1. Η πολιτική είναι τέχνη και επιστήμη. Πρέπει να στηρίζεται σε ένα σχέδιο και σε ένα πρόγραμμα υλοποίησης του. Το πρόγραμμα δεν είναι δόγμα. Χρειάζεται να είναι ευέλικτο, ικανό να προσαρμόζεται με ρεαλισμό στις υπάρχουσες συνθήκες, χωρίς, όμως, να υποκλίνεται σε αυτές και χωρίς να χάνει το όραμα από τα μάτια του. Αυτό που ασφαλώς δεν μπορεί να είναι η πολιτική, είναι μια απλή «τεχνική» ή ένα παρακολούθημα δημοσκοπήσεων.
2. Πολιτική είναι η πράξη που επηρεάζει τα αποτελέσματα των επιλογών της, παράγοντας το ορθό και όχι το αρεστό.
Η πολιτική δεν ανάγεται σε επικοινωνία και πολύ λιγότερο σε μικροπολιτική. Αυτό ας το σκεφτούν καλά εκείνοι που επιδιώκουν να διαβάλουν τους γύρο τους. Διότι με αυτό τον τρόπο μπορεί να νομίζουν ότι λύνουν τα προσωπικά προβλήματά τους, αλλά σίγουρα δεν λύνουν τα ζητήματα της χώρας και της κοινωνίας.
3. Η πολιτική απαιτεί ένα ειδικό σετ εργαλείων και μεθόδων. Αυτά τα αντλεί από τις διδαχές της επιστήμης της πολιτικής, από την πείρα τρίτων χωρών καθώς και από την ίδια την ιστορία. Αν μάλιστα, η πολιτική ως επιστήμη δεθεί με την τέχνη (και όπως είπαμε όχι με την τεχνική), τότε σημαίνει ότι διαθέτει και τα κατάλληλα ένστικτα και την απαιτούμενη διαίσθηση.
Αυτά τα προσόντα δεν τα διαθέτουν, επί παραδείγματι, ακόμα και καλοί τεχνοκράτες και ασφαλώς δεν τα κατέχουν εκείνοι που είναι οι επαρχιώτες (με τη μεταφορική έννοια) της μεγάλης πολιτικής.
Η πολιτική πρέπει να έχει συνοχή και να μην σπάει σε επιμέρους μέτρα, διαδικασίες ή σε λεγόμενα χάπενινγκ.
4. Στην εποχή της παγκοσμιοποίησης, η πολιτική υποφέρει από σειρά ασυμμετριών. Αυτές οφείλονται κύρια στην εμφάνιση νέων παικτών στην πολιτική σκηνή, την ικανότητα της τεχνολογίας να διαχέεται μέσα στον χρόνο με επιταχυνόμενους ρυθμούς καθώς και στην δυνατότητα των αγορών να παγκοσμιοποιούνται και να υποσκάπτουν το εθνικό κράτος και τις δημοκρατικά οργανωμένες κοινωνίες.
Για να μπορέσει να ανταπεξέλθει η (δημοκρατική) πολιτική σε αυτές τις πιέσεις θα πρέπει να καταβάλει μεγάλες προσπάθειες. Να δώσει τη μάχη ως ένας στρατός σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης.
Εκείνοι που είναι μικροί για τέτοια καθήκοντα θα πρέπει να περιοριστούν. Και σίγουρα μικροί έναντι των σημερινών δυσκολιών είναι όσοι ασχολούνται με «διαρροές πληροφοριών» (και τους γνωρίζουν, ουδέν κρυπτόν υπό τον ήλιο) όταν η χώρα βρίσκεται σε κατάσταση παρατεταμένης και πολυεπίπεδης κρίσης.
Στην πολιτική, οι άνθρωποι οφείλουν να μετρούν τον εαυτό τους με το πρόβλημα και όχι με το πόσο νομίζουν ότι είναι το μπόι του παραδίπλα.
5. Σε συνθήκες παγκοσμιοποίησης, η πολιτική οφείλει να βρει μεθόδους διαχείρισης που θα είναι τόσο δημοκρατικοί, όσο και χρονικά έγκαιροι.
6. Σε μια εποχή κρίσης, η πολιτική πρέπει να είναι σε θέση μάχης. Να διατάσσει με επάρκεια και έγκαιρα το σύνολο των δυνάμεών της. Δεν μπορεί να λειτουργεί με παρέες, ούτε με προκαταλήψεις.
Οφείλει, να διακρίνει όσο το δυνατό πιο γρήγορα τα λάθη και να τα διορθώνει αποφασιστικά, χωρίς να ντρέπεται.
Η έγκαιρη διάγνωση των προβλημάτων απαιτεί ανθρώπους με θάρρος γνώμης, με εσωτερικές αντιστάσεις και με την διάθεση - αυτό που ονομάζεται στην κεντρική Ευρώπη σε κάθε περίοδο μεγάλων μεταρρυθμίσεων και αλλαγών ως «το κουράγιο του πολίτη» - να λέει την αλήθεια. Διότι η αλήθεια είναι στην πολιτική παραγωγική δύναμη.
7. Σε μια εποχή κρίσης της χώρας και υποχώρησης των θέσεών της, που είναι, ταυτόχρονα, εποχή μεγάλων αλλαγών, η Ελλάδα δεν μπορεί να πορεύεται με τις συνταγές προηγούμενων περιόδων.
Από το παρελθόν οφείλει και πρέπει κανείς να διδάσκεται. Δεν πρέπει, όμως, να εγκλωβίζεται σε αυτό. Σήμερα που αλλάζει ο κόσμος απαιτείται μια πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική η οποία, επί παραδείγματι, δεν θα υποτάσσεται στα όρια που θέτουν εκείνοι που δεν έχουν διάθεση να τα κρατήσουν.
Ανάλογα, οι καταστάσεις σήμερα διαφέρουν από εκείνη της δεκαετίας του ενενήντα όταν «φτιάχτηκε» το Ελσίνκι.
Οι ΗΠΑ δεν είναι πια ο μοναδικός «άρχοντας» του πλανήτη, όπως προσπαθεί να παρουσιάσει με οικονομικούς αποκλεισμούς, δασμούς και την επίδειξη στρατιωτικής ισχύος.
Ρωσία και Κίνα παίζουν τα δικά τους παιχνίδια.
Η δε Τουρκία συμμετέχει στους G20 γεγονός που τις δίνει λόγο σε ένα επίπεδο «ανώτερο» και της ίδιας της Ε.Ε. στην οποία θέλει να ενταχθεί και επιδιώκει με κάθε τρόπο να είναι ο πρωταγωνιστής γεωπολιτικών εξελίξεων. Τώρα θα νομοθετήσει και την κυριαρχία της στο Ανατολικό Αιγαίο, με τον όρο “Γαλάζια Πατρίδα”. Πρόκειται για αλλαγές που όποιος δεν τις λάβει υπόψη του θα τις πληρώσει ακριβά. Όποιος δεν τις πάρει υπόψη του και προσπαθήσει να επαναλάβει πετυχημένες συνταγές από το παρελθόν θα μετατραπεί ως ο «φυλακισμένος της ιστορίας».
8. Σε μια εποχή κρίσης και πολλών αδιεξόδων για τη χώρα, η Πολιτική οφείλει να είναι τολμηρή και όχι συντηρητική.
Να διαθέτει υπομονή, δεν έχει ανάγκη να αποδείξει τίποτα όταν δεν είναι ακόμα έτοιμη, οφείλει, όμως, να ετοιμάζεται ώστε να δείξει τις ικανές επιλογές της έγκυρα και πειστικά. Χρειάζεται σχέδιο το οποίο θα δίνει συνοχή και συνέχεια στις επιμέρους πολιτικές, αλλά, ταυτόχρονα, θα εξασφαλίζει τις απαραίτητες συμμαχίες για την υλοποίησή της.
Είναι αστείο να νομίζει κανείς ότι αυτές οι συμμαχίες θα φτιαχτούν μέσα από επικοινωνιακά τρικ του τύπου «ο τάδε συνομιλεί ή βλέπει τον δείνα». Κάτι τέτοιο δείχνει αντιλήψεις που δεν έχουν καταλάβει πώς φτιάχνονται συμμαχίες και πώς διασφαλίζονται συνεργασίες.
Μάλιστα, αν αυτός ο «τάδε» διακατέχεται από προκαταλήψεις απέναντι σε αυτούς με τους οποίους οφείλει να συνομιλήσει, ή έστω παριστάνει ότι συνομιλεί, τότε είναι σίγουρο ότι θα επιλέξει λάθος συνομιλητή, για λάθος θέμα και λάθος στιγμή. Θα αποδειχτεί, ότι σε αυτή την περίπτωση, ο σκοπός του είναι η «εικόνα της επικοινωνίας» και όχι η ουσία της πολιτικής.
9. Σε περίοδο κρίσης χρειάζεται στην ομάδα που δρα στο κέντρο της πολιτικής διαβούλευσης και της λήψης δεσμευτικών αποφάσεων να υπάρχει αλληλεγγύη και εμπιστοσύνη.
Όποιος νομίζει ότι μπορεί να παρακάμψει μια τέτοια αναγκαιότητα, θα δυστυχήσει υποχρεωμένος να γνωρίσει πολλούς Βρούτους.
Η πολιτική, γνωρίζουμε, στηρίζεται σε σχέσεις εμπιστοσύνης. Όποιος πουλά θα πουληθεί, έστω και αν τα πρόσωπα που τον υφίστανται διαφέρουν από εκείνα από τα οποία θα υποστεί ότι θα υποστεί.
Η πολιτική είναι ένα πολύ σοβαρό πράγμα για να το αφήνει κανείς σε ερασιτέχνες και ανθρώπους μωρών φιλοδοξιών που δεν μπορούν να ενδιαφέρουν την κοινωνία. Απαιτεί πρόσωπα που οι φιλοδοξίες τους δεν αρχίζουν και τελειώνουν στον εαυτούλη τους, αλλά στο πώς θα υπηρετήσουν την κοινωνία, την πατρίδα.
Που υποτάσσουν το είναι τους σε αυτή την απαίτηση. Διαφορετικά ας πάνε σπίτι τους, ιδιαίτερα σε μια τόσο δύσκολη περίοδο. Και δεν μπορεί παρά να ανησυχεί κανείς να βλέπει όλους αυτούς που λοιδορούσαν σε βάρος συγκεκριμένων πολιτικών και πολιτικών επιλογών να παριστάνουν σήμερα τους «Ηρακλείς» του στέμματος και να εξαρτάται η εικόνα της πολιτικής από τον σε πιο βαθμό οι χθεσινοί υβριστές είναι οι σημερινοί αυλοκόλακες.
10. Η πολιτική απαιτεί από τους πολιτικούς να διασφαλίζουν την αυτονομία τους, ακόμα και την ψυχική, έναντι επιμέρους συμφερόντων. Να επιθυμούν να κάνουν μεγάλα και σπουδαία και όχι να αποκτούν σπουδαίες δημόσιες θέσεις για το θεαθήναι.
Να νιώθουν ότι ανήκουν σε μια ομάδα που σκοπό έχει να καλυτερεύσει τη ζωή των πολιτών.
Να εξασφαλίσουν την αναβάθμιση της χώρας και να επιτρέψει στους πολίτες να συμμετάσχουν στην πολιτική με χαμόγελα φωτεινά.
Να νιώσουν ότι αξίζει τον κόπο να ζει κανείς για υποθέσεις που ξεπερνούν τα νεοφιλελεύθερης υφής «εγώ». Ώστε να αποκτήσουν ως φιλοσοφία τους την φιλοσοφία της ιστορικής αισιοδοξίας και να αντικρίζουν τα πιο δύσκολα προβλήματα με ελπίδα.
Κατακλείδα:
Στόχος των πολιτικών πρέπει να είναι πάντα το κοινό καλό.
Και να θυμούνται ότι: “Ο εχθρός του καλού είναι το καλύτερο” για την κοινωνία και όχι για να βολέψουν το εαυτούς τους, συγγενείς και φίλους, μα να κάνουν καλύτερη τη χώρα αυτή, για τους συνανθρώπους τους και τους κληρονόμους του μέλλοντος: τα παιδιά.
Όλα τα δέκα παραπάνω προτεινόμενα και άλλα τόσα, θα πρέπει να είναι πάντα η αιτία, η αφορμή και το κίνητρο για τους πολιτικούς μας, για μια Ελλάδα αντάξια των προγόνων της, αυτών που έγραψαν χρυσές σελίδες δόξης και όχι αυτών που τις αμαύρωσαν.
Η ηγεσία δεν αφορά μόνο την εξουσία ή τη θέση αφορά την ικανότητα να εμπνέεις, να καθοδηγείς και να υπηρετείς τους άλλους με σοφία και ακεραιότητα. Ο αληθινός ηγέτης γνωρίζει ότι η επιρροή του βασίζεται στον σεβασμό, την κατανόηση και τη διάθεση να προσφέρει.
«Είναι πιο εύκολο να περάσει καμήλα από την τρύπα βελόνας, παρά Έλληνας πολιτικός να καταλάβει την Ελλάδα.» (Γιώργος Σεφέρης)
