Με τις δράσεις και την προσφορά τους έγιναν ο βασικός πυλώνας στην διατήρηση και μεταλαμπάδευση της πλούσιας πολιτιστικής κληρονομιάς, της συλλογικής συνείδησης και της Ιστορικής Μνήμης του Ποντιακού Ελληνισμού.
Με αγώνες και πολύ κόπο εθελοντικό συνέβαλαν στην επίτευξη κοινωφελών σκοπών, στην ηθικοπνευματική εξέλιξη του τόπου τους και όχι μόνο. Το έργο τους ήταν και είναι ανεκτίμητο.
Ποιος όμως θα είναι ο ρόλος των συλλόγων στο μέλλον σε μια κοινωνία που εξελίσσεται ραγδαία, όπου το ίδιο το κοινωνικό και πολιτικό σύστημα προωθεί ρυθμίσεις και πρότυπα που μας απομακρύνουν από παραδοσιακές αξίες, ήθη και έθιμα των προγόνων μας;
Το ερώτημα λοιπόν, δεν είναι αν η κοινωνία αλλάζει, αυτό είναι δεδομένο, αλλά, το αν οι σύλλογοι μας, εκατό και πλέον χρόνια μετά τον ξεριζωμό από τον αλησμόνητο Πόντο, θα προβληματιστούν με το μεγάλο ερώτημα που γεννάται: Τι θα αντιπροσωπεύει ο Πόντος τα επόμενα χρόνια; Ποιο θα είναι το αποτύπωμα του στις επόμενες γενιές;
Το πως θα διαμορφωθεί το αύριο θα εξαρτηθεί και πάλι από τους συλλόγους, αφού η πολιτεία είναι πάντα απούσα. Αν πραγματικά νοιάζονται και αν πραγματικά θέλουν να κρατήσουν την φλόγα του πολιτισμού και της Ιστορικής Μνήμης ζωντανή, τότε ο οργανωμένος ποντιακός χώρος θα πρέπει να ξεκινήσει έναν ευρύτερο και ουσιαστικό διάλογο με έμφαση στις δράσεις και τον ρόλο των συλλόγων στην κοινωνία του αύριο.
Σε μια κοινωνία που αλλάζει ραγδαία και η όποια βιωματική σχέση των νέων χρόνο με το χρόνο περιορίζεται, πρωτοβουλίες όπως αυτή της Ένωσης Ποντίων Κιλκίς «Οι Αργοναύτες» είναι αναγκαίες και χρήσιμες.
Στην ενδιαφέρουσα αυτή εκδήλωση συμμετείχαν σύλλογοι του νομού, αναδείχθηκαν και συζητήθηκαν σημαντικά ζητήματα που αφορούν τον ρόλο των συλλόγων στη σύγχρονη κοινωνία. Οι συμμετέχοντες κατέθεσαν προβληματισμούς σχετικά με την διατήρηση της παράδοσης, με έμφαση στη διατήρηση και τη μετάδοση της μουσικής παράδοσης, στη διαφύλαξη του ποντιακού ακούσματος, καθώς και στη σχέση συλλόγων και καλλιτεχνών.
Μια σχέση που θυμίζει το θεατρικό έργο «Χωρίς εσέν κ' είνουμε και χωρίς εσέν κι φτάω».
Είναι, ας μου επιτραπεί η έκφραση, «συγκοινωνούντα δοχεία», αφού και οι δύο είναι φορείς και καλλιεργητές του πολιτισμού των Ελλήνων του Πόντου. Τελευταία όμως αυτή η σχέση φαίνεται να δημιουργεί προβληματισμό και κριτική, αφετηρία του προβληματισμού και της κριτικής η προτίμηση των συλλόγων σε καλλιτέχνες που θα φέρουν κόσμο, που έχουν, λένε, απήχηση στους νέους, αδιαφορώντας για την ποιότητα των εκδηλώσεών τους. Με αποτέλεσμα στο βωμό της ποσότητας και του χρήματος παραδοσιακά μουσικά ακούσματα και τραγούδια θρύλοι της ποντιακής μούσας να μένουν στο περιθώριο, να είναι είδος προς εξαφάνιση.
Την εξέλιξη αυτή πολλοί την χαρακτηρίζουν κακοποίηση της ποντιακής μουσικής παράδοσης, και άλλοι πάλι ισχυρίζονται πως η μουσική δεν έχει φραγμούς και σύνορα, οι κραυγές, τα φωτορυθμικά και οι τεχνητοί καπνοί, είναι λένε φαινόμενα της εξέλιξης.
Αυτό όμως που προκαλεί τον προβληματισμό και την κριτική δεν είναι η εξέλιξη αυτή καθαυτή, αλλά η αποσύνδεση λόγου και πράξης, από τη μια να γίνεται επίκληση της παράδοσης και από την άλλη να γινόμαστε συνένοχοι και συμμέτοχοι στην διαμόρφωση εικόνων και ακουσμάτων που παραπέμπουν σε ντίσκο και νάιτ κλαμπ. Ξεχνώντας παράλληλα πως η ποντιακή λύρα δεν αποτελεί απλά ένα μουσικό όργανο, είναι μια ζωντανή φωνή του ποντιακού ελληνισμού, που μετέφερε και μεταφέρει βιώματα, ιστορικές μνήμες και συναισθήματα από γενιά σε γενιά, γεφυρώνοντας έτσι, το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον και αν μη τι άλλο της πρέπει ο σεβασμός.
Τώρα, το καλοκαίρι τελείωσε και μαζί του και τα πανηγύρια, στα οποία η συμμετοχή των νέων είναι πραγματικά εντυπωσιακή. Δεν γνωρίζουμε αν το γεγονός αυτό σημαίνει επιστροφή στην παράδοση ή είναι μόδα και θα περάσει. Είναι ένα ζήτημα που πρέπει να απασχολήσει τον οργανωμένο ποντιακό χώρο, αλλά και τους νέους κυρίως πόντιους καλλιτέχνες.
Και οι δύο πλευρές καλούνται να απαντήσουν στα ερωτήματα, ποια άραγε τα συναισθήματα και ποια η γνώση όλων αυτών των νέων που συμμετέχουν και χορεύουν παθιασμένα στους χορούς και τα πανηγύρια των συλλόγων; Η απάντηση σίγουρα ούτε εύκολη είναι, ούτε απλή. Όμως πρωτοβουλίες και δράσεις όπως, η διδασκαλία της ποντιακής διαλέκτου, το νέο εκπαιδευτικό video animation, αφιερωμένο στην Ιστορία και τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου που έθεσε η Παμποντιακή Ομοσπονδία Ελλάδος στη διάθεση της εκπαιδευτικής κοινότητας, των συλλόγων και του ευρύτερου κοινού, καθώς και η κυκλοφορία του πρώτου τεύχους της σειράς φύλλων εργασίας, με τίτλο «Μαθαίνω για τον Πόντο», έργο της Συντονιστικής Επιτροπής Νεολαίας της ΠΟΕ και μιας εξειδικευμένης ομάδας εκπαιδευτικών της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης, είναι δράσεις και εργαλεία που ενισχύουν τη γνώση σχετικά με την ιστορία, την παράδοση και την ποντιακή διάλεκτο.
Υ.Γ. 1 Το video animation είναι έργο ομάδας εξαιρετικών ακαδημαϊκών και επαγγελματιών που αφιλοκερδώς ένωσαν τις δυνάμεις τους και μετέτρεψαν την ιστορική γνώση σ' ένα σύγχρονο οπτικοακουστικό εργαλείο. Τα δε εκπαιδευτικά φύλλα εργασίας «Μαθαίνω για τον Πόντο» και απευθύνονται σε παιδιά ηλικίας 7 έως 12 ετών, δεν αποτελούν απλώς εκπαιδευτικά εγχειρίδια, αλλά δυναμικά εργαλεία που αποσκοπούν στη διατήρηση της ταυτότητας, στην καλλιέργεια συνείδησης και τη διαμόρφωση των αυριανών πολιτών που σέβονται την παράδοση και τις ανθρώπινες αξίες. Γνωριμία με την Ιστορία και Μύθο στον Εύξεινο Πόντο, τα ήθη και έθιμα του.
Υ.Γ. 2 Η γνώση είναι πάντα ο ασφαλέστερος δρόμος για τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης και την ανάδειξη της ποντιακής παρακαταθήκης.
Εμείς όλοι, ταπεινοί προσκυνητές της ιστορίας του ποντιακού ελληνισμού, οφείλουμε να στηρίξουμε κάθε προσπάθεια που συμβάλλει στη μετάδοση της ιστορικής αλήθειας στη νέα γενιά, γιατί η ιστορία δεν είναι μόνο μνήμη, είναι και χρέος προς το μέλλον, το αύριο.
Σκοπός του παρόντος άρθρου είναι η ανάδειξη του προβληματισμού που υπάρχει και αφορά την μουσική και τα ποντιακά ακούσματα που ακούμε τελευταία από κάποιους νέους πόντιους καλλιτέχνες. Από αυτούς θα εξαρτηθεί έτσι κι αλλιώς το τι θα παραδοθεί στους νέους που συρρέουν στα πανηγύρια και στους χορούς των συλλόγων.
Ας αναλογιστούν την ευθύνη τους απέναντι στην παράδοση, ο προβληματισμός και η όποια κριτική να ξέρουν είναι καλοπροαίρετη. Η εκδήλωση της Ένωσης Ποντίων Κιλκίς με θέμα «Η πορεία των ποντιακών συλλόγων στην κοινωνία του σήμερα» πραγματοποιήθηκε τον περασμένο Απρίλιο.
