Με το Κιλκισιακό Οδολόγιο ο Αναστάσιος Αμανατίδης πλουτίζει το Κιλκίς. Δρόμοι και πλατείες του Κιλκίς, αλλά και σημαντικών μικρών αστικών κέντρων του δήμου, αποκτούν την ιστορική τους ταυτότητα.
Οδός Λεοναρδοπούλου, οδός Σοφοκλή Τριανταφυλλίδη, Οδός Αθ. Τασσοπούλου, οδός Επιτρόπου, οδός Λέκκα, οδός Ρεγκούκου… διαβάζουμε καθημερινά στα οδόσημα της πόλης. Ποιοι είναι αυτοί και πόσοι άραγε στο Κιλκίς γνωρίζουμε την ιστορία και την προσφορά και το γιατί τα ονόματά τους σηματοδοτούν την πόλη μας;
Λίγοι έως ελάχιστοι. Αυτό το τεράστιο κενό στην τοπική ιστορία καλύπτει το πολύμοχθο έργο του συγγραφέα. Διότι σε κάθε οδό και πλατεία της πόλης -και λίγων οικισμών- ο συγγραφέας ενημερώνει τον αναγνώστη για το κάθε πρόσωπο, με στοιχεία από τη ζωή και τη δράση του.
Η τοπική ιστορία κάνει παρέλαση χάρη στον πλούτο των γνώσεων του Αναστάσιου Αμανατίδη ο οποίος στο βιβλίο του δεν φείδεται κόπου και χρόνου να εξηγήσει όσα κάθε υπεύθυνος πολίτης θα όφειλε να γνωρίζει ή μάλλον θα όφειλαν από τα σχολικά του χρόνια ακόμα να τον εκπαιδεύσουν. «Η ανά χείρας εργασία και έκδοσή μας έρχεται, εν είδει «Οδωνυμικής Εγκυκλοπαίδειας» να καλύψει αυτήν την ανάγκη» σημειώνει ο συγγραφέας Αναστάσιος Αμανατίδης στο εισαγωγικό του σημείωμα.
Και όπως εύστοχα σημειώνει ο χορηγός της έκδοσης Θανάσης Κουκάκης, το βιβλίο αποτελεί γραπτή αποτύπωση των αξιών της πόλης. Είναι η ταυτότητά της και επομένως οι αξίες της. Διότι μια πόλη προβάλλει τις αξίες της και μέσα από τα οδόσημά της.
Αξίζει λοιπόν το βιβλίο «Κιλκισιακό οδολόγιο» να βρίσκεται σε κάθε σπίτι Κιλκισιώτη. Σε κάθε βιβλιοθήκη μαθητή και φοιτητή. Σε κάθε σχολική και βιβλιοθήκη πολιτιστικού συλλόγου και σωματείου. Και προφανέστατα να αποτελέσει κτήμα του ιδίου του συλλογικού φορέα της πόλης, του Δήμου Κιλκίς. Αν η ανάδειξη της ταυτότητας ενός τόπου και των ανθρώπων του αποτελεί αξία και προτεραιότητα.
Το βιβλίο χαιρετίζει με ειδικό σημείωμα στην αρχή του ο Δήμαρχος Κιλκίς Δημήτρης Κυριακίδης.
Το βιβλίο εκδόθηκε από και με την επιμέλεια των ΕΙΔΗΣΕΩΝ και κοσμείται από φωτογραφικό υλικό από το αρχείο των ΕΙΔΗΣΕΩΝ.
Το βιβλίο διατίθεται και από τα κεντρικά βιβλιοπωλεία του Κιλκίς.
Δυο επισημάνσεις ακόμα: Αν μετά το πρώτο βιβλίο του «Εύθυμα ιατρικά και άλλα ενθυμήματα» είχαμε παρακαλέσει τον κ. Αμανατίδη να συνεχίσει στον ίδιο δρόμο της προσφοράς, με το παρόν «Κιλκισιακό οδολόγιο» νομιμοποιούμαστε μαζί με τος αναγνώστες μας να απαιτήσουμε: Δεν έχει δικαίωμα να σταματήσει ο συγγραφέας. Αναμένουμε λοιπόν Τάσο Αμανατίδη να καταστήσεις κτήμα ει δυνατόν όλων μας τον καρπό της δια βίου μελέτης της τοπικής μας ιστορίας.
Δεύτερη επισήμανση: Προσφέρει τεράστιο έργο ο Θανάσης Κουκάκης στον τόπο μας αναδεχόμενος την χορηγία έκδοσης βιβλίων - μελετών ανάδειξης της τοπικής ιστορίας - λαογραφίας - πολιτιστικής του ταυτότητας εν γένει. Συμπληρώνει με αυτόν τον τρόπο ιδανικά την ανάδειξη του παραγωγικού πλούτου του ν. Κιλκίς με τη λειτουργία της πρότυπης βιομηχανίας «Κουκάκης».
Θεοφύλακτος Παγλαρίδης
Εισαγωγικό σημείωμα του συγγραφέα Αναστάσιου Αμανατίδη
Η ονοματοδοσία, η απόδοση δηλαδή ονομασίας σε μία οδό, πάροδο, πλατεία, συνοικισμό, έχει και εξυπηρετεί δύο σκοπούς:
Ο ένας είναι καθαρά λειτουργικός: Διότι τα ονόματα των οδών, τα οδωνύμια, όπως λέγονται, μαζί με τον αριθμό, όπου η κατοικία του κάθε πολίτη αποτελούν την διεύθυνση των ανθρώπων, έχουν πρακτικό σκοπό και εξυπηρετούν την επικοινωνία τόσο μεταξύ τους, όσο και με τις δημόσιες υπηρεσίες, κυρίως δε είναι το σοβαρότερο εργαλείο για την λειτουργία των ταχυδρομείων.
Ο άλλος σκοπός είναι συμβολικός, ιστορικο-κοινωνικός και ηθικός: Τιμώνται προσωπικότητες, που πρόσφεραν αξιόλογες υπηρεσίες στην κοινωνία της πόλης, στο έθνος, και στον κόσμο ολόκληρο. Επίσης τιμάται η ιστορία και τα χαρακτηριστικά τόπων και περιοχών του Ελληνισμού, ιδιαίτερα τόπων καταγωγής και προέλευσης των κατοίκων της. Ακόμη τιμώνται, έννοιες και γεγονότα, κυρίως ιστορικά, άξια μνημόνευσης.
Επειδή όμως η προσωπικότητα και η δράση των τιμώμενων προσώπων, η ιστορία των τόπων και η ταυτότητα του τιμώμενου γεγονότος, απαιτούν ευρύτερη αναφορά για γνώση, από ότι τα στενά όρια μιας πινακίδας και επί πλέον δεν αναφέρονται ούτε και στον λόγο της επιλογής τους από τα δημοτικά συμβούλια, η ανά χείρας εργασία και έκδοσή μας, έρχεται, εν είδει ‘‘Οδωνυμικής Εγκυκλοπαιδείας’’ να καλύψει αυτή την ανάγκη.
Ως άνθρωπος συνδεδεμένος πολύπλευρα με το Κιλκίς, τον τόπο που γεννήθηκα, μεγάλωσα, εγκαταστάθηκα επαγγελματικά, τον υπηρέτησα από πολλές θέσεις ως ιατρός με κοινωνικο-πολιτική παρουσία, παρατήρησα, ότι πολλοί δεν γνωρίζουν το περιεχόμενο και την σημασία της ονομασίας των οδών της πόλης, μερικοί δε ακόμη και του δρόμου όπου κατοικούν! Με τον χαρακτηρισμό του ‘φιλίστορα’, ως εραστή της ιστορίας, τόσο της εθνικής γενικά, όσο και ιδιαίτερα της τοπικής και επειδή πιστεύω ότι μέσα από τις ονομασίες των οδών αποτυπώνεται εν πολλοίς η ιστορία η γενική ως ένα βαθμό , αλλά κυρίως αναδεικνύεται η τοπική, που με ενδιαφέρει περισσότερο, αποφάσισα να καταγράψω την παρούσα εργασία μου. Διότι πιστεύω ότι η ιστορία μιας πόλης ‘διαβάζεται’ σε έναν μεγάλο βαθμό στα ονόματα των δρόμων της.
Η πολύ, κατά την γνώμη μου, χρήσιμη και ωφέλιμη αυτή εργασία, έγινε για να αναδείξει με πολύ σεβασμό, μέρος έστω, όπως είναι φυσικό, της τοπικής ιστορίας με την κάλυψη όσο είναι δυνατόν μέχρις ενός σημείου του σχετικού κενού, που υπήρχε και συνόδευε μέχρι τώρα, το ιστορικό των αποφάσεων και κυρίως το περιεχόμενο των ονομασιών των οδών και πλατειών του Κιλκίς
Στο ‘‘Κιλκισιακό Οδολόγιο’’ βλέπουμε να κυριαρχούν ονόματα αγωνιστών των εθνικοαπελευθερωτικών αγώνων του 1821, αλλά και ιδιαίτερα ονόματα στρατιωτικών που αγωνίσθηκαν και θυσιάσθηκαν στην επική μάχη Κιλκίς-Λαχανά της απελευθέρωσης της πόλης τον Ιούνιο 1913. Συμπεριλαμβάνονται επίσης ονόματα μυθολογικά, αρχαία, βυζαντινά, ονόματα επιφανών ανδρών προερχομένων από τις αλησμόνητες πατρίδες των επί μέρους πληθυσμιακών ομάδων της πόλης, (Θρακών, Ποντίων, Στενημαχιτών, Σαρακατσάνων κλπ), αλλά και ονόματα σύγχρονα, μέχρι των αρχών του αιώνα μας, που αναδείχθηκαν και πρόσφεραν στην πόλη σε τομείς της πολιτικής, της επιστήμης, της επιχείρησης, του πολιτισμού. Ακολουθούν οι γεωγραφικές ονομασίες κυρίως τόπων καταγωγής των πληθυσμιακών μερίδων του, αλλά και άλλων που έχουν καθοιονδήποτε λόγο σχέση με το Κιλκίς και διάφορες άλλες κυρίως ιστορικές ονομασίες.
Το ‘‘οδολόγιο’’ του Κιλκίς μας πληροφορεί και κάτι πιο σημαντικό. Μας παρέχει την εικόνα των ιστορικών, πολιτικών και πολιτιστικών προτύπων, προς τα οποία η εκάστοτε δημοτική αρχή του Κιλκίς πάντοτε στρεφόταν. Σε ορισμένες περιπτώσεις η επιλογή των ονομάτων των οδών, ως και η μετονομασία άλλων, (με την δικαιολογία της σπουδαιότητας του προτεινόμενου και την μειωμένης σημασίας για την πόλη του υπάρχοντος), φανερώνει ενίοτε σκοπιμότητες και μέχρις ενός ορίου την ιδεολογία και τις πολιτικές θέσεις των κρατούντων. (Οι μετονομασίες οδών συνιστάται με νόμο να αποφεύγονται, κυρίως για λειτουργικούς λόγους).
Για την εργασία μας αυτή επιλέξαμε να χρησιμοποιήσουμε γλώσσα αφηγηματική και κατά το δυνατόν περιεκτική με σκοπό να κρατεί αδιάπτωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη, να δίνει έμφαση στα πιο προσιτά και ελκυστικά σημεία των λημμάτων και να τον ευχαριστεί με τις πληροφορίες που παρέχει.
Οφείλω δε να πω ότι η υποστήριξη της γαλακτοβιομηχανικής επιχείρησης ‘’ΦΑΡΜΑ ΚΟΥΚΑΚΗ’’ και ιδιαίτερα του διευθυντή αυτής κ. Αθανασίου Κουκάκη, υπήρξε ουσιώδης, γι’ αυτό θερμές είναι οι ευχαριστίες μου προς αυτήν και τον φιλόμουσο διευθυντή της προσωπικά. Τον ευχαριστώ και τον συγχαίρω προκαταβολικά για την ενθάρρυνση και ενίσχυση, που παρέχει σε κάθε ανάλογη πνευματική εργασία.
Αναστάσιος Αμανατίδης
