Στην πράξη, όμως, η πρώτη επαφή πολλών πολιτών με τη διαμεσολάβηση δεν είναι πάντα αποτέλεσμα δικής τους πρωτοβουλίας.
Σε ορισμένες κατηγορίες υποθέσεων, προβλέπεται η υποχρεωτική συμμετοχή σε αρχική συνεδρία ενημέρωσης για την διαμεσολάβηση, πριν από την συζήτηση της αγωγής στο δικαστήριο. Σκοπός της ρύθμισης είναι η ενημέρωση των μερών για τη δυνατότητα εξωδικαστικής επίλυσης της διαφοράς τους. Με τον τρόπο αυτό, η εκούσια επιλογή μεταφέρεται χρονικά μέσα σε μια ήδη εκκινημένη δικαστική διαδικασία. Είναι φυσικό, δε, ότι όταν κάποιος έχει ήδη επιβαρυνθεί με αμοιβές και έξοδα και είναι σε ψυχολογία αντιδικίας, να ξαφνιάζεται και να αντιδρά στο γεγονός ότι πρέπει να παρευρεθεί σε μια υποχρεωτική συνεδρία για να σκεφτεί το ενδεχόμενο της διαμεσολάβησης.
Και το έγγραφο που υπογράφει ο εντολέας σχετικά με το ότι έλαβε γνώση για την διαδικασία της διαμεσολάβησης, και η υποχρεωτική συνεδρία, όταν αποτελούν την πρώτη επαφή του πολίτη με αυτή την “νέα” διαδικασία, καταλήγουν να μοιάζουν περισσότερο με μια τυπική υποχρέωση, παρά με μια ουσιαστική επιλογή.
Κι επειδή η χώρα μας δεν έχει παράδοση στην διαμεσολάβηση (όπως έχει π.χ η Αγγλία), ο θεσμός αυτός είχε ανάγκη προώθησης και “διαφήμισης” από την πρώτη κιόλας θέσπιση του σχετικού νόμου (που θεσμοθετήθηκε πριν από περισσότερα από 10 χρόνια), ώστε να καταλάβουν οι πολίτες τα οφέλη του και από μόνοι τους να αποφασίσουν να κάνουν χρήση αυτού.
Καλώς ή κακώς, η εμπειρία δείχνει ότι όταν μια διαδικασία παρουσιάζεται αρχικά ως υποχρεωτική, είναι πιθανό να δημιουργήσει επιφυλακτικότητα ή και αρνητική στάση. Αυτό συνέβη κι εδώ: κάποιοι πολίτες που έμαθαν με αυτό τον τρόπο για την διαδικασία, απέκτησαν αρνητική άποψη, και κάποιοι δεν την γνωρίζουν καν. Παρά το πέρασμα των ετών, σημαντικό μέρος των Ελλήνων δεν έχει πλήρη εικόνα για τη διαδικασία και τα οφέλη της, και δεν χρησιμοποιεί την διαμεσολάβηση για να απαλλαγεί από διαφορές που δυσχεραίνουν επί χρόνια την καθημερινότητα τους.
Από την άλλη πλευρά, η εφαρμογή της διαμεσολάβησης συνδέθηκε και με την ανάγκη αποσυμφόρησης των δικαστηρίων, τα οποία αντιμετωπίζουν σημαντικό φόρτο υποθέσεων. Ο διπλός αυτός ρόλος —ως εργαλείο επίλυσης διαφορών και ταυτόχρονα ως μέσο αποσυμφόρησης— δεν έγινε πάντα αντιληπτός με τον ίδιο τρόπο από το κοινό.
Η διαμεσολάβηση, όμως, ως διαδικασία, παραμένει εκούσια στην ουσία της. Η επιτυχία της βασίζεται στη συμμετοχή και τη διάθεση των μερών να αναζητήσουν λύση μέσα από τον διάλογο.
Η αποσαφήνιση αυτής της παρεξήγησης που αναλύεται παραπάνω, ήταν ένας από τους λόγους που αναπτύσσεται η παρούσα αρθρογραφία, καθώς η σωστή ενημέρωση γύρω από τον θεσμό είναι καθοριστική, ώστε οι πολίτες να μπορούν να τον αξιοποιήσουν ως πραγματική επιλογή, και όχι απλώς ως ένα ακόμη στάδιο πριν από το δικαστήριο.
Η αναζήτηση πιστοποιημένων διαμεσολαβητών μπορεί να γίνει μέσω του συνδέσμου https://www.diamesolavisi.gov.gr/mitrwo-diamesolavitwn
