ΤΟ ΚΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ ΑΘΗΝΩΝ

 Η ανέγερση του εμβληματικού αυτού νεοκλασικού κτηρίου ξεκίνησε το 1859, χάρη στη μεγάλη δωρεά του Βορειοηπειρώτη εθνικού ευεργέτη Σίμωνα Σίνα (1810-1876) και της συζύγου του Ιφιγένειας Γκίκα (1815-1884) (εξού και η παλαιότερη ονομασία του ως «Σιναία Ακαδημία» ), με σκοπό να στεγάσει την «Ακαδημία». Η επωνυμία της απηχεί την Ακαδημία του Πλάτωνα. Σχεδιάστηκε από τον Δανό αρχιτέκτονα  Τέοφιλ  Έντβαρντ Χάνσεν ( 1813-1891), ενώ την επίβλεψη ανέλαβε ο μαθητής του Γερμανός  Ερνέστος Τσίλλερ (1837-1923). Ο γλυπτικός του διάκοσμος ανήκει στον Λεωνίδα Δρόση ( 1843- 1882) και  ο ζωγραφικός  στον Γερμανό  Κρίστιαν Γκρίπενκερ (1839-1916).

Ο ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΤΟΥ ΚΤΗΡΙΟΥ

   Αριστερά και δεξιά της κλίμακας που οδηγεί στην κεντρική είσοδο του κτηρίου -σχεδιασμένου  με κίονες στις δύο στενές πλευρές του (σαν  αμφιπρόστυλος  αρχαίος ναός)- βρίσκονται τοποθετημένοι οι καθιστοί ανδριάντες του Σωκράτη και του Πλάτωνα, ενώ δύο εξαίρετα δείγματα γλυπτικής αποτελούν τα δύο κολοσσιαία αγάλματα της Αθηνάς Προμάχου και του Απόλλωνα κιθαρωδού, που έχουν στηθεί  πάνω σε κίονες ιωνικού ρυθμού , αριστερά και δεξιά της κιονοστοιχίας της πρόσοψης του μεγάρου. Το αέτωμα της πρόσοψης εικονίζει τη γέννηση της Αθηνάς, παραπέμποντας στον Παρθενώνα, έργο του γλύπτη Λεωνίδα Δρόσου, σε σχέδιο του Αυστριακού ζωγράφου Καρλ Ραλ (1812-1865), ενώ τα οχτώ μικρότερα αετώματα των πλάγιων πλευρών -γλυπτές  παραστάσεις  από τερακότα – έχουν θέμα την Αθηνά, που προσφέρει τις τέχνες και τις επιστήμες στους Αθηναίους, έργο του Αυστριακού γλύπτη Φραντς Μελίντσκι ( 1822-1876). Η διάταξη των δύο πτερύγων αριστερά και δεξιά του κεντρικού τμήματος θυμίζουν εκείνη των Προπυλαίων της Ακρόπολης.

Ο ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΤΟΥ ΚΤΗΡΙΟΥ

 Το εσωτερικό του Μεγάρου χαρακτηρίζεται από εντυπωσιακή μαρμάρινη αρχιτεκτονική.  Η πολυτέλεια  με τις χρυσές λεπτομέρειες και τα  φιλοτεχνημένα  δάπεδα αποπνέουν το πνεύμα του κλασικισμού. Εισερχόμενος κάποιος σε αυτό, υπάρχει ένας μεγάλος διάδρομος, που συνδέει τις δύο πτέρυγές του και στον οποίο δεσπόζει ο μαρμάρινος ανδριάντας  του Σίμωνα Σίνα, έργο του Γερμανού γλύπτη Joannes Schilling (1828-1910).Δεξιά στο βάθος του διαδρόμου, βρίσκεται  αίθουσα, με μοναδικά, περίτεχνα φατνώματα:  διακοσμητικά βυθίσματα  δηλαδή της οροφής. Εκεί στεγάζονται βιβλιοθήκες, συλλογές έργων τέχνης και πραγματοποιούνται εκθέσεις και επιστημονικά συνέδρια.

   Την καρδιά του κτηρίου- τον κύριο δηλαδή χώρο της για επίσημες εκδηλώσεις -αποτελεί η «Αίθουσα της Ολομέλειας», της οποίας ο επιβλητικότατος ζωγραφικός διάκοσμος ξεπερνάει σε μήκος τα 50 μέτρα και είναι δημιούργημα του καθηγητή ζωγραφικής στη Βιέννη του Κρίστιαν Γκρίπενκερ,  πραγματεύεται  δε την τριλογία του Αισχύλου:  με τον μύθο του Τιτάνα Προμηθέα, του Προμηθέα Πυρφόρου, του Προμηθέα Δεσμώτη και του Προμηθέα Λυόμενου. Πουθενά στον κόσμο, ούτε στην Ακαδημία της Βιέννης, ούτε στο Βατικανό δεν υπάρχουν αυτές οι απεικονίσεις μαζί του Προμηθέα, παρά μεμονωμένες.

    Στο υπόγειο της Ακαδημίας βρίσκεται η Βιβλιοθήκη, με το όνομα του διακεκριμένου φιλολόγου Ιωάννη Συκρουτή (1901- 1937), με τους 210.000 τίτλους βιβλίων και τους 3.000 τίτλους περιοδικών, η οποία δημιουργήθηκε ταυτόχρονα  με την Ακαδημία το 1926.

    Το κτήριο παραδόθηκε στις 20 Μαρτίου του 1887 από τον πληρεξούσιο των κληρονόμων του Σίμωνα Σίνα -Ερνέστο Τσίλλερ- στον τότε Πρωθυπουργό Χαρίλαο Τρικούπη.

ΙΣΤΟΡΙΚΟ, ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ

      Το  1926, ο Αιγινήτης -ως Υπουργός Παιδείας της κυβέρνησης Θεόδωρου Πάγκαλου- προκάλεσε τη συντακτική πράξη της 18^ης Μαρτίου 1926, με την οποία ιδρύθηκε η Ακαδημία Αθηνών, πράξη που επικυρώθηκε αργότερα με τον Νόμο 4398|1929. Σύμφωνα δε με τον Νόμο 5120|2024 εκσυγχρονίστηκε αυτός ο από 100ετίας ισχύων ιδρυτικός Νόμος της και  επαναοριοθετήθηκαν οι κύριοι σκοποί της. Άλλοι σκοποί της -πέρα από την καλλιέργεια, την προαγωγή και τη διάδοση των Επιστημών, των Γραμμάτων και των Καλών Τεχνών, με τη σύμπραξη των επιφανέστερων Ελλήνων- είναι : α) Η επιστημονική έρευνα. Σήμερα λειτουργούν στην Ακαδημία 17 ερευνητικά κέντρα και 7 γραφεία ερεύνης, τα οποία παρουσιάζουν αξιοσημείωτη προσφορά  όχι μόνο σε συγκεκριμένα  επιστημονικά πεδία, αλλά και στην ευρύτερη κοινωνία εντός και εκτός Ελλάδας. Υπάρχει το Κέντρο Ερεύνης και Ιστορίας του Νεότερου Ελληνισμού, το Κέντρο Ερεύνης του Μεσαιωνικού και Νέου Ελληνισμού, που μελετούν τη διαχρονική πορεία του Ελληνισμού. β) Συμβουλευτικός ρόλος. Παροχή προτάσεων και γνωμοδοτήσεων προς το κράτος για ζητήματα οικονομικής, πολιτικής, Παιδείας και εθνικά ζητήματα. γ) Προσφορά στον Ελληνικό Πολιτισμό. Η Ακαδημία έχει ως στόχο να προάγει την καλλιέργεια και διάδοση της Ελληνικής γλώσσας και της Ελληνικής Πολιτιστικής κληρονομιάς. δ) Διεθνής Συνεργασία .Η  Ακαδημία συνεργάζεται με Ξένες Ακαδημίες και διεθνείς επιστημονικούς Οργανισμούς, με διακεκριμένους Έλληνες του εσωτερικού και του εξωτερικού-  σε όλους τους επιστημονικούς τομείς - και για ζητήματα σημαντικά,  που απασχολούν τη Διεθνή Κοινότητα.

  Το ανώτατο διοικητικό, εκλεκτορικό και αποφασιστικό όργανο της Ακαδημίας Αθηνών είναι η ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ , που απαρτίζεται από το σύνολο των τακτικών μελών της,  τους Ακαδημαϊκούς. Ως μέλη εκλέγονται —όπως προαναφέρθηκε— οι επιφανέστεροι Έλληνες: κορυφαίοι επιστήμονες, λογοτέχνες και καλλιτέχνες με διεθνώς αναγνωρισμένο έργο. Η τελική επιλογή τους γίνεται από την ίδια την Ολομέλεια της Ακαδημίας: μετά από αυστηρή αξιολόγηση των υποψηφιοτήτων, οι ήδη υπάρχοντες ακαδημαϊκοί εκλέγουν τον νέο συνάδελφό τους με μυστική ψηφοφορία. Ο ανώτατος προβλεπόμενος αριθμός των τακτικών μελών της Ακαδημίας Αθηνών, σύμφωνα με τον πρόσφατο Οργανισμό της Ακαδημίας Αθηνών (Νόμος 5120/2024), ορίζεται ισομερώς σε 25 μέλη για κάθε μία από τις τρεις Τάξεις: Α' Τάξη: Θετικές Επιστήμες (25 μέλη) Β' Τάξη: Γράμματα και Τέχνες (25 μέλη) Γ' Τάξη: Ηθικές και Πολιτικές Επιστήμες (25 μέλη) . Λόγω της ισοβιότητας, ο ακριβής αριθμός των ενεργών μελών ανά πάσα στιγμή μεταβάλλεται ανάλογα με τις απώλειες (θανάτους) και τις νέες εκλογές που εκκρεμούν για την πλήρωση των κενών θέσεων. Σήμερα η Ακαδημία αποτελείται από περίπου 50 ενεργά τακτικά (ισόβια) μέλη, με πολύ χαμηλή γυναικεία εκπροσώπηση ανάμεσά τους: 4 γυναίκες σήμερα. Η  Ακαδημία Αθηνών διοικείται από τη  ΣΥΓΚΛΗΤΟ, η οποία   απαρτίζεται  από 9 μέλη, τα οποία προέρχονται αποκλειστικά από τα τακτικά μέλη του ιδρύματος.  Η Σύγκλητος της Ακαδημίας Αθηνών είναι το ανώτατο διοικητικό και οικονομικό όργανο του ιδρύματος. Είναι επιφορτισμένη με τη διαχείριση της περιουσίας, των οικονομικών πόρων, καθώς και με τη λήψη αποφάσεων για όλα τα τρέχοντα διοικητικά και οικονομικά  ζητήματα. Λειτουργεί βάσει του καταστατικού χάρτη του ιδρύματος.. Ενώ η Ολομέλεια παίρνει τις μεγάλες επιστημονικές και εκλεκτορικές αποφάσεις, η Σύγκλητος λειτουργεί ως η «κυβέρνηση» που τρέχει την καθημερινή λειτουργία της Ακαδημίας.

     Η Ακαδημία Αθηνών, με την εκατόχρονη επίσημη πορεία της, λειτουργώντας μέσα σε ένα αρχιτεκτονικό κομψοτέχνημα, καταφέρνει να αποτελεί ένα ζωτικό κύτταρο Έρευνας και Πολιτισμού. Συνεισφέρει αδιάκοπα στη συγκρότηση και λειτουργία ενός κράτους που οφείλει να στηρίζεται σε διαχρονικές Αξίες και να εμπνέεται από δημιουργικά Οράματα για το μέλλον του.

     .