Πλατυρέματο και φαρδιορεματάρη τον χαρακτηρίζει στο επικό έργο του Ιλιάδα.
Με αφορμή λοιπόν την σημερινή εικόνα και το «φούσκωμα" του Αξιού, ελάτε να ρίξουμε μια σύντομή ματιά στην Ιλιάδα" του θείου Ομήρου όπου μεταξύ άλλων αναφέρει και τη συμμετοχή των Παιόνων στον πλευρά των Τρώων στον Τρωϊκό πόλεμο. Από την Αμυδώνα, πόλη της Παιονικής Αμφαξίτιδας, ήρθαν οι Παίονες στην Τροία (1190-1180 π.χ.) μας λέει ο μέγας ποιητής
... Αυτάρ Πυραίχμης άγε Παίονας αγκυλοτόξους, τηλόθεν εξ Αμυδώνας απ' Αξιού ευρύ ρέοντος, Αξιού, ου κάλλιστον ύδωρ επικίδναται αίαν...
(Ύστερα ο Πυραίχμης ήταν ο αρχηγός των Παιόνων με τα καμπύλα τόξα που είχε έρθει από μακριά, από την Αμυδώνα, από τον Αξιό με το μέγα ρέμα, τον Αξιό, που τα νερά του είναι το πιο καλό απ' όσα σκορπίζονται πάνω στη γη.
Ο πρώτος ηγέτης των Παιόνων, ο Πυραίχμης σκοτώθηκε από τον Πάτροκλο - Κι ο Πάτροκλος σφεντόνισε το αστραφτερό κοντάρι μπροστά του, όπου άρχιζαν οι πιο πολλοί να σπάζουν και τον τρανό το βασιλιά Πυραίχμη πετυχαίνει, που έφερε τους Παίονες περα από την Αμυδώνα στον πλατύροο δίπλα στον Αξιό.
Ο φόνος του Αστεροπαίου
Η εικοστή πρώτη πρώτη ραψωδία της Ιλιάδας συνεχίζει τη μάχη που ξεκίνησε η επανεμφάνιση του Αχιλλέα. Ο ήρωας σκορπίζει το θάνατο. Η περιγραφή της δράσης του κοντά στον τρωικό ποταμό Ξάνθο ή Σκάμαντρο, με τη συνδρομή της Ήρας γίνεται από του ποιητή με πολύ παραστατικό τρόπο και με τη χρήση παρομοιώσεων από δεδομένα του φυσικού χώρου Μετά από μια μικρή ανάπαυλα κατά την οποία ο Αχιλλέας ξεχωρίζει δώδεκα παλικάρια της Τροίας, για να θυσιάσει στον τάφο του σκοτωμένου, φίλου του Πάτροκλο, πιάνει και παρά την ικεσία του σκοτώνει τον γιο του Πρίαμου Λυκάονα. Σε λίγο σκοτώνει και τον σύμμαχο των Τρώων τον Παίονα Αστεροπαίο που εμψυχώνεται από τον ποταμό Σκάμαντρο.
Διάλογος Αχιλλέα – Αστεροπαίου
«Ποιός είσαι συ που τόλμησες αντίκρυ μου να έρθεις. Μόνο των άμοιρων παιδιά τη λύσσα μου αντικρύζουν» του Πηλεγόνα ο τρανός ο γιος του απαντούσε:
Για τη γενιά μου τι ρωτάς, αντρεία. Αχιλλέα; Κρατιέμαι απ' τη μακρινή, την πλούσια Παιονία, φέρνω μακροκονταράτους Παίονες έχω μέρες έντεκα που έχω φτάσει τώρα εδώ στην Τροία. Από τον πλατύρεματα Αξιό κρατιέμαι που τα πιο όμορφα νερά πάνω στη γη σκορπίζει.
Ο Αστεροπαίος ήταν ένας από τους ηγεμόνες των Παιόνων, γιός του Πηλεγόνα και γεγονός του ποταμού - θεού Αξιού και της Περίβοιας, κόρη του Ακεσσαμενού.
Οι πληροφορίες από την αρχαία ελληνική γραμματεία (Ιλιάδα-Ομήρου) οι προπολεμικές ανασκαφές των Άγγλων αρχαιολόγων και η επιφανειακή έρευνα στην τούμπα του Αξιοχωρίου, οδηγούν στο συμπέρασμα ότι στη θέση αυτή πρέπει να υπήρχε σημαντικός οικισμός με διάρκεια ζωής από τα προϊστορικά μέχρι και τα κλασικά χρόνια. Το 1972 ο Άγγλος ιστορικός N. HAMOND στο βιβλίο του «Η ιστορία της Μακεδονίας» διατύπωσε προσεκτικά την άποψη, ότι η τούμπα της Βαρνταρόφτσας (Αξιοχωρι) θα μπορούσε να είναι η Αμυδώνα του Ομήρου. Η πρόταση του στηριζόταν στη διαχρονικότητα, των ανασκαφικών δεδομένων, στο επιβλητικό μέγεθος της τούμπας και στις πληροφορίες του Ομήρου. Σε σχετικές ανασκαφές και γεωλογικες έρευνες Γερμανών αρχαιολόγων στην τούμπα του γειτονικού χωριού Καστανά την περίοδο 1975-1979 και σε συνδυασμό με εκείνες των Άγγλων που προηγήθηκαν, ο καθηγητής αρχαιολογίας στο Ελευθερό Πανεπιστη μιο του Βερολίνου Μπέρναρντ Χένσιλ, είναι κατηγορηματικός.
« Εδώ στο Αξιοχώρι ήταν το κέντρο ενός βασιλείου, στο οποίο ανήκε η περιοχή μέχρι τον Καστανά και πιθανότατα μέχρι το Λιμνότοπο».
Στην δε εικόνα της Αμυδώνας, που ανάπλασε ο ίδιος σαν αποτέλεσμα των ερευνών του, βλέπουμε πως η περιοχή ανατολικά και δυτική από το Αξιοχώρι σκεπαζόταν από νερό. Η θάλασσα έφθανε μέχρι το χωριό Κουφάλια. Ποταμίσιο και θαλασσινό νερό ήταν ανακατεμένο στην περιοχή του Καστανά, όπως έδειξε η μελέτη των θαλάσσιων μικροοργανισμών. Αυτή είναι η περιοχή που, όπως λέει ο Ομήρος, «την καρπίζει με χάρη ο ευρυρέοντας Αξιός». Είναι η χώρα του Πυραίχμη, η χώρα της Αμυδώνας.
Πηγή:
ΑΜΥΔΩΝΑ ΤΟΥ ΟΜΗΡΟΥ
ΑΞΙΟΧΩΡΙ ΤΩΝ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ: Έντυπο που εκδόθηκε με την ευκαιρία της ενημερωτικής και επιμορφωτικής συνάντησης Εκπ/κών Σχολικού Συμβούλου Π.Ε.Ν. Κιλκίς κ. Χρήστου Ιντου. στο Δημοτικό σχολείο
