Το μόνο σίγουρο είναι ότι οι άνθρωποι κάνουμε πάντα τα ίδια λάθη και δεν διδασκόμαστε από αυτά και από τα οποιαδήποτε δραματικά γεγονότα ενόπλων συρράξεων, ειδικά αυτών των επεκτατικών βλέψεων των Μεγάλων Δυνάμεων για καθαρά οικονομικούς λόγους, αλλά και διαστρεμμένων αντιλήψεων, σαν αυτών που έζησε η ανθρωπότητα κατά τον Α΄και χειρότερα τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Ας ευχηθούμε να μην ζήσουμε έναν Γ΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, με αυτά που διαδραματίζονται στη Μέση Ανατολή.
Σήμερα οι πόλεμοι με την χρήση στρατευμάτων και σύγχρονων οπλικών συστημάτων με χιλιάδες και πάλι θύματα, είναι σε συγκεκριμένα μέρη με κίνητρο και πάλι τα συμφέροντα εδαφικά ή οικονομικά.
Υπάρχει και η άλλη μορφή πολέμου, αυτή του οικονομικού πολέμου, η οποία δεν χρειάζεται η χρήση στρατευμάτων ή οπλικών συστημάτων ως μέσον κατάληψης ή επιδίωξης. Αυτή την μορφή πολέμου την ζήσαμε και ζούμε εδώ και δεκαέξι χρόνια.
Βεβαίως η ιστορία διδάσκει μερικές από τις πιο σημαντικές μας θεωρίες και πράξεις, όπως η ανθρωπιστική, η εθνική,η πολιτιστική, η κοινωνική θεωρία και η θεωρία της επιστήμης.
Η ιστορία διδάσκει επίσης να κατανοήσουμε την θεωρία της ανθρώπινης ευθύνης και των ηγετών.
Η ιστορία είναι ο καθρέφτης του παρελθόντος, το μάθημα για το παρόν και ο οδηγός για το μέλλον. Μέσα από τη μελέτη της, μαθαίνουμε για τις θυσίες, τις επιτυχίες και τα λάθη που διαμόρφωσαν την ανθρωπότητα.
Η κατανόηση της ιστορίας δεν είναι απλώς γνώση, αλλά ένα εργαλείο που μας βοηθά να διαμορφώσουμε καλύτερες κοινωνίες και να αποφύγουμε τα λάθη του παρελθόντος.
Διαχρονικά, μεγάλοι στοχαστές και ιστορικοί, τονίζουν τη διαχρονική αξία της ιστορίας ως πηγή έμπνευσης και σοφίας.
Η φράση του μεγάλου Γερμανού Φιλοσόφου, «Το μόνο πράγμα που μας διδάσκει η ιστορία είναι ότι τίποτε δεν μας διδάσκει η ιστορία», αναφέρεται στην τάση της ανθρωπότητας να επαναλαμβάνει τα ίδια λάθη. Παρόλο που η ιστορία αποτελεί ένα πολύτιμο αρχείο εμπειριών και διδάσκει χρήσιμα μαθήματα, οι άνθρωποι συχνά αγνοούν τα διδάγματα του παρελθόντος και πέφτουν ξανά στις ίδιες παγίδες.
Η ιστορία είναι γεμάτη από συγκρούσεις, πολέμους και πολιτικές κρίσεις που φαίνεται να ακολουθούν ένα μοτίβο.
Από τις αυτοκρατορίες που καταρρέουν λόγω υπερβολικής επέκτασης μέχρι τις οικονομικές κρίσεις που επαναλαμβάνονται με τις ίδιες αιτίες, η ανθρωπότητα συχνά αγνοεί τα μαθήματα του παρελθόντος.
Ο Χέγκελ δεν υποστηρίζει ότι η ιστορία δεν έχει αξία, αλλά ότι οι άνθρωποι αποτυγχάνουν να τη χρησιμοποιήσουν σωστά.
Οι ίδιες συγκρούσεις, οι ίδιες πολιτικές αποφάσεις, οι ίδιες κοινωνικές ανισότητες εμφανίζονται ξανά και ξανά, αποδεικνύοντας πως η ιστορία δεν είναι αρκετή για να αποτρέψει την επανάληψη των λαθών.
Μπορούμε να σπάσουμε τον κύκλο;
Αν η ιστορία φαίνεται να μην μας διδάσκει, αυτό σημαίνει ότι είμαστε καταδικασμένοι να επαναλαμβάνουμε τα ίδια λάθη; Όχι απαραίτητα.
Η φράση του Χέγκελ μπορεί να λειτουργήσει ως προειδοποίηση: αν θέλουμε να αλλάξουμε τον ρου της ιστορίας, πρέπει να έχουμε πραγματική επίγνωση του παρελθόντος και να δρούμε συνειδητά. Αντί να παραμένουμε δέσμιοι των ίδιων μοτίβων, μπορούμε να μάθουμε, να εξελιχθούμε και να δημιουργήσουμε ένα διαφορετικό μέλλον.
Τελικά, η ιστορία είναι ο καθρέφτης της ανθρωπότητας, γεμάτη διδάγματα και σοφία από το παρελθόν, το πρόβλημα είναι ότι αποφεύγουμε να κοιτάμε στον καθρέπτη.
