ετήσια εκδήλωση Ιστορικής Αναβίωσης, με αναφορά στις πιο ένδοξες σελίδες της Ελληνικής Ιστορίας που γράφτηκαν στην περιοχή, όπου εκατοντάδες αναβιωτές από την Ελλάδα και το εξωτερικό συγκεντρώνονται στο Λόφο του Ηρώου. Οι επισκέπτες δεν θα βλέπουν απλώς μνημεία, αλλά θα περπατούν ανάμεσα σε «σκηνές» του 1913, παρακολουθώντας την αναπαράσταση της θρυλικής εφόδου.

Τα Οφέλη του Ιστορικού Τουρισμού για την πόλη του Κιλκίς αλλά και την ευρύτερη περιοχή θα είναι τεράστια, αφού πρώτα θα υπάρχει Επιμήκυνση Τουριστικής Περιόδου. Οι αναβιώσεις μπορούν να γίνονται καθ' όλη τη διάρκεια του έτους, προσελκύοντας επισκέπτες σε περιόδους χαμηλής κίνησης.

Θα υπάρχει μια εγχώρια αλλά και Διεθνής Προβολή, αφού το Κιλκίς συνδέεται άμεσα τόσο με το Β’ Βαλκανικού Πολέμου (1913) όσο και με το Μακεδονικό Μέτωπο (1915-1918), γεγονότα με τεράστιο ενδιαφέρον για Έλληνες, Γάλλους, Βρετανούς, Βούλγαρους και Σέρβους. Οι αναβιώσεις σε τοποθεσίες όπως το Κιλκίς, ή ακόμα η Δοϊράνη ή το Σκρα μπορούν να προσελκύσουν απογόνους πολεμιστών και ιστορικούς περιηγητές από όλη την Ευρώπη.

Έτσι ενισχύεται η Τοπική Οικονομία, αφού η εισροή τουριστών θα ωφελήσει άμεσα την τοπική εστίαση, τα ξενοδοχεία και τους παραγωγούς τοπικών προϊόντων.

Και τέλος το Κιλκίς μπορεί να καθιερωθεί ως ο κατεξοχήν εκπαιδευτικός προορισμός για σχολικές εκδρομές που συνδυάζουν τη γνώση με τη δράση, προσφέροντας στα παιδιά μια «ζωντανή» διδασκαλία της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας.

Συμπερασματικά θα μπορούσαμε να πούμε ότι η ιστορική αναβίωση είναι κάτι πολύ περισσότερο από ένα χόμπι. Και δεν είναι απλώς μια αναπαράσταση του παρελθόντος. Είναι ένας ζωντανός διάλογος ανάμεσα στο χθες και το σήμερα. Σε μια εποχή αβεβαιότητας και ταχύτατων αλλαγών, προσφέρει εργαλεία κατανόησης, μνήμης και αυτογνωσίας. Για μια περιοχή όπως το Κιλκίς, αυτή μπορεί να αποτελέσει το «κλειδί» για να ξεκλειδώσει την τεράστια ιστορική της παρακαταθήκη και να την καταστήσει πόλο έλξης παγκόσμιας εμβέλειας και μια ανεκτίμητη πολιτιστική επένδυση. Όταν γίνεται με σεβασμό, γνώση και ανοιχτό πνεύμα, η ιστορική αναβίωση μπορεί να αποτελέσει πολύτιμο σύμμαχο στην εκπαίδευση, στον πολιτισμό και στη διαμόρφωση μιας κοινωνίας που γνωρίζει το παρελθόν της για να χαράξει πιο συνειδητά το μέλλον της…

Κλείνω τα μάτια και αφήνω τις φωτογραφίες της αναβίωσης να με ταξιδέψουν πίσω στη σκόνη και την κάπνα του πεδίου. Καθώς αγγίζω τον στρατιωτικό εξοπλισμό μου, νιώθω πως η ιστορική αναβίωση δεν είναι απλή αναπαράσταση, αλλά μια ιερή υπόσχεση προς τους προγόνους μας.

Ως ιστορικός αναβιωτής για τον τόπο μου, τον ιερό αυτό καθαγιασμένο τόπο του Κιλκίς, το όραμά μου είναι να δω τα χαρακώματα και τα πεδία της μάχης, για την απελευθέρωση της πόλης, να μην είναι πια βουβά σημάδια στο έδαφος, αλλά τόποι όπου η ιστορία θα «μιλάει» ξανά στις καρδιές των ανθρώπων. Και ο Λόφος του Ηρώου να ζωντανέψει ξανά, όχι με τον πόνο του παρελθόντος, αλλά με τη δόξα της απελευθέρωσης του 1913.

Φαντάζομαι μια μεγάλη ετήσια εκδήλωση ιστορικής αναβίωσης όπου φορείς, σύλλογοι και πολίτες της πόλης, ενωμένοι και μονιασμένοι, θα στήνουν ένα σκηνικό «ζωντανής» μνήμης.

 Όταν η πόλη αγκαλιάσει το παρελθόν της με τέτοιο πάθος, τότε η ιστορία θα γίνει πραγματικά η πυξίδα για ένα λαμπρό μέλλον.  Είναι χρέος μας προς την Ιστορία του τόπου μας να συμβάλουμε όλοι στο να μετατρέψουμε το Κιλκίς σε έναν φωτεινός φάρος του ιστορικού τουρισμού στην Ελλάδα, όπου κάθε επισκέπτης θα φεύγει με τη σπίθα της δικής μας ελευθερίας στην καρδιά και στην ψυχή του. Γιατί ένας λαός που βιώνει την ιστορία του, είναι ένας λαός που ξέρει να προστατεύει το μέλλον του.

----------------------------------------------

Η εταιρία THE DESIGN ROOM, με έδρα το Κιλκίς, από το 2024 είναι ένας σύγχρονος πολιτιστικός φορέας με εξειδίκευση στη διοργάνωση καλλιτεχνικών, ιστορικών και πολιτιστικών δράσεων, που στοχεύει στη δημιουργία αυθεντικών βιωματικών εμπειριών. Με όχημα τη θεατρική πράξη, την ιστορική μνήμη και την πολιτιστική καινοτομία, σχεδιάζουμε και υλοποιούμε εκδηλώσεις υψηλής αισθητικής και ιστορικής συνέπειας, που συνδέουν το παρελθόν με το παρόν, και τον άνθρωπο με την τέχνη. Μερικές από τις πιο σηµαντικές συνεργασίες των δύο τελευταίων χρόνων που έχει στο ενεργητικό της είναι ο Δήµος Κιλκίς και η Περιφερειακή Ενότητα Κιλκίς, ο Δήμος Θεσσαλονίκης, ο Πολιτιστικός & Φιλανθρωπικός Σύλλογος «ΑΡΜΟΝΙΑ» Κιλκίς, ο Σύλλογος Ιστορικών Στρατιωτικών Οχηµάτων «Σ.Ι.Σ.Ο.», το Γενικό Επιτελείο Στρατού, η 71η Αεροµεταφερόµενη Ταξιαρχία «ΠΟΝΤΟΣ», η Σ.Ε.Α.Σ. Νοµού Κιλκίς, η Ε.Α.Α.Σ. Νομού Κιλκίς, ο Σύλλογος «ΣΤΕΝΩΠΟΣ- ΟΧΥΡΩΣΕΙΣ ΜΠΕΛΕΣ & ΑΓΚΙΣΤΡΟΥ», η «KHAKI DEPOT», η Ελληνική Οµάδα Ιστορικής Αναβίωσης «GR.H.R.G.», Η Β’ κοινότητα Δήμου Θεσσαλονίκης.