Από αυτήν την στήλη, δεν θα θέσουμε ένα υποθετικό ερώτημα, αλλά θα σκιαγραφήσουμε ένα ιστορικό σενάριο. Ας υποθέσουμε λοιπόν ότι οι Ρώσοι δεν είχαν φύγει απ' την Τραπεζούντα και το Καρς το 1918, ή πως το ποντιακό αντάρτικο είχε ευοδωθεί, και είχαμε κατορθώσει να συγκροτήσουμε ένα αμιγώς ποντιακό κράτος στα μέρη των παππούδων μας. Το κράτος θα λεγότανε βεβαίως “Δημοκρατία του Πόντου” με πρωτεύουσα την Τραπεζούντα, οι κάτοικοι θα ήμασταν Έλληνες και Λαζοί, ενώ στα διαβατήριά μας, στη θέση της εθνικότητας θα έγραφε “Πόντιος”. Όλα σωστά, λογικά και με τάξη.
Την επόμενη ημέρα, η Τουρκία και η Γεωργία εγείρουν ενστάσεις. Δηλώνουν πως ο όρος Πόντος παραπέμπει στον Εύξεινο Πόντο, οπότε η έννοια του Πόντιου λογικά ταυτίζεται με εκείνη του Μαυροθαλασσίτη. Και Μαυροθαλασσίτες είναι και οι Τούρκοι, και οι Γεωργιανοί, οι Ρώσοι, οι Ρουμάνοι και οι Βούλγαροι που ζουν στα παράλια της μεγάλης θάλασσας.
“Υιοθετώντας την ονομασία του Πόντου, οι Έλληνες της Τραπεζούντας εγείρουν αλυτρωτικές αξιώσεις στο σύνολο της Μαύρης Θάλασσας” δηλώνει το υπουργείο Εξωτερικών της Τουρκίας, ενώ το αντίστοιχο υπουργείο της Γεωργίας υπενθυμίζει πως “όταν οι Έλληνες Αργοναύτες ήλθαν στην Κολχίδα για να κλέψουν το Χρυσόμαλλο Δέρας εμείς ήμασταν αυτόχθονες κάτοικοί της”. Το υπουργείο της Σοβιετικής Ένωσης, επικαλείται επίσης κάποια αποσπάσματα αττικών ρητόρων, που χαρακτηρίζουν ως Πόντο την χερσόνησο της Κριμαίας και δηλώνει πως “ο ελληνικός ιμπεριαλισμός ετοιμάζει απόβαση στο έδαφός μας”.
Την ίδια στιγμή, κάποιες φιλειρηνικές δυνάμεις στις χώρες αυτές, αναγνωρίζουν το δικαίωμά μας στην ποντιακή ταυτότητα, υπό τον όρο ότι θα ονομαζόμαστε “Ελληνοπόντιοι” και όχι σκέτα Πόντιοι. Οι εκπρόσωποι των Λαζών εξεγείρονται και δηλώνουν πως δεν δέχονται την ονομασία αυτή, δεδομένου ότι οι ίδιοι δεν ήταν Έλληνες ποτέ τους. Κάποιοι άλλοι αντιπροτείνουν να αλλάξουμε την ονομασία του κράτους μας σε “Δημοκρατία της Λαζικής”, “Δημοκρατία του Νοτιοανατολικού Πόντου”, ή “Δημοκρατία των Μιλησίων” δεδομένου ότι οι ιδρυτές της Σινώπης κα της Τραπεζούντας ήσαν Μιλήσιοι. Στο παιχνίδι μπαίνει και η Περσία, η οποία δηλώνει πως το “Βασίλειο του Πόντου” ήταν Ελληνοπερσική αυτοκρατορία με βασιλέα τον Μιθριδάτη, οπότε θα πρέπει να ζητηθεί και η δική της άποψη. Ποια θα ήταν η δική μας αντίδραση σε όλα αυτά;
Το υποθετικό αυτό σενάριο, δεν έχει στόχο να πουλήσει πνεύμα ή να εκνευρίσει τον αναγνώστη. Δεν έχει σκοπό να δικαιώσει τους Σκοπιανούς, ή να δικαιολογήσει τις ως τώρα επιλογές τους. Έχει μονάχα ένα σκοπό: Να καταδείξει πως πίσω απ' τη μάχη για ένα όνομα, δεν κρύβεται πάντα ο δόλος και το ψεύδος, αλλά μπορεί να κρύβονται παρεξηγήσεις, παιχνίδια της Ιστορίας, και βεβαίως η αγωνία για μία ταυτότητα που σου παραδόθηκε – σωστά ή λάθος - ως ιερή κληρονομιά απ' τους παππούδες σου.
Εάν αναγνωρίζουμε πως το πρόβλημα των Σκοπίων δεν θα λυθεί με πόλεμο, εάν αναγνωρίζουμε πως οι διαπραγματεύσεις μπορούν να οδηγήσουν σε λύση, τότε θα πρέπει να επιδιώξουμε διαπραγματεύσεις σκληρές αλλά έντιμες. Και η έντιμη διαπραγμάτευση, ξεκινά πρωτίστως από την κατανόηση των ορίων υποχώρησης του απέναντι.