espa pkm

Πέμπτη, 9 Απριλίου 2026, 4:04:52 μμ
Παρασκευή, 31 Δεκεμβρίου 2021 08:00

Τα τυχερά παιχνίδια της πρωτοχρονιάς (μέρος 2ο - «κόσκινο», ρουλέτα, «παπάς», τράπουλα)

Γράφει ο Θανάσης Βαφειάδης, τοπογράφος, συγγραφέας.

Το «κόσκινο» ήταν από τα παλαιότερα παιχνίδια που παιζόταν στους δρόμους την περίοδο της Πρωτοχρονιάς. Πώς ακριβώς παιζόταν μας πληροφορεί άρθρο της ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ στις 27-12-1932:

«Σε κάθε πεζοδρόμιο ήτο στημένο, εις ημιοριζοντίαν θέσιν, ένα κόσκινο. Εξ αποστάσεως δυο βημάτων, ερρίχνατε μια πεντάρα –νομισματική μονάς ουχί αξιοκαταφρόνητος την εποχήν εκείνην. Αν η πεντάρα έμενε στο εις το κόσκινο, την επαίρνατε εις το πενταπλούν, άλλως εισήρχετο εις τα θυλάκια του κοσκινοϊδιοκτήτου. Αλλά η σκανταλιάρα πεντάρα πηδούσε τόσο κωμικά, μέσα στο κόσκινο, ώστε συνέβαινε κατά κανόνα πάντοτε το δεύτερο. Έχουν να λένε μόνον δια ένα διαβόητον μάγκα που έδρασε στα 1880, τον Μιχάλη τον Κατσαρόλα, ο οποίος είχε ρημάξει κυριολεκτικώς τους κοσκινιτζήδες. Θεός σχωρέσ’ τον … Σκοτώθηκε στο Γκαζοχώρι, σε μια συμπλοκή με κάτι παιδιά του μεχανικού».

Στα πεζοδρόμια ήταν επίσης στημένες οι ρουλέτες, εγχωρίου κατασκευής, που ήταν διακοσμημένες με ήρωες της μυθολογίας, τον Ηρακλή, την Αφροδίτη, την Ωραία Ελένη, τους Κενταύρους. Άλλοτε πάλι θύμιζαν ζωολογικό κήπο, καθώς ήταν στολισμένες με ομοιώματα από λιοντάρια, ξιφίες και προπαντός γοργόνες, που ήταν το αγαπημένο τατουάζ των κατωτέρων στρωμάτων της κοινωνίας. Διότι δεν υπήρχε νταής που σεβόταν τον εαυτό του χωρίς να έχει κεντημένη στο στήθος του μια μαβιά γοργόνα ή τρόφιμος των φυλακών που κυκλοφορούσε ελεύθερος στη χάση και στη φέξη χωρίς να έχει κάνει ένα δαντελένιο τατουάζ στα μπράτσα του. Η λειτουργία της υπαίθριας ρουλέτας, που στηνόταν στις πιο πολυσύχναστες γωνίες των δρόμων, απαιτούσε τη συνεργασία τριών ατόμων: του «γκρονωτέ», του ταμία και του μαέστρου. «Ο «γκρονωτέ» αναλαμβάνει να καλλιγράφη τους αριθμούς, να τους προσέχη, να τους διαφυλάττη, να μην τους ξεχνά στα χέρια των αγοραστών – και αυτό προς αποφυγήν του απευκταίου και μηδέν παρεξήγησις – να φωνάζη, να προσκαλή με ωραίες φράσεις την πελατείαν, να υπόσχεται κέρδη και να ενεργή την κύβευσιν. Τον ακούει κανείς να φωνάζη διαρκώς, ανεβασμένος επάνω στην καρέκλα του…

- Η πληρωμή άμεσος μετά την κλήρωσι. Άλλος για το λαχείο… Ένα δίφραγκο το νούμερο, τα τρία ένα τάλλαρο. Εμπρός κύριε και θα κληρώσω!... Εδώ το τάλλαρο … εκεί τα ρέστα…» (ΚΥΡΙΑΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΒΗΜΑΤΟΣ 1927).

Με δυο δραχμές μπορούσε κάποιος τη δεκαετία του 1930 να παίξει στους κρίκους που είχαν οι υπαίθριοι «λοταρτζήδες» και να κερδίσει μια φιάλη κρασιού ή μια κολόνια αξίας τριάντα δραχμών, εφ όσον ο κρίκος που ριχνόταν αγκάλιαζε το γυάλινο λαιμό της υπό σκόπευση φιάλης.

Χρυσές δουλειές έκαναν και οι «παπατζήδες» που ψάρευαν τα θύματά τους ανάμεσα στους αφελείς. Ο παπατζής επάνω σε ένα κασόνι έστηνε, για το φόβο της αστυνομίας, μικροπράγματα, όπως σοκολάτες της μιας δραχμής, και έπαιζε με τρία τραπουλόχαρτα, έχοντας άλλους δυο συνεργάτες, τα «λαμόγια». Ο ένας παρίστανε ότι ήξερε που βρισκόταν το ζητούμενο χαρτί και όταν, τάχα, δεν πρόσεχε ο «παπατζής» το σημάδευε και το «κορόιδο» παρασυρόταν και πόνταρε τα λεφτά του στο χαρτί, που όμως δεν ήταν ο «παπάς». Ο άλλος κέρδιζε ό,τι είχε χάσει το κορόιδο και το έβαζε με τρόπο στα πόδια. Το ίδιο έκαναν και οι άλλοι και οι τρεις συνεταίροι συναντιόταν σε κάποιο στενό για να μοιράσουν τα κέρδη και να ξαναγυρίσουν αργότερα στο «στέκι» τους αναζητώντας το επόμενο θύμα.

Αν στους δρόμους παίζονταν μικροποσά τα μεγάλα παιχνίδια γινόταν στις μεγάλες λέσχες και στο καζίνο του Λουτρακίου όπου τα χιλιάρικα κυλούσαν αθρόα στα «ταμπλό» του μπακαρά και της ρουλέτας. Όπως έγραφε η ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ στις 3-1-1934 «έμειναν καθαρά κέρδη εις το Καζίνον του Λουτρακίου από την νύχτα της 31ης Δεκεμβρίου 4.000.000 δραχμών.

Ζωηρή χαρτοπαικτική κίνηση υπήρχε και στα σπίτια με πρώτα στις προτιμήσεις τον «μπακαρά», την «πόκα» και το «πόκερ». Ακολουθούσε το «31» και τελευταία τα «πλακάκια» και το «ραμί». «Μπριτζ» έπαιζαν ελάχιστοι και συνήθως αυτοί ήταν οι πλούσιοι, που άλλωστε έπαιζαν το παιχνίδι αυτό όλο το χρόνο. Στα οικογενειακά αυτά καζίνο τα κέρδη δεν ξεπερνούσαν το χιλιάρικο. Τα παιχνίδια αυτά της δεκαετίας του 1930 είναι γνωστά στους παροικούντες την χαρτοπαικτική Ιερουσαλήμ, τα παιχνίδια όμως που παιζόταν στα σπίτια 30-40 χρόνια πριν είναι εντελώς άγνωστα και τα γνωρίζουμε μόνο τα ονόματά τους. Τέτοια ήταν ο «λασκινές», ο «φαραώ», το «πλούχερ», το «πιεσιγρού» και ο μπακαράς σεμεν – ντε – φερ (ΠΡΩΙΑ 1-1-1927).

Αυτά τα ολίγα, διότι η μονομελής επιτροπή με προειδοποίησε ότι τα κείμενα μου είναι μεγάλα με συνέπεια να πηγαίνουν «άπατα» και ως προς αυτό, τουλάχιστον για την προηγούμενη ανάρτηση, δεν διαψεύσθηκε.

Για όσους παίξετε την παραμονή της Πρωτοχρονιάς, που χλωμό το βλέπω με τέτοια εξάπλωση της πανδημίας, σας εύχομαι καλή τύχη. Για όσους χάσετε χαρτοπαίζοντας δεν έχω παρά να επαναλάβω το τετριμμένο: «Όποιος χάνει στα χαρτιά κερδίζει στην αγάπη».

Περισσότερα άρθρα και φωτογραφίες από το νομό Κιλκίς θα βρείτε στην ιστοσελίδα και στο fb του τεχνικού γραφείου k4s tation.