Ας δούμε όμως ετυμολογικά τη λέξη αυτή.
Σύμφωνα με τη αρχαία ελληνική, η πειθαρχία ως θηλυκό προέρχεται από το πείθω + άρχω που σημαίνει ενέργεια ή το αποτέλεσμα του πειθαρχώ, η υπακοή σε κάποιες αρχές, κανόνες, νόμους ή στις διαταγές κάποιου ιεραρχικά ανώτερου.
Τι σημαίνει το πρώτο συνθετικό της λέξης πείθω: Κάνω κάποιον να αλλάξει γνώμη, να ακολουθήσει τη γνώμη κάποιου άλλου ή γενικά τον παροτρύνω αποτελεσματικά να προβεί σε μια ενέργεια που αρχικά τον έβρισκε αντίθετο ή αδιάφορο, του αλλάζω γνώμη με επιχειρήματα ή με την άσκηση εντονότερης πίεσης, αλλά όχι με τη χρήση ωμής βίας.
Υπάρχει όμως και μια συγγενείς λέξη του πείθω η πειθώ η ικανότητα κάποιου να πείθει. Ας δούμε το δεύτερο συνθετικό της λέξης άρχω: Κυβερνώ, ασκώ εξουσία έχοντας ανώτατο αξίωμα.
Όσοι λοιπόν, ασκούν οποιαδήποτε μορφή εξουσίας από τους γονείς, γιατί εξουσιάζουν μέχρι ενηλικιώσεως τα παιδιά τους, μέχρι και τους κυβερνώντες, θα πρέπει να έχουν στο μυαλό τους το πρώτο συνθετικό της λέξης πειθαρχία το ρήμα πείθω, καθώς και τη συγγενή του λέξη πειθώ και όχι να αρκούνται μόνο στο δεύτερο συνθετικό άρχω.
Αν εφαρμόζουν μόνο το άρχω, ελλοχεύει ο κίνδυνος αντί να πείσουν τα παιδιά τους οι γονείς, τους μαθητές οι καθηγητές όλων βαθμίδων εκπαίδευσης καθώς και των πανεπιστημίων, το ποίμνιό τους – οι Ιερείς – και τελικά τους πολίτες τους οι κυβερνώντες, να τους ενσπείρουν την αμφιβολία και ότι συνεπάγεται από αυτή, την έλλειψη εμπιστοσύνης και τελικά να εισπράξουν είτε την αδιαφορία, είτε την αντίδραση τους, μεμονωμένη ή οργανωμένη.
Μετά τα παραπάνω, ας δούμε την εφαρμογή της πειθαρχίας, μέσα στη ευρεία έννοια Διοίκηση και Ηγεσία.
Είναι σημαντικό να ξεκαθαρίσουμε πως η έννοια της ηγεσίας δεν είναι ταυτόσημη με τις έννοιες της δύναμης, της εξουσίας και της επιρροής.
Και αυτό γιατί και οι τρεις αυτές διαστάσεις, παρόλο που αποτελούν σημαντικά μέσα στην άσκηση της ηγεσίας, πολλές φορές γίνονται αντικείμενο σύγχυσης και αποπροσανατολισμού, αφού χρησιμοποιούνται με τρόπο που η ερμηνεία τους επισκιάζει ή αλλοιώνει την ουσία της ηγεσίας.
Τα παρακάτω στοιχεία όπως:
α. Η δυνατότητα ενός να επιβάλλει τις επιθυμίες του πάνω στους άλλους (δύναμη).
β. Το νόμιμο δικαίωμα να ασκήσει τη δύναμη που κατέχει (εξουσία).
γ. Η ικανότητα κάποιου να επιδράσει με τον τρόπο του στη συμπεριφορά ή στον τρόπο σκέψης των άλλων (επιρροή).
αποτελούν σημαντικές παραμέτρους μιας ηγετικής συμπεριφοράς, ωστόσο δεν συνιστούν τη λειτουργία της ηγεσίας στον πυρήνα της.
Παρά τη μεγάλη βιβλιογραφία και τις θεωρητικές διαμάχες για την έννοια της ηγεσίας θα μπορούσαμε να συμπυκνώσουμε την απόδοση της έννοιας, στη λειτουργία εκείνη η οποία επιδρά καθοριστικά στον τρόπο με τον οποίο ηθελημένα και πρόθυμα μια ομάδα ανθρώπων υιοθετεί έναν τρόπο σκέψης και δράσης σε ένα κοινωνικό περιβάλλον.
Θα μπορούσαμε ενδεικτικά να προσδιορίσουμε την ηγεσία ως τη διαδικασία μέσω της οποίας οι δράσεις μιας οργανωμένης ομάδας επηρεάζονται με αποτέλεσμα να δημιουργούνται υψηλές προσδοκίες σχετικά με την επίλυση προβλημάτων ή την εκπλήρωση συγκεκριμένων σκοπών.
Επίσης, ως αποτελεσματική ηγεσία θα μπορούσε να χαρακτηριστεί η διαδικασία επιρροής της σκέψης, της δράσης, των στάσεων και των συμπεριφορών μιας ομάδας ανθρώπων, (μικρής ή μεγάλης / τυπικής ή άτυπης) από ένα άτομο, με αποτέλεσμα, ηθελημένα και πρόθυμα και με την κατάλληλη συνεργασία, να συμμετέχουν από κοινού στην αποτελεσματική υλοποίηση στόχων με σκοπό την πρόοδο και την ευημερία.
Με άλλα λόγια, όταν αναφερόμαστε στην έννοια της αποτελεσματικής ηγεσίας εννοούμε μια σύνθετη και δυναμική λειτουργία η οποία δεν μπορεί να ερμηνευθεί στατικά και μονοσήμαντα.
Αυτό σημαίνει ότι για να κατανοηθεί στην ολότητά της, απαιτείται να ιδωθεί ως διαδικασία η οποία εδράζεται σε πυλώνες, όπως τα στοιχεία της προσωπικότητας του ηγέτη (ή της συλλογικής ηγεσίας), το προφίλ της ομάδας των συνεργατών/μελών /υφισταμένων, την κουλτούρα που διέπει την ομάδα, το αξιακό της σύστημα, το πολιτισμικό της κεφάλαιο, την πηγή της ισχύος, το εξωτερικό περιβάλλον, τις ευκαιρίες, καθώς και τις απειλές του περιβάλλοντος χώρου.
Υπό αυτές τις έννοιες και τα στοιχεία Διοίκησης και Ηγεσίας, μπορούμε να συμπεράνουμε ότι:
Διοίκηση μπορεί να ενασκεί ο οιοσδήποτε, σε οιονδήποτε εργασιακό χώρο, όμως οι Ηγέτες ξεχωρίζουν μέσα από τις έμφυτες ικανότητες τους ή ακόμη και επίκτητες, με την ικανότητα επίλυσης των ανακυπτόντων προβλημάτων, κυρίως όμως με τη χρηστή Διοίκηση, η οποία επιβάλλει στα διοικητικά όργανα να ασκούν να ασκούν τις αρμοδιότητές τους σύμφωνα με το αίσθημα δικαίου. Οι δε διοικητικές αποφάσεις πρέπει να είναι σύμφωνες με τα χρηστά ήθη και να αποφεύγουν τις ανεπιεικείς ερμηνείες.
