espa pkm

Τρίτη, 19 Μαΐου 2026, 11:22:36 μμ
Κυριακή, 10 Δεκεμβρίου 2017 21:43

ΤΟ Μπάμπιρ*

Του Αναστάσιου Αμανατίδη.

Ο σημερινός σοβαρός και σεβαστός συνταξιούχος Γυμνασιάρχης Νικοπολιτίδης, με νοσταλγία θυμάται την συμμετοχή του σε ‘τσακαλοπαρέες’ κατά την παιδική και εφηβική ηλικία, περίοδο που δεν ήταν και η καλύτερη για την νεαρή και φτωχή πολιτεία του πρώτου Κιλκίς.
   Ανασύρει από την πλούσια μνήμη του και περιγράφει με νεανική ενάργεια, πως μετά τον τρύγο των αμπελιών το φθινόπωρο, ξεχύνονταν τα παιδιά και αλώνιζαν τα κλήματα, περνώντας τα από ένα δεύτερο χέρι, για να κορέσουν την παιδική τους πείνα, αναζητώντας ρόγες και ότι απέμεινε  από κανένα τσαμπί αθέατο κρυμμένο στα φύλλα.

 

Η πράξη των παιδιών κατά πατροπαράδοτο εθιμικό δίκαιο, αν και αφορούσε ξένες ιδιοκτησίες, καλλιέργειες και παραγωγές, μετά τον καθαυτό πρώτο τρύγο και γενικά την συγκομιδή από τον ιδιοκτήτη, η πράξη λέγω των παιδιών, να μπαίνουν σε ‘ξένα’ χωράφια, δεν θεωρούνταν κλοπή και δεν διώκονταν. Κάτι ανάλογο, που γινόταν μετά τον θερισμό με τα ‘μπασάκια’ των σταχιών (σταχομαζώχτρες).
    Αυτό το δεύτερο τρύγισμα το λέγανε στην γλώσσα των παιδιών, αλλά και των μεγάλων, ‘μπάμπιρ’.
   Μια μέρα τα παιδιά της γειτονιάς, λέγει ο μικρός τότε Δημήτρης Νικοπολιτίδης, επιχειρήσαμε ομαδική επιδρομή στα αμπέλια της περιοχής  του παλιού δρόμου προς την Αργυρούπολη, ανατολικά. Μας πήρε χαμπάρι όμως ο αγροφύλακας Σωτήρης Δάνης και άρχισε να σφυρίζει από μακριά δυνατά και να κινείται εναντίον μας απειλητικά.
   Μας ‘έκοψε’ κρύος ιδρώτας, ομολογεί ο Δημήτρης Νικοπολιτίδης, τόσο για το τσουχτερό ‘πρόστιμο’, όσο και τα επακόλουθα, που θα είχαμε στο σπίτι και το σχολείο, αλλά ευτυχώς  ο ‘Μαυρίκης’ (Μιχάλης Χιονίδης), πιο ψύχραιμος, (ίσως να ήταν και γνωστός του αγροφύλακα Σωτήρη Δάνη), έβαλε τα πράγματα στη θέση τους με τη δυνατή φωνή του:
   … Μπάμπιρ είναι αυτά, θειό, …μπάμπιρ…,  …δεν είναι διαλεχτά, είναι τρυγισμένα τα κλήματα…
   Φαίνεται πως σεβάστηκε το ‘μπάμπιρ’ των σταφυλιών με τη φωνή του Μιχάλη, που ήταν κεκτημένο και αναφαίρετο δικαίωμα των παιδιών, αν σκεφθεί κανείς, ότι  σταμάτησε τα άγρια σφυρίγματα ο Στενημαχίτης αγροφύλακας Σωτήρης Δάνης , που μάλλον θα σκέφθηκε ότι τα παιδιά το στομάχι τους πήγαν χορτάσουν με τα απομεινάρια και τα υπόλοιπα του καθαυτό τρυγητού!
   *Μπάμπιρ:  Ιδωματική λέξη της στενημαχίτικης διαλέκτου, αγνώστου ετύμου. Κατά τον Στενημαχίτη Βασίλη Άτσαλα, καλό γνωστη του ιδιώματος, σημαίνει το εθιμικό δικαίωμα του καθενός να ‘δρέπει’ καρπούς από ξένες καλλιέργειες μετά την αρχική συγκομιδή από τον παραγωγό. Το μπάμπιρ διατηρήθηκε και μέχρι των ημερών μου, τη δεκαετία του ’50, ή τουλάχιστον όσο υπήρχαν στο Κιλκίς εκτεταμένα απερίφρακτα αμπέλια. Και ήταν πολλά και καλά!
    Ενθυμούμαι μια χρονιά, νομίζω ήταν το 1956, που παρέα με τον συγχωριανό και μεγαλύτερο Ανδρέα Αθανασιάδη, μαθηματικό, μακαρίτη από έτους, (τον γνωστό στους συμμαθητές του, ως φασίολος και μικρότερο αδερφό του μαθηματικού αείμνηστου Αλέκου Αθανασιάδη ), κατά την αργία της 28ης Οκτωβρίου, μετά την μαθητική παρέλαση, επιδοθήκαμε σε ‘λίαν’ αποδοτικό μπάμπιρ, γευόμενοι τους χυμούς των ‘αζήτητων’,  περιφερόμενοι όλο το απομεσήμερο, στους συνεχόμενους και τρυγισμένους αμπελώνες των Στενημαχιωτών του ανατολικού Κιλκίς.  

Κιλκίς Δεκέμβριος 2017