Η τουρκική άποψη
Όσον αφορά την τουρκική άποψη για το ποντιακό ζήτημα, αυτό ποικίλει και καθορίζεται από τις εσωτερικές τάσεις. Σε επίσημο επίπεδο θεωρείται ως ένα ζήτημα ελληνικής κρατικής μεθόδευσης και αντιτουρκικής προπαγάνδας. Το ποντιακό  στην Τουρκία θα βρεθεί στο στόχαστρο των μυστικών υπηρεσιών,  του στρατού και των παρακρατικών οργανώσεων όπως η "Ergenekon". Από το 1997 άρχισαν οι τουρκικές εφημερίδες να μιλούν για την "ποντιακή απειλή" συνδέοντάς την με τις κουρδικές δραστηριότητες.
Για πρώτη φορά το 200 θα παρουσιαστεί σε έκθεση του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας, όπου θα γίνεται λόγος για "έντονες δραστηριότητες της Ελλάδας" γύρω από το ποντιακό ζήτημα (1). Το 2002 θα αναδειχθεί ως ύψιστο ζήτημα εσωτερικής ασφάλειας από τον στρατιωτικό διοικητή Κερασούντας, έναν ταξίαρχο ο οποίος έθεσε θέμα "μυστικών σχεδίων περί Πόντου", ενώ ο υπουργός Δικαιοσύνης, έκανε απειλητικές δηλώσεις για όσους "ονειρεύονται ποντιακό κράτος". (2). Θα ξεκινήσουν παράλληλα και οι διώξεις κατά των Ποντίων της Τουρκίας που διατηρούν σχέσεις με την Ελλάδα. (3).
Το 2004 θα παρουσιαστεί στην έκθεση του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας ως το δεύτερο κατά σπουδαιότητα πρόβλημα εσωτερικής ασφάλειας μετά το κουρδικό. Ο εκδημοκρατισμός της τουρκικής κοινωνίας είχε ευεργετικά αποτελέσματα στους ελληνόφωνους πληθυσμούς. Ήδη υπάρχουν αρκετά δημοσιεύματα σε τούρκικες εφημερίδες για το φαινόμενο αυτό. (4).
Η ανάδυση μιας νέας, "μεταμοντέρνας ποντιακότητας" (Pst Modem Pontusculuk) απασχολεί έτονα ποικοίλους κύκλους. Ήδη στην Τουρκία η έκδοση βιβλίων που διαπραγματεύονται διάφορες πλευρές του ποντιακού φαινομένου είναι πολύ περισσότερερς απ’ αυτές στην Ελλάδα. (5). Η ευαισθητοποίηση της τουρκικής Αριστεράς για τέτοια  θέμα έχει οδηγήσει και στην παραγωγή κινηματογραφικών ταινιών για τη γενοκτονία του Πόντου. (6).

Οι μεταμορφώσεις της ταυτότητας
Η εργασία του Παυλίδη έχει ενδιαφέρον γιατί εστιάζεται σε μια από τις πολλές ταυτότητες του ποντιακού ελληνισμού. Σ’ αυτήν των Δυτικοποντίων.
Στο "Ταυτότητες μέσα στο χρόνο" (από το συλλογικό έργο Γιώργος Κόκκινος-Βλάσης Αγτζίδης-Έλλη Λεμονίδου, Η μνήμη και το τραύμα. Ενδεικτικές όψεις των συμβολικών πολέμων για την Ιστορία και τη Μνήμη σε όλο τον κόσμο), προσπάθησα να περιγράψω τις μεγάλες διαφορές ταυτότητας των ποντιακών πληθυσμών, που δεν είναι πλέον εύκολα ορατές:
"…Τα πρώτα χρόνια με τον όρο "Πόντιος", ο λαός περιέγραφε μόνον αυτόν που προερχόταν από τις περιοχές του Μικρασιατικού Πόντου. Οι προερχόμενοι από τις περιοχές του Καρς του ρωσικού Καυκάσου, που παραχωρήθηκε στους Τούρκους απ’ τους μπολσεβίκους με τη Συνθήκη του Μπρεστ Λιτόφσκ(10), χαρακτηριζόταν ως "Καυκάσιοι" ή "Ποντοκαυκάσιοι" και ας είχαν μετανστεύσει από τον Πόντο μόλις 40 χρόνια πριν. Οι κατά το πλείστον τουρκόφωνοι πρόσφυγες από την καυκασιανή περιοχή της Τσάλκας στην Κεντρική Γεωργία ονομάζονταν "Τσαλκαλήδες", οι οποίοι επίσης εντάσσονταν στην ομάδα των "Καυκασίων". Επίσης ονομαζόταν "Πάφραλης" ή "Σαμψολής" ο προερχόμενος από την Πάφρα ή τη Σαμψούντα Βαθμιαία ο όρος "Πάφραλης" κατέληξε να σημαίνει γενικά τον τουρκόφωνο Δυτικοπόντιο. Επίσης "Ρωσοπόντιος" ονομαζόταν ο Πόντιος πρόσφυγας απ’ την ΕΣΣΔ τουο ’39 κ.λπ. Ούτε όμως και οι "Πόντιοι" ήταν ενιαία ομάδα. Οι καταγόμενοι απ’ τη Σινώπη, οι "Σιναπλίδες", δεν δήλωναν "Πόντιοι", αλλά "Μικρασιάτες", λόγω της δημοτικής γλώσσας που μιλούσαν. Επίσης, εάν κατάγονταν από τη Ματσούκα, την Κρώμνη ή τη Φάτσα, υπήρχαν ως Ματσκαλήδες, Κρωμέτες, Φάτσαλήδες κ.λπ με ισχυρότατες τοπικές ταυτότητες που πολλές φορές επικάλυπταν την ευρύτερη "ποντιακή". (11)
Η εθνοτοπική ποντιακή ταυτότητα θα αρχίσει να μορφοποιείται στη συνέχεια και να παίρνει έντονες μορφές στις περιόδους της δημοκρατικής ευφορίας. Η πρόσφατη μορφή της, ως ώριμη πλέον εθνοτοπική ταυτότητα, διαμορφώθηκε και εμπεδώθηκε μετά τη Μεταπολίτευση (12). Τότε, για πρώτη φορα, οι απόγονοι εκείνων που πολλές φορές αντίπαλων τοπικών ομάδων της δεκαετίας του ’20, αλλά και της δεκαετίας του ’40, θα ενοποιηθούν με μια νέα ιστορική αφήγηση που θα έχει ως επίκεντρο την εξιδανικευμένη ανάμνηση τυ Πόντου (13) και του πολιτισμού του, και μέσα από μια διαδικασία αλλαγών και μεταβολών θα επικεντρωθεί τελικά στην ανάμνηση της γενοκτονίας (14). Τότε το προσωνύμιο "Πόντιος" θα αποκτήσει άλλο, ευρύτερο περιεχόμενο στον πληθυσμό και θα γίνει στοιχείο μιας νέας συλλογικής ταυτότητας…"
Επίλογος
Η εργασία του Παυλίδη έχει και μια άλλη σημασία για τους ερευνητές, τους ασχολούμενους με την ιστορία των Ελλήνων του Εύξειονου Πόντου: Καλύπτει το κενό που  υπήρχε όσον αφορά την καταγραφή της Δυτικοποντιακής ιστορικής εμπειρίας. Βαθμιαία, οι διάφορες ψηφίδες του ευξεινοποντιακού παζλ συμπληρώνονται. Έτσι, σιγά, σιγά ο ίδιος ο προσφυγικός χώρος με αυτοπεποίθηση αναπτύσσει την ερευνητική του δραστηριότητα, καλύπτοντας τα κενά, συνειδητοποιώντας την αδυναμία μιας επίσημης ιστοριογραφίας να αξιολογήσει ορθά και να ιεραρχήσει κατάλληλα τις ερευνητικές προτεραιότητες.