Φανταζόμαστε την Αλβανία ως μια μεγάλη χώρα, ενώ πρόκειται για ένα λιλιπούτιο κράτος. Έχει έκταση 28.746 km2 είναι δηλαδή μικρότερη από την ελληνική Μακεδονία (34.178 Km2). Εάν ποτέ ενωθεί με το Κόσοβο, που έχει έκταση 10.887 Km2, πάλι μια μικρή χώρα θα παραμείνει.
Λίγοι είναι οι κάτοικοι αυτού του μικρού κράτους. Στην Αλβανία κατοικούν λιγότερα από 3 εκατομμύρια άτομα και από αυτά τα περισσότερα κατοικούν στις πόλεις. Η Αττική με 3,7 εκατομμύρια κατοίκους έχει μεγαλύτερο πληθυσμό από τον πληθυσμό ολόκληρης της Αλβανίας.
Οι Αλβανοί είναι λαός …φευγάτος. Οι Αλβανοί, κυρίως οι νέοι, μαζικά ξενιτεύονται, με αποτέλεσμα την σταθερή μείωση του πληθυσμού. Από τους 2.829.741 κατοίκους που είχε το 2021 ξενιτεύτηκαν μέχρι το 2025 οι 466.427 και έμειναν 2.363.314. Ο πληθυσμός μειώνεται σε όλες τις επαρχίες εκτός από το Αργυρόκαστρο και από το Μπεράτ.
Με την κατάρρευση του κομμουνιστικού συστήματος (1990 -1991) άνοιξαν διάπλατα τα σύνορα και ξυπόλητοι και πεινασμένοι Αλβανοί ξεχύθηκαν προς την Ευρώπη και τις ΗΠΑ. Οι μετανάστες δημιούργησαν μια σταδιακά αυξανόμενη ομογένεια Αλβανών στο εξωτερικό. Ο αριθμός τους εκτιμάται σε 1.2-2.3 εκατομμύρια. Αυτό σημαίνει ότι σε κάθε κάτοικο της χώρας αντιστοιχεί και μισός έως ένας Αλβανός στο εξωτερικό. Δεν είναι όλοι μαζεμένοι στην Ελλάδα, όπως εσφαλμένα νομίζουμε. Οι περισσότεροι είναι εγκατεστημένοι στην Ιταλία. Ακολουθεί η Ελλάδα και μετά η Γερμανία και η Βρετανία.
Η Αλβανία είναι ένα πολυθρησκευτικό κράτος στο οποίο, περιέργως για βαλκανική χώρα, η θρησκεία δεν προκαλεί διχασμό στην κοινωνία. Μουσουλμάνοι και χριστιανοί συνυπάρχουν αρμονικά. Είναι η μόνη βαλκανική χώρα όπου πλειοψηφούν οι μουσουλμάνοι (50-60% των κατοίκων). Οι περισσότεροι μουσουλμάνοι είναι σουνίτες και αποτελούν την κληρονομιά που άφησαν στην χώρα τα 500 χρόνια της οθωμανικής κυριαρχίας. Αρκετοί μουσουλμάνοι ανήκουν στο μυστικιστικό τάγμα των Μπεκτασήδων που είναι ένα παρακλάδι του Ισλάμ, με σημαντική παρουσία και επιρροή στην Αλβανία.
Οι χριστιανοί αντιπροσωπεύουν το 15- 20% του πληθυσμού. Από αυτούς περίπου οι μισοί είναι ορθόδοξοι και είναι απόγονοι του Βυζαντίου. Φυλετικά είναι Αλβανοί, Έλληνες και Βλάχοι. Ζούνε κυρίως στον Νότο. Οι εκατοντάδες νεόδμητες εκκλησίες μαρτυρούν τον δυναμισμό τους. Οι υπόλοιποι χριστιανοί είναι καθολικοί και ζουν στον βορρά.
Το 1/5 του πληθυσμού δηλώνει άθεο ή θρησκευτικά αδιάφορο. Αυτοί είναι κληρονομιά μισού αιώνα κομμουνιστικής εξουσίας.
Εθνικός ήρωας και ιστορικό σημείο αναφοράς των Αλβανών είναι ένας Αλβανός άρχοντας που φέρει ελληνικό όνομα. Ο Γεώργιος Καστριώτης (1405-1468μχ). Τον θεωρούσαν (δικαίως) τόσο ικανό στρατηλάτη, που τον ονόμασαν Μέγα Αλέξανδρο, δηλαδή σε μετάφραση Ισκεντέρ. Στο Ισκεντέρ πρόσθεσαν την λέξη μπέης δηλαδή άρχοντας -ηγεμόνας και έφτιαξαν τον ήρωα Σκεντέρμπεη. Υπήρξε ένας ακατανίκητος χριστιανός τουρκομάχος που αντιστάθηκε σθεναρά στην εξάπλωση των μουσουλμάνων Οθωμανών στην Αλβανία. Σύμβολο του ήταν ο αετός (νάτο παλι το Shqipëria). Ο αετός του Σκεντέρμπεη ήταν μαύρος και μάλιστα δικέφαλος, σαν τον βυζαντινό, ζωγραφισμένος σε κόκκινο πανί. Η σημαία του Σκεντέρμπεη έγινε η σημαία του σύγχρονου αλβανικού κράτους.
Το παράδοξο είναι πως ένας χριστιανός ηγεμόνας, έγινε εθνικό σύμβολο ενός λαού που στην πλειοψηφία του δεν είναι χριστιανικός και επιπλέον έχει ως θρησκεία το ισλάμ, που το επέβαλαν οι Τούρκοι, τους οποίους πολεμούσε λυσσαλέα.
Ο τουρίστας που διασχίζει την χώρα διαπιστώνει δια γυμνού οφθαλμού ότι η Αλβανία εξελίσσεται ραγδαία. Αυτό επιβεβαιώνουν και οι αριθμοί. Την εποχή που η Αλβανία απαλλάχθηκε από τον Κομμουνισμό (1991) η χώρα ζούσε σε συνθήκες απόλυτης φτώχειας. Είχε Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) 1,3 δις δολάρια, ανάπτυξη -28% και κατά κεφαλήν ΑΕΠ 408 $. Το 2010 είχε ΑΕΠ 11.9 δις $, ανάπτυξη+ 3.7% και κατά κεφαλήν ΑΕΠ 4.098 $. Το 2025 το ΑΕΠ έφθασε τα 33.3 δις $, η ανάπτυξη +3,7% και το κατά κεφαλήν ΑΕΠ 11.235 $ (ΑΕΠ Ελλάδος 248 δις $ και κατά κεφαλήν ΑΕΠ 29696 $). Στον δε δείκτη ανθρώπινης αναπτύξεως, που συνεκτιμά οικονομικά μεγέθη το επίπεδο υγείας και το μορφωτικό επίπεδο, κατατάσσεται στην 71η θέση. Συγκριτικά, η Ελλάδα βρίσκεται στην 34η θέση.
Οι αριθμοί φανερώνουν ότι, παρά την αλματώδη ανάπτυξη, η Αλβανία παραμένει μια φτωχή χώρα. Η ταλαιπωρημένη από την κρίση Ελλάδα, συγκρινόμενη με την Αλβανία, είναι ένας οικονομικός παράδεισος.
Η ανάπτυξη της Αλβανίας οφείλεται εν μέρει και στον ανερχόμενο τουρισμό. Η Αλβανία διαφημίζεται ως το κρυφό και φτηνό τουριστικό διαμάντι της Ευρώπης. Υποδέχεται περίπου 11 εκατομμύρια τουρίστες /έτος. Οι περισσότεροι τουρίστες προέρχονται από το Κόσοβο, ακολουθούν οι Ιταλοί και μετά οι Σκοπιανοί. Περίπου 500.000 επισκέπτες ταξιδεύουν κάθε χρόνο από την Ελλάδα, όσοι περίπου επισκέπτονται και την Τουρκία.
Υπάρχει ακόμη ένα παράδοξο στην Αλβανία. Αν και η χώρα προοδεύει οικονομικά, οι Αλβανοί μετανάστες δεν επιστρέφουν για να ζήσουν στην χώρα τους. Αυτό οφείλεται στην εκτεταμένη πολιτική διαφθορά, που ελέγχει ασφυκτικά την οικονομική ζωή της χώρας και στην απουσία βασικών υποδομών που δυσκολεύουν την ζωή των ανθρώπων κυρίως στην επαρχία. Για παράδειγμα, με εξαίρεση κάποια χιλιόμετρα αυτοκινητοδρόμου γύρω από τα Τίρανα, η χώρα διαθέτει ένα μέτριο οδικό δίκτυο, που θυμίζει τους δρόμους της ορεινής Ελλάδος, στους οποίους απαιτείται μεγάλος χρόνος για να διασχίσει κανείς λίγα χιλιόμετρα.
Σε αυτήν την φτωχή χώρα θα περίμενε κανείς να δει εικόνες εγκαταλείψεως και μιζέριας. Και όμως με τα μάτια του τουρίστα διακρίνει κανείς κρατική φροντίδα και νοικοκυροσύνη.
Το κέντρο των πόλεων είναι περιποιημένο με δένδρα και λουλούδια. Οι δημόσιοι χώροι είναι σκουπισμένοι και καθαροί από σκουπίδια. Οι δρόμοι είναι επίσης καθαροί. Υπάρχουν κάδοι για ανακύκλωση. Οι αρχαιολογικοί χώροι είναι προσεγμένοι. Τα μουσεία είναι αξιοπρεπή, με καθαρές τουαλέτες.
Στα Τίρανα, που είναι η πρωτεύουσα, χιλιάδες άνθρωποι κατακλύζουν τα καταπράσινα πάρκα, όπου τα παιδιά παίζουν ανέμελα στις καλοφτιαγμένες παιδικές χαρές. Το κέντρο ευωδιάζει αυτήν την εποχή, με άρωμα από ανθισμένο ριχόσπερμα. Οι διαβάσεις των πεζών είναι σηματοδοτημένες και οι οδηγοί παραχωρούν την προτεραιότητα στους πεζούς (η σύγκριση με την Ελλάδα και εδώ πληγώνει). Τα ταξί αστράφτουν από καθαριότητα και στην πιάτσα τους υπάρχουν φορτιστές για τα ηλεκτροκίνητα ταξί.
Η Αλβανία είναι χώρα όπου βασιλεύει η υπερβολή. Υπερβολή είναι τα πολυάριθμα αυτοκίνητα Mercedes που κυκλοφορούν στους (κακούς) δρόμους. Υπερβολή είναι και οι τεράστιοι ουρανοξύστες που φυτρώνουν στο κέντρο των Τιράνων. Μόνο από το παράθυρο του ξενοδοχείου μέτρησα εννέα γερανούς από αντίστοιχα εργοτάξια. Στο δε παραλιακό μέτωπο στα νότια του Δυρραχίου, ανεγείρονται τερατώδη, σε μέγεθος οικοδομήματα. Το ένα κτίζεται κολλημένο δίπλα στο άλλο και δεν αφήνουν ούτε τον ήλιο να περνάει ούτε τον αέρα να κυκλοφορεί. Όταν αυτές οι κατασκευές ολοκληρωθούν, θα γεμίσουν (;) από τουρίστες. Η Αλβανία ετοιμάζει το τουριστικό της μέλλον, καταστρέφοντας το τουριστικό της προϊόν. Εάν κάτι ανάλογο ετοιμάζονται να κατασκευάσουν και στην περιοχή του Ζβέρνετς (όπου έγιναν προσφάτως οι διαμαρτυρίες), τότε δικαίως ανησυχούν οι πολίτες.
Η Αλβανία έχει δυναμισμό και διαθέτει ανθρώπινο δυναμικό με θέληση και πείσμα για δουλειά. Χρειάζεται όμως ισχυρούς θεσμούς (που δεν έχει) και πολιτική ηγεσία με όραμα (όραμα έχει για την συντεχνία της και όχι για την χώρα). Η ενδεχομένη είσοδος στην Ευρωπαϊκή ένωση θα της προσφέρει μια μοναδική ευκαιρία για ευημερία. Θα πρέπει όμως να βρεθεί ο κατάλληλος ηγέτης που δεν θα αφήσει αυτήν την ευκαιρία να πάει χαμένη.
Τάσος Ναούμης Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ:
- Ο Ορθόδοξος Ναός της Αναστάσεως στο κέντρο των Τιράνων. Έργο Αναστασίου αρχιεπισκόπου Αλβανίας.
- Διάβαση πεζών στα Τίρανα. Χωρίς περιττά σχόλια
