espa pkm

Πέμπτη, 9 Απριλίου 2026, 3:17:06 μμ
Τετάρτη, 18 Ιανουαρίου 2023 23:50

Ο Καζαμίας της Ματσούκας

Γράφει ο Νίκος Σιάνας

Τέτοιες μέρες με το έμπα του νέου χρόνου, επιστήμονες και μη καταθέτουν τις δικές τους προβλέψεις για τα επερχόμενα, καταθέτουν τα δικά τους προγνωστικά για τις πολιτικές και οικονομικές εξελίξεις, τόσο σε τοπικό αλλά και παγκόσμιο επίπεδο.
Από αυτές τις προβλέψεις δεν θα μπορούσαν φυσικά να απουσιάζουν οι μετερεωλογικές οι οποίες βέβαια λόγω της κλιματικές αλλαγής έχουν γίνει απρόβλεπτες και καταστροφικές.
Επίσης, κάθε χρόνο κυκλοφορούν και τα γνωστά μας ημερολόγια το «Αλμανάκ” και ο “Καζαμίας», λαϊκά ημερολόγια που εκτός από τον κύκλο των ημερών, περιέχουν ανέκδοτα, αινίγματα, λαϊκές προφητείες, αστρονομικές και μετερεωλογικές πληροφορίες».


Εδώ τώρα μπαίνει το ερώτημα, μα είναι δυνατό και παρά τις τεράστιες επιστημονικές εξελίξεις να υπάρχει κόσμος που πιστεύει ακόμη σε λαϊκές προφητείες και μετερεωλογικές προβλέψεις; Η απάντηση είναι σίγουρα ναι, αφού η ιστορία της μετερεωλογίας χάνεται μέσα στα βάθη των αιώνων, εκεί που αρχίζει η ιστορία του ανθρώπου. Τα μετερεωλογικά φαινόμενα κίνησαν την προσοχή του πρωτόγονου ακόμη ανθρώπου, πολλά δε από αυτά θεοποιήθηκαν, ενώ μύθοι και θρύλοι διατηρούν μέχρι σήμερα τη γοητεία τους. Στην αρχαία Ελλάδα τα φαινόμενα αυτά τα μελέτησαν πρώτοι οι γιατροί του Ασκληπιού, οι οποίοι προσπάθησαν να βρουν σχέσεις ανάμεσα στις καιρικές συνθήκες και την υγεία. Ο δε Αριστοτέλης (384-323 π.Χ.) στο σύγγραμμα του «Περί μετεώρων» που αποτελείται από τέσσερα βιβλία, περιγράφει το σύνολο σχεδόν των γνωστών σήμερα μετερεωολογικών φαινομένων.
Με το διάβα των αιώνων οι απλοί άνθρωποι, εργάτες της γης, βοσκοί και ορεσίβιοι χωρικοί, γεννήματα και θρέμματα του κάμπου και του βουνού, έκαναν τις δικές τους μετεωρολογικές παρατηρήσεις και προβλέψεις. Οι πρώτες δώδεκα ημέρες του καινούργιου χρόνου και ο καιρός των 12 αυτών ημερών προσδιορίζει και τον καιρό του δωδεκαμήνου. Οι Ματσουκάτες στον Πόντο είχαν επινοήσει τον δικό τους «Καζαμια», που τον συνταίριαζαν κατά τον παρακάτω τρόπο.
Πριν κάνουν την ευχαριστήρια προσευχή τους και σηκωθούν από το πρωτοχρονιάτικο τραπέζι, ο αρχηγός της οικογένειας διάλεγε έξι μεγάλα καρύδια, τα οποία τα χώριζε προσεκτικά το καθένα στα δύο (από τη φυσική τους ένωση) και αφού έδινε την ψίχα σ’ όλους, τοποθετούσε τα δώδεκα άδεια κομμάτια σε κύκλο και σε κανονική απόσταση το ένα από το άλλο.
Το πρώτο τσόφλι το έβαζε μπροστά στην δική του θέση και προσδιόριζε τον Ιανουάριο μήνα (Καλαντάρτς), και βάζοντας προς τα δεξιά το δεύτερο τον Φεβρουάριο, (Κούντουρον), το τρίτο τον Μάρτιο κ.ο.κ. Έτσι τα δώδεκα άδεια τσόφλια έπαιρναν τα ονόματα των 12 μηνών του έτους. Ύστερα ο οικογενειάρχης γέμιζε με προσοχή το κάθε τσόφλι με νερό. Το πρωτότυπα και ιδιόρρυθμα αυτά υδροδοχεία παράμεναν έτσι ως το πρωί, οπότε γινόταν έλεγχος. Μερικά τσόφλια βρίσκονταν γεμάτα, άλλα με ελάχιστο υπόλειμμα νερού και άλλα εντελώς άδεια… Ανάλογα λοιπόν με την περιεκτηκότητα τους σε νερό και τον μήνα που αντιπροσώπευε το κάθε τσόφλι, μαντεύοταν ποιος μήνας θα ήταν βροχερός και ποιος όχι. Και κάπως έτσι η Ματσούκα με τον δικό της πρωτότυπο Καζαμία δεν είχε ανάγκη από ραδιοβολήσεις, τεχνητούς δορυφόρους και διαστημικές εξέδρες.

«Καζαμίας» από την ιταλική λήξη CASAMIA, όνομα φανταστικού αστρολόγου.
«Αλμανάκ» λέξη αραβική και σημαίνει αρίθμηση και στην σημερινή του μορφή διαμορφώθηκε από τους Άραβες. Το πρώτο ελληνικό «αλμανάκ» εκδόθηκε το 1791 στη Βιέννη.
Υ.Γ.: Αξέχαστες έχουν μείνει στο νομό μας και όχι μόνο, οι ικανότητες του αείμνηστου Χρήστου Γεωργού από την Πλατανιά, ο οποίος εκτός από την πρόβλεψη του καιρού, μπορούσε να σου πει την ώρα με ακρίβεια. Κοιτώντας απλά τον ήλιο, αλλά και την θερμοκρασία του γάλακτος αγγίζοντας το γάλα με το δάκτυλο του.