espa pkm

Παρασκευή, 20 Μαρτίου 2026, 11:03:07 μμ
Κυριακή, 12 Ιανουαρίου 2025 19:35

Περιμένοντας τους βαρβάρους

Γράφει η Δέσποινα Ξιφιλίδου, φιλόλογος.

Η αναγωγή αυτή του τώρα στο τότε του ποιήματος «Περιμένοντας τους βαρβάρους»  του Αλεξανδρινού ποιητή Κ. Καβάφη προέκυψε λόγω μιας διαλεκτικής ομοιότητας και μιας ιστορικής αναλογίας του τώρα στο τότε…

 

Ο ποιητής ανάγει το προσωπικό, ατομικό, ανθρώπινο θέμα σε καθολικό, καλύπτοντάς το με κάποιο έμμεσο και κρυπτικό τρόπο, με ένα ιστορικό περίβλημα: Ρώμη,…Σύγκλητος, πραίτορες…βάρβαροι…κ.τ.λ.)

Βάρβαροι…! και ποιοι είναι αυτοί οι βάρβαροι που περιμέναμε και περιμένουμε, οι οποίοι δεν ήρθαν… δε νομοθέτησαν, ενώ ήταν μια κάποια λύση ο ερχομός τους;

Ήταν οι ανοίκειοι και αλλόγλωσσοι χωρίς διάθεση επικοινωνίας? Ήταν ο ψυχισμός του ανθρώπου…τα πάθη του, ως αίσθηση και συναίσθηση μιας απώλειας…ή η πληγωμένη μνήμη;

Αναγνώσεις πολλές…πολλές ερμηνείες… Όμως αν τοποθετήσουμε στο επίκεντρο τη σχέση μας με το μέλλον, γεννιέται το ερώτημα: ποιος μπορεί να ενσαρκώσει ένα σχέδιο – οικοδόμημα ειρηνικής υπόσχεσης, υπόσχεση που υπαινίχθηκε ο υποψήφιος πρόεδρος των ΗΠΑ κατά την προεκλογική, προεδρική του εκστρατεία, ο Trump; και ακόμα, ποιος μπορεί να αλλάξει την παγκόσμια τάξη, αφού ιθύνοντες και κόμματα εμφορούνται από μία οπορτουνιστική λογική (ατομική και εθνική) υποβαθμίζοντας την προσπάθεια εξεύρεσης θέσεων και προγραμμάτων προσαρμοσμένων με τις ανθρώπινες ανάγκες…; (ειρηνική συμβίωση, απαλλαγή από τα άγχη της επιβίωσης και την ανάγκη ειρηνικών εγχειρημάτων).  Έτσι που η απουσία πολιτικού, δημοκρατικού σχεδίου να ακυρώνει κάθε προσπάθεια ειρήνης «αυτήν την pax Trumpana…».

H pax Trumpana που αναμένουμε, δε νομίζω πως θα είναι ακριβώς ειρήνη, αλλά ένα είδος εκεχειρίας, που θα συναφθεί από λόγους ανάγκης, όπως: το στοκ των αμερικανικών πυραύλων στις αποθήκες δεν είναι προφανώς ανεξάντλητο… η δυτική οικονομία και μάλιστα των ΗΠΑ βρίσκεται σε κρίση… Η βιομηχανία της Ευρώπης και κυρίως της Γερμανίας θα καταρρεύσει, αφού δε θα έχει φθηνό ρωσικό αέριο… Η κλιματική αλλαγή θα επιβαρυνθεί, ενώ ο πυρηνικός πόλεμος θα είναι ολέθριος…

Καλόν είναι, λοιπόν, να περιμένουμε ελπίζοντας  πως η pax Trumpana θα είναι, όπως λέει και ο ποιητής, «μία κάποια λύση…» Ο ποιητής…!! Που μετέτρεψε το καθαρά ατομικό θέμα σε καθολικότητα, άρα και σε πολιτικό, αφού η καθολικότητα περιλαμβάνει όλους τους τομείς της ανθρώπινης δραστηριότητας…

Άλλωστε και ο μεγάλος ζωγράφος Πικάσο, όταν ρωτήθηκε αν ο καλλιτέχνης είναι και πολιτικό ον…απάντησε: «Μήπως ο καλλιτέχνης είναι κανένας ηλίθιος …που δεν έχει παρά μόνο μάτια, αν είναι ζωγράφος…μόνο αυτιά, αν είναι μουσικός ή μόνο μία λύρα σε κάθε πάτωμα της καρδιάς του αν είναι ποιητής? Κάθε άλλο Ο καλλιτέχνης είναι συγχρόνως κα πολιτικό ον…». Τελειώνοντας…ας ευχηθούμε να τελειώσουν οι πόλεμοι σε βορρά…ανατολή και νότο και η μέλλουσα pax Trumpana να μην είναι απρόβλεπτη όπως ο συντάκτης της, που συνηθίζει να χρησιμοποιεί στο λόγο του απρόσμενες και ασύντακτες φράσεις, οι οποίες παρακάμπτοντας την κριτική σκέψη, προκαλούν εντυπώσεις, παραπλανούν τους πολίτες και αποδυναμώνουν τη δημοκρατία…ώστε οι ορίζοντες των προσδοκιών μας για μια αλλαγή της παγκόσμιας τάξης να είναι περιορισμένες…και να στρώνεται ο δρόμος για ωμότητα, βία και χυδαίο ρεαλισμό, οπότε και το απεγνωσμένο κλάμα της μάνας να συνεχίζεται και το απορημένο βλέμμα των μικρών παιδιών να ρωτά: Σε ποιο κόσμο ζούμε Μπαμπά…;  

 

Ακολουθεί το ποίημα: «περιμένοντας τους βαρβάρους»   

-Τι περιμένουν στην αγορά συναθροισμένοι;

Είναι οι βάρβαροι να φθάσουν σήμερα.

-Γιατί μέσα στην Σύγκλητο μια τέτοια απραξία;

Τι κάθοντ΄ οι Σύγκλητοι και δεν νομοθετούνε;

Γιατί οι βάρβαροι θα φθάσουν σήμερα.

Τι νόμους πιά θα κάμουν οι Συγκλητικοί;

Οι βάρβαροι σαν έλθουν θα νομοθετήσουν.

-Γιατί ο αυτοκράτωρ μας τόσο πρωί σηκώθη,

και κάθεται στης πόλεως την πιο μεγάλη πύλη

στον θρόνο επάνω, επίσημος, φορώντας την κορώνα;

Γιατί οι βάρβαροι θα φθάσουν σήμερα.

Κι ο αυτοκράτωρ περιμένει να δεχθεί

τον αρχηγό τους. Μάλιστα ετοίμασε

για να τον δώσει μια περγαμενή. Εκεί

τον έγραψε τίτλους πολλούς κι ονόματα.

-Γιατί οι δυο μας ύπατοι κ΄ οι πράκτορες εβγήκαν

σήμερα με τις κόκκινες τις κεντημένες τόγες,

γιατί βραχιόλια φόρεσαν με τόσους αμεθύστους,

και δαχτυλίδα με λαμπρά γυαλιστερά σμαράγδια

γιατί να πιάσουν σήμερα πολύτιμα μπαστούνια

μ΄ ασήμια και μαλάματα έκτακτα σκαλιγμένα;

Γιατί οι βάρβαροι θα φθάσουν σήμερα

Και τέτοια πράγματα θαμπώνουν τους βαρβάρους.

-Γιατί κ΄ οι άξιοι ρήτορες δεν έρχονται σαν πάντα

να βγάλουν τους λόγους τους, να πούνε τα δικά τους;

Γιατί οι βάρβαροι θα φθάσουν σήμερα,

κι αυτοί βαρυούντ΄ ευφράδειες και δημηγορίες.

-Γιατί να αρχίσει μονομιάς αυτή η ανησυχία

κ΄ η σύγχυσις. (Τα πρόσωπα τι σοβαρά που έγιναν).

Γιατί αδειάζουν γρήγορα οι δρόμοι κ΄ η πλατέες,

κι όλοι γυρνούν στα σπίτια τους πολύ συλλογισμένο?

Γιατί ενύχτωσε κ΄ οι βάρβαροι δεν ήλθαν.

Και μερικοί έφτασαν από τα σύνορα,

Και είπαν πως βάρβαροι πια δεν υπάρχουν.

---

Και τώρα τι θα γίνουμε χωρίς βαρβάρους.

Οι άνθρωποι αυτοί ήσαν μία κάποια λύσις.

Κ. Καβάφης