Παρασκευή, 7 Οκτωβρίου 2022, 9:29:56 πμ
Κυριακή, 18 Σεπτεμβρίου 2022 20:47

Από την Μητριαρχία στην Πατριαρχία

Γράφει ο Νίκος Κωνσταντινίδης, Εκπαιδευτικός - συγγραφέας.

Η πρώτη κοινωνία στη Γη ήταν η μητριαρχική, καθώς ήταν ταυτισμένη με τη γυναίκα, που ως μάνα πρόσφερε ζωή στο παιδί της, θηλάζοντας το.  Η Πατριαρχία εφαρμόστηκε μετά, μέσω της εξημέρωσης των βοοειδών από τον άνδρα και της άροσης της γης. Τα οικόσιτα ζώα με πρώτη την κότα βοήθησαν πολύ τον άνθρωπο να επιζήσει.


Από την εποχή που η γεωργία υποσκελίζεται από την κτηνοτροφία η θέση του αρσενικού ενδυναμώνεται. Ο άνδρας δεν περιορίζεται στο κυνήγι αλλά γίνεται και ιδιοκτήτης κοπαδιών, ενισχύοντας ως φύλο τη θέση του, ενώ  η γυναίκα περιορίζεται στα του οίκου της. 
Στην πορεία του χρόνου, ο κόσμος εξελίσσεται σε κοινωνία ανδρών. Ως προς αυτό βοήθησαν και αρκετοί φιλόσοφοι: Ο Αριστοτέλης ήταν αδιάλλακτα κατηγορηματικός κατά της ισότητας των φύλων: «Το άρρεν φύσει μεν κρείττον και άρχον, το δε θήλυ φύσει χείρον και αρχόμενον» (Πολιτικά Α 1254). Στο ίδιο μήκος κύματος και ο Πλάτων: «Το άρρεν οχεύει και το θήλυ τίκτει». 
Επιπλέον, η γυναίκα είχε να παλέψει και με την προπαγάνδα μιας εποχής που ήθελε τα περισσότερα μυθολογικά τέρατα να είναι γένους θηλυκού: Άρπυιες, Ερινύες, Λάμιες, Μέδουσα, Σφίγγα, Κίρκη, Λερναία Ύδρα, Σκύλλα, Χάρυβδη κι άλλα.
Το αντιφεμινιστικό πνεύμα είχε δηλαδή εμπεδωθεί για τα καλά στην ελληνική κοινωνία, από την εποχή του μύθου και του θρύλου, με όλα τα αρνητικά επακόλουθα για τη γυναίκα.
 Στην αρχαιότητα η γυναίκα του Αθηναίου πολίτη ήταν ένα οικούρημα. Ένα πρόσωπο-αντικείμενο. Ήταν η «πρώτη δούλη» για τη λάτρα του σπιτιού. Η άποψη του Περικλή ότι «η πιο καλή γυναίκα είναι αυτή για την οποία οι άνδρες μιλούν λιγότερο», δείχνει την αδικημένη της θέση.  Εκεί που υπερείχαν οι γυναίκες ήταν η ερωτική απόλαυση που, μόνο αυτές, μπορούσαν να προσφέρουν στον άνδρα, όταν από δούλες έγιναν ιερόδουλες.
Είναι γνωστό πως στην Ακροκόρινθο υπήρχε ο ναός της Αφροδίτης, ο οποίος σύμφωνα με τον Στράβωνα είχε πάνω από χίλιες ιερόδουλες που υπηρετούσαν τη θεά, ασκούσαν την «ιερή πορνεία» και πλήρωναν "πορνικό τέλος". 
Γνωστοί ναοί της Αφροδίτης υπήρχαν στο Λέχαιο και στις Κεγχρεές. Οι ιερόδουλες οδηγούσαν τους ναυτικούς, από το λιμάνι στο «ιερό πορνείο» τους, ακολουθώντας αυτοί τα αποτυπώματα των παπουτσιών τους πάνω στο χώμα, με τη φράση «ΕΠΟΥ», δηλαδή ακολούθα.
Ο Αθηναίος πολίτης της κλασικής εποχής ήταν προνομιούχος. Είχε τη δυνατότητα να διαλέξει τρεις τουλάχιστον γυναίκες: Την «εταίρα» για πνευματική ευχαρίστηση, την «παλλακίδα» για την ηδονή και την γαμετή για τεκνογονία. Οι εταίρες διέθεταν πνευματική καλλιέργεια και ήταν περιζήτητες στα συμπόσια. Συνδύαζαν το κάλλος με τη σοφία και την πνευματική καλλιέργεια με τη γοητεία.
Φημισμένα ζευγάρια εταιρισμού ήταν: Ο Πλάτων με την Αρχαιάνασσα, ο Αριστοτέλης με την Ερπυλίδα, ο Πραξιτέλης με τη Φρύνη, ο Αρίστιππος με τη Λαΐδα, ο Περικλής με την Ασπασία… Ο Μ. Αλέξανδρος είχε για εταίρα την Αττική, που την είχε μαζί του στην εκστρατεία του στην Ασία και την οποία μετά από το θάνατό του, την παντρεύτηκε ο Πτολεμαίος και την έκανε βασίλισσα της Αιγύπτου. Να θυμηθούμε ακόμη ότι οι Αθηναίοι έστησαν το άγαλμα της εταίρας Φρύνης στους Δελφούς, έργο του Πραξιτέλη. (Κάτι ανάλογο, ίσως μια κρήνη αφιερωμένη σ' αυτήν, να δικαιούταν στα "Λαδάδικα" η Αμαλία).  
 Με την πάροδο του χρόνου άλλαξαν πολλά. Η Αγία Γραφή δείχνει με αποτροπιασμό την Εύα, όπως η Ομηρική Ιλιάδα την Ελένη. Και με την επικράτηση του Χριστιανισμού η ανδροκρατική αντίληψη της εποχής, βρίσκει την αποκορύφωσή της στα λόγια του απ. Παύλου: «Καλόν ανθρώπω γυναικός μη άπτεσθαι». (προς Κορινθίους Α΄Ζ1). Διαφορετική ωστόσο ήταν η άποψη του Χριστού, που απευθυνόμενος στους αρχιερείς λέει: «Αμήν λέγω υμίν ότι οι τελώναι και αι πόρναι προάγουσιν υμάς εις την βασιλείαν του Θεού» (Ματθ. 21, 31).
Αντίθετα με την παραπάνω του ρήση ο Απόστολος Παύλος μίλησε για την ισότητα των φύλων και των φυλών λέγοντας :«Ουκ ένι Ιουδαίος ουδέ Έλλην, ουκ ένι δούλος ουδέ ελεύθερος, ουκ ένι άρσεν και θήλυ, πάντες γαρ υμείς εις έστε εν Χριστώ Ιησού, που δυστυχώς η απήχηση των λόγων του αυτών δεν βρήκε ακόμη εφαρμογή στην ανδροκρατούμενη κοινωνία.