Οι λόγοι που με έσπρωξαν να γράψω αυτό το άρθρο είναι τρεις: καταρχάς, πολλοί Έλληνες, δυστυχώς, γνωρίζουν το έργο του Γέρου μόνο σε γενικές γραμμές, με πολλά κενά και ελλείψεις. Έπειτα, θέλησα να καταδείξω την προσφορά του με συγκεκριμένες αναφορές, ειδικά σήμερα που η λεγόμενη ‘’σχολή της αποδόμησης’’ προσπαθεί να μειώσει ή και να απαξιώσει το έργο σημαντικών μορφών του παρελθόντος. Και, τέλος, επιδίωξα να συνειδητοποιήσουν οι αναγνώστες ότι η επιτυχία της Επανάστασης δεν ήταν καθόλου δεδομένη, όπως πολλοί, εκ των υστέρων, πιστεύουν. Το αντίθετο μάλιστα: τους πρώτους δύο μήνες μετά την έναρξή της (Απρίλιος και Μάιος 1821), το καλοκαίρι, επίσης, του 1822, καθώς και την περίοδο 1825-1827, το πιθανότερο σενάριο ήταν το σβήσιμο και η καταστολή της. Και στις τρεις αυτές κρίσιμες στιγμές, ο ρόλος του Κολοκοτρώνη ήταν ζωτικός για να παραμείνει η Επανάσταση ζωντανή.  
Αρχίζουμε λοιπόν:
1.      Με την έναρξη της Επανάστασης στην Πελοπόννησο (23 Μαρτίου 1821) ο Κολοκοτρώνης είναι ο μόνος από τους πρωταγωνιστές που έχει μια γενική αντίληψη της κατάστασης και ένα στρατηγικό σχέδιο. Ενώ, δηλαδή, στα πολεμικά συμβούλια επικρατεί το χάος και η σύγχυση, εκείνος είναι ο μόνος που έχει συλλάβει έναν στρατηγικό στόχο: την κατάληψη της Τριπολιτσάς, που ήταν το διοικητικό και στρατιωτικό κέντρο της οθωμανικής εξουσίας στην Πελοπόννησο. Τα πράγματα των δικαίωσαν, αλλά μεγαλύτερη σημασία από αυτό είχε το γεγονός ότι μόνον αυτός, κατά την έναρξη της Επανάστασης, πρόσφερε μια κατεύθυνση, έναν ‘’μπούσουλα’’.
2.      Από τις 23 Μαρτίου μέχρι και τα μέσα Μαΐου 1821, στο διάστημα, δηλαδή, των πρώτων δύο μηνών της Επανάστασης, οι δυνάμεις των επαναστατών στην Πελοπόννησο διαλύθηκαν τρεις φορές στη θέα και μόνο του οθωμανικού στρατού, αδυνατώντας να σταθούν και να πολεμήσουν. Οι ραγιάδες δεν πίστευαν ότι μπορούσαν να νικήσουν τους πρώην αφεντάδες τους. Η κατάσταση στα μέσα Μαΐου είχε γίνει κρίσιμη. Με απίστευτη επιμονή, ψυχραιμία και ρητορική δεινότητα, χωρίς να πτοείται από τη φυγή των πολεμιστών, ο Κολοκοτρώνης κατάφερε να τους ξανασυγκεντρώσει και τις τρεις φορές, γυρνώντας από χωριό σε χωριό κι από σπίτι σε σπίτι! Και τελικά να τους οδηγήσει στη νίκη στο Βαλτέτσι (12 Μαΐου 1821). Πρόκειται για την πρώτη νίκη του Αγώνα, με καθοριστικές συνέπειες: οι επαναστάτες πίστεψαν στον εαυτό τους, ενώ κρίθηκε και η πτώση της Τριπολιτσάς στα χέρια των Ελλήνων τον επόμενο Σεπτέμβριο.
3.      Πέρα από την επιμονή να επικεντρωθούν οι προσπάθειες των επαναστατών στην Τρίπολη, η ίδια η πολιορκία και η κατάληψη της πόλης έγιναν με βάση τα σχέδια του Κολοκοτρώνη.
4.      Πρέπει να επισημανθεί το εξής αξιοσημείωτο: ο Κολοκοτρώνης πέτυχε όλα τα παραπάνω χωρίς να κατέχει, τον πρώτον αυτόν καιρό, κανένα αξίωμα και καμία αναγνωρισμένη εξουσία ‘’αρχιστρατήγου’’. Η άρνηση των υπολοίπων πρωταγωνιστών να του αναγνωρίσουν μια τέτοια εξουσία οφειλόταν, καταρχάς, στις δεδομένες αρχηγικές φιλοδοξίες όλων. Εξάλλου, οι ισχυροί πρόκριτοι της Πελοποννήσου δεν ήθελαν να αναγνωρίσουν ως ιεραρχικά ανώτερό τους έναν πρώην ‘’κλέφτη’’. Ρόλο έπαιξε, επίσης, και το γεγονός ότι ο Κολοκοτρώνης απουσίαζε από την Πελοπόννησο 15 ολόκληρα χρόνια, από το 1806, όταν είχε καταφύγει στα αγγλοκρατούμενα Επτάνησα καταδιωκόμενος από τις οθωμανικές αρχές. Αυτή η μακροχρόνια απουσία του είχε, φυσικά, μειώσει την επιρροή του στην περιοχή. Κατά την έναρξη, λοιπόν, της Επανάστασης, τα μόνα του όπλα ήταν το όνομά του και το προσωπικό του κύρος, καθώς ο λαός θυμόταν ακόμη τα παλαιά του (προεπαναστατικά) κατορθώματα. Το γεγονός ότι, μέσα σε συνθήκες πολυαρχίας και χωρίς ο ίδιος να κατέχει καμία εξουσία, πέτυχε τα προαναφερθέντα επιτεύγματα των πρώτων μηνών της Επανάστασης, αποτελεί ένα μικρό ‘’θαύμα’’. Έγινε, βασικά, ο εγκέφαλος και ο συντονιστής των επαναστατικών δυνάμεων χάρη στην προσωπική του επιβολή και μόνο.
5.      Μεγάλο ρόλο στα παραπάνω έπαιξε ασφαλώς η ικανότητα του Κολοκοτρώνη να απευθύνεται στους απλούς αγρότες της Πελοποννήσου και να μιλά τη γλώσσα τους.  Παρά την έλλειψη σχολικής εκπαίδευσης, υπήρξε ικανότατος ρήτορας και μέγας ψυχολόγος τόσο των μαζών όσο και των μεμονωμένων προσώπων. Μπορούσε να μεταδίδει στους άλλους τη δική του ακατάβλητη πίστη στην αίσια έκβαση του Αγώνα. Πραγματικά, ‘’όπου έμπαινε ο Κολοκοτρώνης, η ατμόσφαιρα αμέσως ηλεκτριζόταν’’, γράφει ο Τερτσέτης.                                                       .
6.      Η μεγάλη του στιγμή ήρθε το καλοκαίρι του 1822, όταν ο Σουλτάνος Μαχμούτ Β’ έστειλε εναντίον της Επανάστασης πολύ ισχυρές δυνάμεις με επικεφαλής τον Δράμαλη Πασά. Όλες οι πηγές και τα αρχεία που έχουμε στη διάθεσή μας δείχνουν καθαρά ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θεωρούσαν, εκείνη τη στιγμή, δεδομένη την άμεση καταστολή της ελληνικής εξέγερσης. Μέσα σε συνθήκες πραγματικού χάους και πανικού (η επαναστατική κυβέρνηση είχε εγκαταλείψει την έδρα της και είχε μπει σε τρία πλοία αναμένοντας τις εξελίξεις!) ο Γέρος οργάνωσε αποτελεσματική άμυνα με δυνάμεις που συγκέντρωσε ο ίδιος και που, αριθμητικά, έφταναν το 1/3 των τουρκικών! Ήταν ο μόνος που αντιλήφθηκε ακόμη και τη μπλόφα του Δράμαλη, ο οποίος επιχείρησε να παραπλανήσει τους επαναστάτες ως προς την κίνηση των στρατευμάτων του. Το αποτέλεσμα ήταν η παγίδευση του οθωμανικού στρατού στα στενά των Δερβενακίων (26 Ιουλίου 1822) και η σχεδόν ολοκληρωτική εξόντωσή του! Αυτή η νίκη ήταν η μεγαλύτερη πολεμική επιτυχία της Επανάστασης και είχε βαρυσήμαντες συνέπειες: πρώτον, έσωσε και εδραίωσε την Επανάσταση. Και, δεύτερον, προκάλεσε την πρώτη μεταστροφή ευρωπαϊκής κυβέρνησης υπέρ των Ελλήνων. Συγκεκριμένα, ο Βρετανός υπουργός Εξωτερικών Τζωρτζ Κάνιγκ, αντιλαμβανόμενος την αδυναμία των Οθωμανών να καταστείλουν την ελληνική εξέγερση, άρχισε, με δηλώσεις και πράξεις, να υποστηρίζει την ιδέα ίδρυσης ενός ελληνικού κράτους.
ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΤΟ Β’ ΜΕΡΟΣ.