Το 2006 γεννήθηκε στη πατρίδα μας ένας νέος κλάδος, μια καινούργια αγορά με ραγδαία εξέλιξη, με θέσεις εργασίας, ένα φρέσκο προσκλητήριο για τον Έλληνα μικροεπενδυτή που είχε μόλις αρχίσει να συνέρχεται από την περιπέτεια του χρηματιστηρίου.(Στον Ευρωπαϊκό βορά η αγορά αυτή ξεκίνησε δέκα χρόνια νωρίτερα με νομοθετικό πλαίσιο το οποίο δεν έχει αλλάξει μέχρι και σήμερα.)
Φράσεις όπως , ανανεώσιμες πηγές ενέργειας , στροφή στην καθαρή ενέργεια , πράσινη ανάπτυξη κλπ. άρχισαν σιγά-σιγά να αναπαράγονται μέχρι που έγιναν το πρώτο θέμα συζήτησης παντού , κάτι αντίστοιχο με το παλαιότερο φαινόμενο ανθρώπων που πετάγονταν ξαφνικά έξω από τα καφενεία και στη μέση του δρόμου φώναζαν, στο τηλέφωνο, «πούλα» ή «αγόρασε».
Βέβαια τότε τα πράγματα έδειχναν εντελώς διαφορετικά, υπήρχε νομοθετικό πλαίσιο ν.3468/06 , αναπτυξιακός νόμος 3299/04, ΡΑΕ , ΔΕΣΜΗΕ , και ένα τραπεζικό σύστημα που υποστήριζε τις επενδυτικές προτάσεις (γιατί όχι άλλωστε, την στιγμή που υπήρχε προσυμφωνία πωλήσεων και ο πελάτης ήταν το Ελληνικό Δημόσιο).
Όπως συμβαίνει πάντα, όταν πράγματα γίνονται γρήγορα και στο πόδι, μέσα σε ελάχιστο χρόνο η ΡΑΕ κατεκλύσθη από αιτήσεις χωρίς να υπάρχει πρόνοια επιλογής και γρήγορης αξιολόγησης.
«Επενδυτές» έσπευσαν να εξασφαλίσουν, άδειες εξαίρεσης από την ΡΑΕ δεσμεύοντας ισχύ στα κατά τόπους δίκτυα ασχέτως αν πραγματικά σκόπευαν να επενδύσουν ή ευκαιριακά να δημιουργήσουν υπεραξίες.
Την αρχική δια νόμου δέσμευση για απαντήσεις στα αιτήματα από την ΡΑΕ εντός 20-40 ημερών αντικατέστησε το φαινόμενο αναμονής δύο και πλέον ετών.
Ταυτόχρονα κατατίθεντο προτάσεις στον αναπτυξιακό νόμο με επενδυτικά πλάνα που τελικά πέρασαν από «σαράντα κύματα».
Νέοι νόμοι, 3734/09 και 3851/10, νέες προτεραιότητες για τον αγροτικό κόσμο , νέες δεσμεύσεις ισχύος χωρίς έργα.
Εξαίρεση των φωτοβολταϊκών από τον επενδυτικό νόμο, 3908/11.
Συνεχής μεταβολές στο πραγματικό κόστος και επιβολή αποδεκτών τιμών, από τον αναπτυξιακό νόμο αναδρομικά, για έργα που κατασκευάστηκαν και συνδέθηκαν όταν οι τιμές ήταν υψηλότερες.
Καθυστερήσεις πληρωμών στα συνδεδεμένα πάρκα , επιδείνωση της ροής των πληρωμών από τον ΔΕΣΜΗΕ λόγω των προβλημάτων με ΕΝΕΡΓΚΑ και ΕΛΛΑΣ POWER.
Επιβαρύνσεις με τόκους υπερημερίας έως και 180 ημερών, αδυναμία απόδοσης ακόμα και ΦΠΑ τριμήνου ή εισφορών στον ΟΑΕΕ καθότι τους οφείλονταν έξι μηνών τιμολόγια.
Αλλαγές των όρων των συμβάσεων από τα πιστωτικά ιδρύματα, λόγω καθυστερήσεων εξυπηρέτησης των δανείων, ένεκα των ανωτέρω, και λόγω μη εκταμίευσης των επιδοτήσεων έναντι των οποίων υπήρχαν άλλα δάνεια με εκχώρηση επιδότησης.
Και τέλος φοροκεραμίδα 25% έως 35% επί του τζίρου και προπληρωμή φόρου επί του φόρου. ( Αλήθεια, ποιού λήμματος η ετυμολογία περιγράφει την έννοια « φόρος επί του φόρου»;)
Επιβάρυνση η οποία ουσιαστικά τινάζει στον αέρα τις επιχειρήσεις και τους αγρότες που «έσπειραν» φωτοβολταϊκά στα χωράφια τους και τώρα θερίζουν έκτακτη φορολογία.
Παράλληλα με όλα αυτά, τα πραγματικά και οδυνηρά, που συνέβαιναν σε όσους είπαν να γίνουν τολμηροί, να ρισκάρουν, να κάνουν επενδύσεις , και να βάλουν τις οικονομίες ,τον χρόνο και τα όνειρά τους σε αυτή την αναπτυσσόμενη αγορά, το 2011 ξεκίνησε μια νέα συζήτηση που αυτή την φορά περιελάμβανε όλους αυτούς που διαχρονικά μας «σώζουν».
Προγράμματα « Ήλιος» , αλλοδαποί ειδικοί επί των δυνατοτήτων της γεωγραφικής μας θέσης και μεγαλόπνοα σχέδια για μια Ελλάδα «γεννήτρια» των Ευρωπαϊκών ενεργειακών αναγκών.
Ταυτόχρονα, οι παραγωγοί που λειτουργούσαν πάρκα ή που ήταν σε φάση κατασκευής, ζώντας τις δυσλειτουργίες και τις στρεβλώσεις του συστήματος, όταν άκουγαν «Ήλιος», άνοιγαν ομπρέλα.
Αποτέλεσμα όλων αυτών των δυσμενών αλλαγών και εξελίξεων είναι, οι παραγωγοί σήμερα να μην διαχειρίζονται οι ίδιοι τις επενδύσεις τους, να τελούν υπό ομηρία και υπό καθεστώς φόβου.
Ένα καχύποπτο σενάριο που συζητείτο στο παρελθόν τείνει να γίνει πραγματικότητα. Ακουγόταν τότε μια άποψη , πως θα δυσκολέψουν τόσο πολύ τα πράγματα με τα φωτοβολταϊκά, που οι μικροί παραγωγοί θα αναγκαστούν να τα πωλήσουν σε μεγάλους ξένους και ντόπιους επενδυτές , οι οποίοι στην συνέχεια με την δύναμη της ισχύος που θα κατέχουν θα πιέσουν για την άρση των μέτρων την αλλαγή των όρων και την εξασφάλιση βιωσιμότητας για τις επενδύσεις.
Η εμπιστοσύνη πλέον στους μικρούς έχει εκλείψει, τα ακούσματα σήμερα είναι ότι προετοιμάζεται νέος νόμος για ΑΠΕ με καινούργιες επώδυνες αλλαγές όχι για δύο χρόνια αυτή την φορά, όπως το χαράτσι 25 – 35 % επί του τζίρου, αλλά μόνιμα για όλη την διάρκεια ζωής των επενδύσεων.
Χιλιάδες Έλληνες έκαναν φωτοβολταϊκά διάσπαρτα, όπως έπρεπε για να υπάρχει κατανομή σε όλη τη χώρα, και τώρα δια του στραγγαλισμού κινδυνεύουν.
Θα μπορούσαν άραγε λίγοι μεγάλοι επενδυτές από την αρχή να κάνουν όλες αυτές τις διάσπαρτες επενδύσεις στα χωράφια χιλιάδων ιδιοκτητών;
Αν αυτή η εξέλιξη επαληθευτή τότε θα είμαστε μάρτυρες μιας δεύτερης Σοφοκλέους, που θα αφορά σαφώς λιγότερους Έλληνες από την πρώτη, η οποία όμως δεν θα έχει να κάνει αποκλειστικά με την απώλεια χρημάτων , αλλά και με την απώλεια γης , ελπίδας και δημιουργίας.
Επειδή κανείς μικροεπενδυτής μόνος του δεν μπορεί να αντιδράσει αξιόλογα, ίσως είναι η στιγμή να συσπειρωθούν οι παραγωγοί σε φορείς όπως τα Επιμελητήρια στα οποία είναι μέλη, και οι συνδέσμους ΑΠΕ προκειμένου να δυναμώσουν την φωνή τους για να βρεθεί μια δίκαιη και μόνιμη επιτέλους λύση.
Το μόνο βέβαιο είναι πως με την σιωπή ο κατήφορος δεν πρόκειται να έχει τέλος , και η «ομηρία» της αβεβαιότητος θα συνεχιστεί.
Στο Athens Energy Forum, ο γενικός διευθυντής μεγάλης ενεργειακής εταιρείας στην ομιλία του στο συνέδριο είπε ότι «τα φωτοβολταϊκά εξελίχθηκαν σε ένα Ελντοράντο, σε ένα μηχανισμό εύκολου κέρδους και πλέον η λύση πρέπει να βρεθεί κοινή συναινέσει».
Οι μικροί παραγωγοί κύριοι, δεν νοιώθουν ότι συμμετέχουν σε μηχανισμό εύκολου κέρδους, αντιθέτως φοβούνται ότι θα γίνουν μεζές.
