Η Ελλάδα, στην υπόθεση Βαξεβάνη, ταλαντεύεται μεταξύ ελευθερίας και ασυδοσίας, ψάχνει το σωστό ή το λάθος και αυτογελοιοποιείται διά των προτροπών του όχλου.
Ας προσπαθήσουμε να βάλουμε τα πράγματα σε μία σειρά πριν καταλαγιάσει η σκόνη.
Η λίστα Λαγκάρντ είναι μία λίστα καταθετών εξωτερικού και πιο συγκεκριμένα, πρόκειται περί καταθέσεων για ένα χρονικό διάστημα σε μία συγκεκριμένη ελβετική τράπεζα. Για να το αντιληφθούμε ακόμη καλύτερα, αν η τράπεζα ήταν Βελγική, θα φιγούραρε και το όνομα του νυν πρωθυπουργού, τον οποίο μπορεί να μην εκτιμώ στον υπέρτατο βαθμό μα σίγουρα δεν τον θεωρώ φοροφυγά.
Η αξιοποίηση της λίστας έχει δύο πτυχές, το ηθικό μέρος της τιμωρίας των φοροφυγάδων και το ουσιαστικό μέρος της είσπραξης χρημάτων.
Αν λάβουμε υπόψη την ηθική διάσταση, κάθε πράξη φοροδιαφυγής είναι καταδικαστέα, ανεξάρτητα από το πρόσωπο ή το ποσό. Στην Ελλάδα του 2007 (η λίστα αφορά χρονικό διάστημα εώς το 2007), η φοροδιαφυγή ήταν στην κυριολεξία το εθνικό μας σπορ. Δέκα εκατομμύρια Έλληνες είτε φοροδιέφευγαν είτε συγκάλυπταν τη φοροδιαφυγή.
Αυτή είναι η αλήθεια, μαύρη μεν μα είναι η αλήθεια. Tην αλήθεια αυτή συνεχίζουμε να μην αναγνωρίζουμε ακόμη σήμερα και στοχεύουμε ανά φορά σε μία διαφορετική επαγγελματική ομάδα. Ποιοι ή πόσοι δε μας έχουν φταίξει την τελευταία τριετία, οι πολιτικοί, οι τραγουδιστές, οι δικαστικοί, οι ιατροί, οι φαρμακοποιοί, οι μηχανικοί, οι υδραυλικοί, οι δικηγόροι, οι έμποροι, οι εφοριακοί. Όλοι αυτοί μαζί είμαστε οι Έλληνες και αν μας προσθέσεις, συμπληρώνεις το παζλ μίας μαύρης περιόδου του ελληνικού έθνους ...
Θα συνεχίζουμε να μην αναγνωρίζουμε κ να στοχεύουμε τον ίδιο μας τον εαυτό ή θα αλλάξουμε; Θα συνεχίσουμε να ψάχνουμε τους περισσότερο ημών φοροφυγάδες, τουτέστιν θα κυνηγάμε την ουρά μας; Προς το παρόν, η έλλειψη αυτογνωσίας δε μας επιτρέπει να αναγνωρίσουμε την αιτία και μας απομακρύνει από τη λύση του προβλήματος.
Αν πάμε στο δεύτερο μέρος, αυτό της είσπραξης των χρημάτων, θα διαπιστώσουμε πως το συνολικό ποσό καταθέσεων της συγκεκριμένης λίστας είναι 2 δις $, περίπου 1,5 δις ευρώ. Σε αυτό περιλαμβάνονται τα ναυτιλιακά αφορολόγητα, οι νόμιμες καταθέσεις πολιτών, κυρίως επιχειρηματιών και φυσικά μαύρα χρήματα, των οποίων η διαπραγμάτευση και η επιστροφή του 40% κατ᾽ εκτίμηση, θα μας έφερναν ένα ποσό το οποίο δύσκολα θα ξεπερνούσε τα 100 εκ. ευρώ. Και φυσικά δεν έχει σημασία αν το ποσό είναι μικρό ή μεγάλο, η πράξη παραμένει καταδικαστέα αλλά είπαμε: Αυτό αφορά στο ηθικό μέρος της υπόθεσης. Το ποσό της είσπραξης δε θα μπορούσε να αλλάξει την άσκηση πολιτικής ούτε κατά το ελάχιστο. Αν θέλουμε, πραγματικά, να εισπράξουμε χρήματα, ας κοιτάξουμε το δάσος των εμβασμάτων εξωτερικού από το 2009 και μετά. Εκεί, το ποσό είσπραξης θα μπορούσε να είναι 80 εώς 100 φορές υψηλότερο και να δύναται να διαφοροποιήσει, έστω, κάποιες σκληρές πολιτικές αποφάσεις. Παρ᾽ όλα αυτά, εμείς δηλώνουμε, έστω και αμήχανα, λάτρεις του δέντρου.
Συμπερασματικά, ο φίλος υδραυλικός που ζητά τη φυλάκιση του ταξιτζή για 6 μήνες, του δικηγόρου για ένα χρόνο, του ιατρού για δύο χρόνια, του εφοριακού για 4 και του πολιτικού για 8, θα πρέπει να είναι έτοιμος να εκτίσει και ο ίδιος την ποινή της μίας ημέρας. Είναι η στιγμή που θα συνειδητοποιήσει πως ήταν και ο ίδιος ένα μικρό ψάρι που κολυμπούσε στον ίδιο ωκεανό.
Σε τούτο το σημείο του άρθρου προκύπτει ένα βασικό ερώτημα στο μυαλό του αναγνώστη:
-''Μα όλοι μαζί τα φάγαμε'';
-Ναι, φίλε μου καλέ. Όλοι μαζί τα φάγαμε αλλά όχι ισόποσα. Και συ, δεν καταδικάζεις την πράξη αλλά τη μοιρασιά. Έτσι, καθείς έχει τόση ευθύνη, όση το μέγεθος του κομματιού της πίτας που έφαγε. Οι ευθύνες είναι ιεραρχικές μα υπάρχουν σε όλους.
Η ευθύνη της πολιτικής είναι η μεγαλύτερη διότι αυτή είχε τη δυνατότητα να θέσει όρους και κανόνες, να δημιουργήσει σύνταγμα και νόμους, τέτοιους που θα κατοχύρωναν την εύρυθμη, διαφανή και αξιοκρατική λειτουργία του κράτους. Δεν το έκανε.
Η δε ευθύνη της κοινωνίας άπτεται της συνεχούς διαπραγμάτευσης με την πολιτεία για τη συντήρηση της διαφθοράς, αρκεί αυτή να έχει το ίδιο χρώμα με το δικό της. Μία διαπραγμάτευση που συνεχίζεται ακόμη και σήμερα, εις βάρος του γείτονα, του φίλου, του γνωστού, του άγνωστου Έλληνα. Η κοινωνία είναι αυτή που, χθες, ευθυνόταν λιγότερο, μα σήμερα, αγωνίζεται περισσότερο και από την πολιτεία ακόμη, για τη συντήρηση αυτού του καθεστώτος, γυρεύοντας πολιτική στέγη και προστασία σε όσους της τάζουν επιστροφή στο κακό της παρελθόν.
Προσωπικά, τάσσομαι κατά της δημοσιοποίησης της λίστας καταθετών εξωτερικού ή εσωτερικού. Η ευθύνη του Βαξεβάνη για το γεγονός ότι στιγματίζονται και αθώοι, έστω ελάχιστοι, είναι πολύ μεγάλη και συνιστά εκπόρνευση των αξιών μιας κοινωνίας. Ο τρόπος με τον οποίο κινήθηκε ο κρατικός μηχανισμός διά της δικαστικής και εκτελεστικής εξουσίας είναι ακόμη χειρότερος, τρισάθλιος. Και αν, ανήμερα της εθνικής μας εορτής, θριάμβευσε η ασυδοσία, συνάμα περιορίστηκε και η ελευθερία. Και το δεύτερο σκέλος είναι αυτό που σίγουρα δε μας επιτρέπει να γιορτάσουμε, είναι αυτό που αλλοιώνει το μήνυμα του ΌΧΙ ή του *alors, c' est la guerre*, si vous préférez.
Όσο για τις πολιτικές ευθύνες διαχείρισης της λίστας Λαγκάρντ; Ας ξεμπερδέψουμε αρχικά την ολιγωρία από το δόλο και το ξανασυζητάμε σε ένα part II, αν αυτό υπάρξει...