espa pkm

Τετάρτη, 18 Νοεμβρίου 2026, 9:37:27 πμ
Τρίτη, 17 Νοεμβρίου 2026 09:33

Χωριά που χάθηκαν, μνήμη που μένει

Ογδόντα πέντε χρόνια συμπληρώνονται από το Ολοκαύτωμα του Κλειστού, του Αμπελόφυτου και της Κυδωνιάς, των τριών χωριών του ανατολικού Κιλκίς που καταστράφηκαν από τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής.

Χωριά που δεν ξανακατοικήθηκαν. Άνθρωποι που εκτελέστηκαν, οικογένειες που ξεκληρίστηκαν και όσοι επέζησαν αναγκάστηκαν να αναζητήσουν αλλού μια καινούργια ζωή. Η αναγνώρισή τους ως Μαρτυρικών Χωριών το 2024 ήταν μια σημαντική δικαίωση της ιστορικής τους διαδρομής.

85 χρόνια μετά τη σφαγή, ο Δήμος Κιλκίς τιμά τη μνήμη των θυμάτων.

Και ίσως το μεγαλύτερο χρέος μας να είναι να μάθουν οι νεότεροι τι συνέβη σε αυτά τα τρία χωριά.

 

Το χρονικό του εγκλήματος

Στις 25 Οκτωβρίου 1941, ναζιστικές δυνάμεις (SS και τάγματα θανάτου) κατέστρεψαν ολοσχερώς και εκτέλεσαν όλους τους άντρες άνω τον 16 ετών τριών ορεινών, προσφυγικών (ποντιακών) χωριών των Κρουσσίων στον νομό Κιλκίς: το Κλειστό (Μούσγαλι), την Κυδωνιά (Κοτσαλάρ) και το Αμπελόφυτο (Μουρσαλή) μαζί με άγνωστο αριθμό αντρών από το Ίσωμα. Στη συνέχεια έκαψαν τα χωριά τα οποία δεν κατοικήθηκαν ποτέ ξανά.

Τόπος του ναζιστικού εγκλήματος ήταν τα χωριά Αμπελόφυτο, Κλειστό και Κυδωνιά. Τα τρία αυτά χωριά θεωρήθηκαν κέντρα ανταρτών μετά από υπόδειξη Ελλήνων δωσίλογων. Για τον λόγο αυτό, γιατί αγωνίστηκαν για την ελευθερία, έπρεπε να σβηστούν απ’ τον χάρτη.

Έτσι τη μοιραία εκείνη μέρα του Οκτώβρη ισχυρές μηχανοκίνητες δυνάμεις των Ες Ες περικύκλωσαν ταυτόχρονα τα τρία χωριά των Κρουσσίων. Στην πλατεία του Αμπελόφυτου και της Κυδωνιάς συγκέντρωσαν τους κατοίκους και αφού διαχώρισαν τα γυναικόπαιδα, εκτέλεσαν τους άντρες άνω των 16 ετών. Στο Κλειστό αφού έκλεισαν τους άντρες σ’ ένα ξωκλήσι στην άκρη του χωριού, το ανατίναξαν με χειροβομβίδες που έριξαν απ’ τα παράθυρα. Στη συνέχεια εκτέλεσαν τους επιζώντες με χαριστική βολή. Στα γυναικόπαιδα έδωσαν διορία μιας ώρας για να φύγουν στον Λαχανά. Σύμφωνα με ορισμένες πηγές ο αριθμός των εκτελεσμένων έφτασε τους 100.

Ο συνεργάτης μας Μάκης Ιωσηφίδης σε ένα άρθρο του ανήμερα πριν έξι χρόνια έγραψε σχετικά στις ΕΙΔΗΣΕΙΣ: Ήταν το τρίτο Ολοκαύτωμα που διέπραξαν οι κατακτητές σε σύντομο χρονικό διάστημα: Προηγήθηκαν αντίστοιχες ομαδικές εκτελέσεις στα Άνω και Κάτω Κερδύλια στις 17 Οκτωβρίου 1941 με 222 εκτελεσθέντες και στο Μεσόβουνο Κοζάνης στις 23 Οκτωβρίου 1941 με 165 εκτελεσθέντες.