espa pkm

Παρασκευή, 10 Απριλίου 2026, 1:40:54 μμ
Πέμπτη, 27 Νοεμβρίου 2014 22:59

Ζάν Ρισπέν (Richepin) 1846-1926

Του Νίκο Σιάνα

 

Δεν ξέρω πόσοι από εσάς γνωρίζετε ή έτυχε ν’ ακούσετε κάτι για τον Γάλλο συγγραφέα, ποιητή και φιλέλληνα Ζάν Ρισπέν, εγώ πάντως μέχρι πρόσφατα αγνοούσα τόσο τον ίδιο, αλλά, και την αγάπη του για τους Έλληνες και την Ελλάδα.
Στην περίπτωσή μου ισχύει απόλυτα το αρχαίο ρητό «…γηράσκω αεί διδασκόμενος». Αφορμή να γνωρίσω και εγώ τον Ρισπέν, στάθηκε μια πρόσκληση που έλαβα από την Πολιτιστική Εταιρεία Πανελλήνων «ΜΑΚΕΔΝΟΣ» όπου στο εσωτερικό της φιλοξενούσε ένα κείμενο του Ρισπέν. Το κείμενο αυτό, ούτε λίγο, ούτε πολύ, προκαλούσε τους απανταχού άρχοντες να γκρεμίσουν και να διαγράψουν οτιδήποτε έχει σχέση με τους Έλληνες, τα μνημεία τους, τον πολιτισμό, τη φιλοσοφία και ό,τι γενικά αυτοί πρόσφεραν στον πλανήτη γη, για να δούμε τότε αν θα μπορέσει η ανθρωπότητα να αρθρώσει έστω μια φράση?
Τις ίδιες ημέρες που εγώ μάθαινα για τον Ζαν Ρισπέν, και το συγκινητικό για τους Έλληνες ποίημά του, ήρθαν στο φως της δημοσιότητας τα όσα συγκλονιστικά γράφει στο βιβλίο του ο πρώην Αμερικανός Υπουργός Οικονομικών Τίμοθι Γκάιτνερ και για τον τρόπο με τον οποίο εκφράζονταν οι Ευρωπαίοι συνάδελφοί του για την Ελλάδα στη σύνοδο των G7, τον Φεβρουάριο του 2010. «Θα δώσουμε στους Έλληνες ένα μάθημα, είναι πραγματικά φρικτοί. Μας είπαν ψέματα. Είναι απαίσιοι και άσωτοι και εκμεταλλεύθηκαν βασικά τα πάντα και θα τους συντρίψουμε» έλεγαν οι Ευρωπαίοι με επικεφαλής τον Σόϊμπλε, που μας ήθελε και έξω από το Ευρώ. Και όλα αυτά την στιγμή που η ανθρωπότητα θαύμαζε το τελευταίο της τεχνολογικό επίτευγμα, δηλαδή την προσεδάφιση του ρομποτικού σκάφους στον κομήτη. Τσούρι και από την άλλη να παρακολουθεί εδώ και μήνες με δέος τις ανασκαφικές εργασίες στην αρχαία Αμφίπολη.
Σ’ όλους λοιπόν αυτούς τους «Ευρωπαίους» ηγέτες που το 2010 απειλούσαν να μας δώσουν ένα καλό μάθημα αλλά και σε κάποιους εγχώριους συκοφάντες της Ελλάδος και των Ελλήνων, την καλύτερη απάντηση νομίζω την δίνει και πάλι το κείμενο του Ζαν Ρισπέν. Πάντα βέβαια με την προϋπόθεση να έχουμε και εμείς υπόψιν τα όσα καλά και χρήσιμα μάς κληροδότησαν οι αρχαίοι πρόγονοί μας.
Ας δούμε τώρα το ποίημα του φιλέλληνα Ζαν Ρισπέν, το οποίο αν και το έγραψε πριν από εκατό χρόνια, στις μέρες μας είναι θάλεγα χρήσιμο να το υπενθυμίσουμε σε εχθρούς και φίλους.
Γκρεμίστε όλη την Ελλάδα σε βάθος 100 μέτρων, αδειάστε όλα τα μουσεία σας, από τον κόσμο, γκρεμίστε κάθε τι Ελληνικό από όλο τον πλανήτη, έπειτα σβήστε την Ελληνική γλώσσα από παντού, από την ιατρική σας, τη φαρμακευτική σας, από τα μαθηματικά σας (γεωμετρία, άλγεβρα), από τη φυσική σας, τη χημεία και την αστρονομία σας, από την πολιτική σας, από την καθημερινότητά σας, διαγράψτε τα μαθηματικά, κάθε τρίγωνο, κάθε σχήμα, την ευθεία, την καμπύλη, σβήστε τη γεωμετρία, τους δρόμους σας, τα παιγνίδια σας, σβήστε την ονομασία κάθε ασθένειας φαρμάκου, διαγράψτε την πολιτική, τη βαρύτητα, φέρτε το πάνω – κάτω, αλλάξτε όλα τα βιβλία σας (γιατί παντού θα υπάρχει  μία έστω Ελληνική λέξη), σβήστε από την καθημερινότητά σας κάθε Ελληνική λέξη, αλλάξτε τα Ευαγγέλια, αλλάξτε ακόμα και το όνομα του Χριστού, που στα Ελληνικά σημαίνει «αυτός που έχει το χρίσμα», αλλάξτε το σχήμα κάθε ναού, σβήστε τον Μέγα Αλέξανδρο, σβήστε όλους τους μυθικούς και ιστορικούς ήρωες, αλλάξτε την παιδεία σας, αλλάξτε το όνομα της ιστορίας, τα ονόματα στα πανεπιστήμιά σας, αλλάξτε την φιλοσοφία, διαγράψτε, διαγράψτε…
Θα πείτε: «Αυτό δεν γίνεται». Σωστά, δεν γίνεται, γιατί μετά δεν θα μπορείτε να στεριώσετε ούτε μια πρόταση. Δεν γίνεται να σβήσει η Ελλάδα, η προσφορά της πάνω σε αυτόν τον πλανήτη.
Η πρόκληση πάντως ισχύει.
Διαβάζοντας λοιπόν κανείς τα παραπάνω λόγια του Ρισπέν, δεν πιστεύω πως υπάρχει Έλληνας που δεν νιώθει υπερήφανος για τους αρχαίους προγόνους του, ήμαστε όμως εμείς αντάξιοι αυτών και άραγε σε τι βαθμό, ειδικά σήμερα που η χώρα μας βρίσκεται στην μέγγενη των δανειστών;
Σαράντα χρόνια μετά την μεταπολίτευση ποια η συμπεριφορά των πολιτικών, των κομμάτων, της διανόησης αλλά και η δική μας? Τα λόγια του Ισοκράτη (436-338π.Χ.) θα έπρεπε να είναι οδηγός για όλους μας, χθες, σήμερα και στο μέλλον, αν πράγματι θέλουμε μέλλον για τη χώρα μας.
«Η Δημοκρατία μας αυτοκαταστρέφεται διότι κατεχράσθη το δικαίωμα της ελευθερίας και της ισότητος, διότι έμαθε τους πολίτες να θεωρούν την αυθάδεια ως δικιαίωμα, την παρανομία ως ελευθερία, την αναίδεια του λόγου ως ισότητα, και την αναρχία ως ευδαιμονία…»
Ας επανέλθουμε όμως στον Ζαν Ρισπέν, ο οποίος γεννήθηκε το 1849 στο Αλγέρι και ήταν τσιγγάνικης καταγωγής. Κατά τον γαλλογερμανικό πόλεμο (1870) κατατάχθηκε στους ελεύθερους σκοπευτές. Μετά την επιστροφή του στο Παρίσι εργάσθηκε κατά καιρούς σαν ηθοποιός ναυτικός, φορτοεκφορτωτής και τελικά κατέληξε στη δημοσιογραφία. Έγραψε σε πολλές εφημερίδες άρθρα σε σκληρή και αθυρόστομη γλώσσα εναντίον της κοινωνικής συμβατικότητας. Η ποιητική συλλογή του «Το τραγούδι των αλητών» στάθηκε σταθμός για την ποιητική του σταδιοδρομία. Έτσι, ενώ του εξασφάλισε τη φήμη, του στοίχισε μηνιαία φυλάκιση και πρόστιμο γιατί θεωρήθηκε προσβλητική για τη δημόσια αιδώ. Το 1908 έγινε μέλος της Γαλλικής Ακαδημίας και αργότερα πρόεδρός της. Στο πλούσιο λογοτεχνικό έργο του, που περιλαμβάνει ποιήματα, μυθιστορήματα και θεατρικά έργα, είναι φανερή η απογοήτευσή του για τις κοινωνικές συνθήκες που επικρατούσαν. Φιλέλληνας ειλικρινής και γνώστης ο Ρισπέν, γνώριζε άριστα την αρχαία ελληνική φιλολογία, συνέγραψε μια Ελληνική Μυθολογία, έμαθε ελληνικά μόνο και μόνο για να διαβάσει δημοτικά τραγούδια στο πρωτότυπο. Συνδέθηκε με Έλληνες λόγιους και επισκέφθηκε την Ελλάδα ύστερα από τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο.
Υ.Γ. Έως τον 4ο αιώνα η επίσημη θρησκευτική γλώσσα στην Δύση, ήταν η ελληνική, και κατόπιν τα ιερά κείμενα μεταφράστηκαν στα λατινικά.