Το ποσοστό έκπτωσης που δόθηκε για την α’ και β’ φάση κατασκευής των εμβληματικών έργων της ΔΕΥΑΚ προκάλεσε, αδικαιολόγητα κατά την άποψή μας, αμφισβητήσεις που σε συνδυασμό με αιχμές αντιπολιτευτικών κύκλων, με ολοφάνερη την υστέρηση επιστημονικών και τεχνικών γνώσεων, δημιουργούν εσφαλμένες εντυπώσεις.
Επειδή ουδείς επιθυμεί να ίπτανται τα φαντάσματα εν είδει ερωτηματικών και να αφήνονται ανοιχτά σε κάθε ερμηνεία, προσβλέπουμε στη φιλοξενία χώρου της εφημερίδας σας για να δώσουμε καθαρές απαντήσεις.
Το Διοικητικό Συμβούλιο της ΔΕΥΑΚ με ομόφωνη απόφασή του έκανε δεκτή την εισήγηση της τεχνικής υπηρεσίας και δημοπράτησε τα εμβληματικά έργα με κριτήριο ανάθεσης, όπως σωστά αναφέρεται στο δημοσίευμά σας, την πλέον συμφέρουσα από οικονομικής άποψης προσφορά με βάση τη βέλτιστη σχέση ποιότητας και τιμής.
Η πρώτη διακήρυξη αφορούσε την α’ φάση των εμβληματικών έργων προϋπολογισμού 11.038.197,45ευρώ στις οποίες συμπεριελήφθησαν οι Δ.Ε. Κιλκίς (Κιλκίς, Αργυρούπολη, Κρηστώνη, Χωρύγι, Βαπτιστής,) και Πικρολίμνης (Μαυρονέρι, Π. Αγιονέρι,
Ν. Γυναικόκαστρο, Μικρόκαμπος) και η δεύτερη διακήρυξη προϋπολογισμού 11.661.561,64ευρώ κάλυπτε ως β’ φάση τα έργα στις Δ.Ε. Δοϊράνης (Άγιος Χαράλαμπος, Αμάραντα, Κορυφή) Χέρσου (Ηλιόλουστο, Κορομηλιά, Πλαγιά, Μεγάλη Στέρνα) Γαλλικού (Γαλλικός, Καμπάνης, Μάνδρες, Πεδινό, Νέα Σάντα) Κρουσσών (Κεντρικό, Βάθη, Επτάλοφος, Τέρπυλλος, Ευκαρπία, Ίσωμα, Αντιγόνεια, Άγιος Μάρκος, Μελισσουργειό, Άνω Θεοδωράκια, Κάτω Θεοδωράκια, Γερακαριό) και Μουριών (Μυριόφυτο, Νέο Μυριόφυτο).
Οι υποψήφιοι ανάδοχοι αναδείχθηκαν βάσει δύο κριτηρίων: α) την τεχνική προσφορά και β) την οικονομική προσφορά.
Στο διαγωνισμό συμμετείχαν δύο οικονομικοί φορείς. Ο ένας με τη μορφή κοινοπραξίας και ο άλλος ως μεμονωμένος οικ. φορέας που παίρνει δάνεια εμπειρία από άλλους δυο οικονομικούς φορείς.
Τα ποσοστά έκπτωσης ανήλθαν ως προς την α’ φάση των εμβληματικών στο 10,12% και αντίστοιχα ως προς τη β’ φάση στο 10,54%. Ο δεύτερος οικονομικός φορέας έδωσε προσφορά ως προς την α’ φάση των εμβληματικών 8% και αντίστοιχα ως προς τη β’ φάση 9%.
Η επιλογή δημοπράτησης των έργων σε δύο φάσεις, την α’ και β’ είναι σύμφωνη με την ελληνική νομοθεσία και κοινοτική οδηγία. Τα βασικά πλεονεκτήματά της είναι
- η αύξηση του ανταγωνισμού αφού με τη διαδικασία ενός διαγωνισμού προϋπολογισμού 22.700.000ευρώ θα δικαιούνταν συμμετοχής εταιρίες 6ης και 7ης τάξης ενώ με την επιλεγείσα διαδικασία των δύο διαγωνισμών δικαιούνταν συμμετοχής εταιρίες 5ης, 6ης και 7ης τάξης. Σαφέστατα με την επιλεγείσα διαδικασία η ΔΕΥΑ διασφαλίζει τις προϋποθέσεις για την υλοποίηση του έργου εντός του καθοριζόμενου χρονοδιαγράμματος.
Σε ότι αφορά τα αντλιοστάσια, πράγματι, στον αρχικό προϋπολογισμό του έργου είχε προβλεφθεί η αναβάθμιση 57 αντλιοστασίων ύδρευσης της ΔΕΥΑ Κιλκίς με συνολικό προϋπολογισμό 570.000ευρώ δηλαδή 10.000ευρώ ανά αντλιοστάσιο. Η αρχική πρόταση υποβλήθηκε στις 27.2.2020 ενώ η μελέτη αναβάθμισης των αντλιοστασίων περιλάμβανε μια τεχνική περιγραφή των ηλεκτρικών πινάκων 27 αντλιοστασίων ύδρευσης έξι σελίδων . Έως και την 26.5.2021, ημερομηνία έγκρισης της μελέτης και των τευχών δημοπράτησης των έργων, δεν είχε ολοκληρωθεί αρμοδίως η σύνταξη της τεχνικής μελέτης για την αναβάθμιση των αντλιοστασίων.
Για αυτόν ακριβώς το λόγο επιλέχθηκε να αντικατασταθεί η συγκεκριμένη δαπάνη ‘’Εγκαταστάσεις αντλιοστασίων’’ με τις εξής δαπάνες: Τοπικός σταθμός ελέγχου δικτύου διαμέτρου 160 - 42 τεμάχια και Τοπικός σταθμός ελέγχου δικτύου διαμέτρου 200 - 2 τεμάχια με συνολική δαπάνη 796.000ευρώ.
Η αλλαγή αυτή ήταν απαραίτητη για τη μελετητική ωριμότητα των έργων. Η εν λόγω τροποποίηση θα επιτρέψει στη ΔΕΥΑ, για πρώτη φορά από την ίδρυσή της να έχει αποκρυσταλλωμένη εικόνα για την επάρκεια του νερού, δηλ. για το πόσο είναι το αντλούμενο νερό που τροφοδοτεί τους οικισμούς. Αποτελεί τερατώδες ψέμα ότι η αλλαγή αφορούσε σε τοποθέτηση υδρομέτρων.
Την παρούσα στιγμή έχει σχεδόν ολοκληρωθεί η μελέτη της ΔΕΥΑ η οποία αφορά το σύνολο των αντλιοστασίων ύδρευσης - όχι μόνο τα 57 αντλιοστάσια - και περιλαμβάνει την τοποθέτηση έξυπνων συστημάτων παρακολούθησης (τηλεέλεγχος), αντικατάσταση των αντλητικών συγκροτημάτων με νέα σύγχρονα με την μέγιστη υδραυλική απόδοση και με μικρότερη ενεργειακή κατανάλωση, αντικατάσταση όλων των ηλεκτρικών πινάκων και τέλος όλων των υδραυλικών εγκαταστάσεων. Συνεπώς, με τη μελέτη αυτή επιτυγχάνεται η ολιστική αναβάθμιση όλων των αντλιοστασίων.
Όταν ολοκληρωθεί η μελέτη θα προταθεί σε χρηματοδοτικό πρόγραμμα για υλοποίηση της.
Η ΔΕΥΑΚ, με τη συσσωρευμένη εμπειρία των είκοσι επτά ετών που έχει αποκτήσει από την ίδρυσή της ενεργεί με βάση τις διατάξεις του εθνικού και ευρωπαϊκού δικαίου για την εκτέλεση των δημοπρασιών.
Ποιο είναι συνοπτικά το νομικό πλαίσιο στο οποίο στηρίζεται: Οι αναθέτουσες αρχές πρέπει να αναθέτουν τις δημόσιες συμβάσεις στην πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά. Η μεταρρύθμιση των κανόνων περί δημοσίων συμβάσεων εισήγαγε αυτό το νέο κριτήριο ανάθεσης, την αρχή της ‘’πλέον συμφέρουσας από οικονομική άποψη προσφοράς’’ η οποία έχει ως στόχο να εξασφαλίσει την καλύτερη αξιοποίηση των χρημάτων και όχι τη χαμηλότερη τιμή, συνεκτιμώντας την ποιότητα έργων, προϊόντων ή υπηρεσιών καθώς και την τιμή ή το κόστος του κύκλου ζωής. Το κριτήριο αυτό δίνει μεγαλύτερη έμφαση στην ποιότητα, στο περιβάλλον, σε κοινωνικές πτυχές καθώς και στην καινοτομία.
Ο συγκεκριμένος τύπος διακήρυξης είναι από τις πρώτες δημόσιες συμβάσεις που πληροί τα χαρακτηριστικά των Πράσινων Δημόσιων Συμβάσεων, όπως έχουν εισαχθεί στην ελληνική νομοθεσία με την εκ παραλλήλου εφαρμογή της οδηγίας 2184/2020 της Ε.Ε. που συνιστά τη σημαντικότερη θεσμική εξέλιξη στον τομέα του πόσιμου νερού την τελευταία περίοδο. Ως προς τη συγκεκριμένη οδηγία, υιοθετείται μια ολιστική προσέγγιση της ποιότητας του πόσιμου νερού εισάγοντας όλους τους παράγοντες της αλυσίδας υδροδότησης που την επηρεάζουν.
Ποιες είναι οι παρεχόμενες διασφαλίσεις με βάση το σύστημα αξιολόγησης που σφραγίζει ως επιλογή τη διακήρυξη:
1ον Όλοι οι υποψήφιοι θα υποβάλουν κατάλογο υλικών τα οποία θα πρέπει να καλύπτουν τουλάχιστον ή να υπερκαλύπτουν τις τεχνικές προδιαγραφές που ορίζονται από τα τεύχη δημοπράτησης. Στην περίπτωση, που με αντικειμενικούς κανόνες, τα υλικά υπολείπονται σε ποιότητα τότε ο διαγωνιζόμενος απορρίπτεται.
2ον Οι υποψήφιοι υποβάλουν λεπτομερή χρονοδιαγράμματα καθώς και την οργάνωση των εργοταξίων τους (προσωπικό, μηχανήματα) ώστε η υπηρεσία να έχει εγγυήσεις ότι τα έργα θα περατωθούν εντός του ορισθέντος χρονοδιαγράμματος, χωρίς παρατάσεις.
3ον Οι υποψήφιοι δεσμεύονται για τα μέτρα ασφαλείας που θα εφαρμόσουν ώστε να μην υπάρξει όχληση των δημοτών από διάφορους βλαπτικούς παράγοντες (σκόνη, διακοπές ύδρευσης, εισροή λάσπης στις ιδιωτικές συνδέσεις ύδρευσης).
4ον Οι υποψήφιοι δεσμεύονται να ανακυκλώσουν το σύνολο των υλικών εκσκαφής (άσφαλτος, χώμα, τσιμέντα, σίδερα)
5ον Οι υποψήφιοι δεσμεύονται κατά τη διάρκεια του έργου να εκτελούν χημικές και μικροβιολογικές αναλύσεις ποιότητας πόσιμου νερού σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία.
Προηγήθηκαν άλλα δέκα έργα με το σύστημα της αξιολόγησης από τη ΔΕΥΑΚ
Ο τύπος της διακήρυξης για τα εμβληματικά έργα της ΔΕΥΑΚ, σημειωτέον, αξιοποιήθηκε και από άλλους Δήμους. Έχει χρησιμοποιηθεί σε δύο διαγωνισμούς του Δήμου Σιθωνίας, δύο διαγωνισμούς του Δήμου Λοκρών, σε δύο διαγωνισμούς των ΔΕΥΑ στους Δήμους Δέλτα και Ξυλοκάστρου.
Το σύστημα αξιολόγησης δεν προκρίνεται για πρώτη φορά από τη ΔΕΥΑΚ. Ανάλογοι διαγωνισμοί, συνολικού προϋπολογισμού 42.887.217,09ευρώ υπενθυμίζεται ότι υλοποιήθηκαν για τα ακόλουθα έργα:
- την εγκατάσταση επεξεργασίας λυμάτων Τ.Δ. Νέας Σάντας - προϋπολογισμού 2.447.700,00ευρώ – ημερομηνία δημοπράτησης 28.5.2013
- την εγκατάσταση επεξεργασίας λυμάτων Δ.Δ. Καστανιών, Χωρυγίου, Βαπτιστή και Μεγάλης Βρύσης - προϋπολογισμού 2.447.700,00ευρώ – ημερομηνία δημοπράτησης 1.11.2011
- την προμήθεια εγκατάστασης συστήματος τηλεελέγχου – τηλεχειρισμού του δικτύου ύδρευσης της ΔΕΥΑ Κιλκίς και ένταξής του στο υπάρχον σύστημα – προϋπολογισμού 1.846.360,00ευρώ – ημερομηνία δημοπράτησης 14.10.2019
- την αυτόματη λειτουργία συστήματος άντλησης, μεταφοράς και διανομής νερού οικισμών Δήμου Κιλκίς – προϋπολογισμού 471.682,15ευρώ – ημερομηνία δημοπράτησης 27.8.2003
- το βιολογικό καθαρισμό Κιλκίς προϋπολογισμού 3.128,393ευρώ – ημερομηνία δημοπράτησης 11.9.2002
- το όχημα κοπής – επισκευής αγωγών με τηλεόραση και αποφρακτικό μηχάνημα - προϋπολογισμού 1.125.581,94ευρώ – ημερομηνία δημοπράτησης 26.2.2003
- τα αποχετευτικά δίκτυα Δ.Δ. Κυμίνων, Μαλγάρων του Δήμου Δέλτα - προϋπολογισμού 13.382.000,00ευρώ – ημερομηνία δημοπράτησης 24.10.2012
- την εγκατάσταση επεξεργασίας λυμάτων Κυμίνων – Μαλγάρων Δήμου Δέλτα -προϋπολογισμού 5.362.800,00υρώ – ημερομηνία δημοπράτησης 21.5.2013
-την ολοκλήρωση αποχέτευσης Δ.Δ. Χαλάστρας Δήμου Δέλτα - προϋπολογισμού 4.895.000,00ευρώ – ημερομηνία δημοπράτησης 27.11.2011
- τα αποχετευτικά δίκτυα,αντλιοστάσια – καταθλιπτικοί αγωγοί του Δ.Δ. Ανατολικού Δήμου Χαλάστρας προϋπολογισμού 7.780.000,00ευρώ – ημερομηνία δημοπράτησης 13.11.2011.
Οι εκπτώσεις αλλού
Από μια πρόχειρη ματιά στον κατάλογο με τα συμβασιοποιημένα έργα σε άλλες πόλεις της χώρας, με το σύστημα του μειοδοτικού διαγωνισμού, προκύπτει πράγματι μια μέση τιμή έκπτωσης του 35%. Οι δέκα περιπτώσεις όμως που αναφέρονται δεν έχουν καμία απολύτως σχέση ως φυσικό αντικείμενο και ως προς το ύψος του προϋπολογισμού με αυτό των εμβληματικών έργων της ΔΕΥΑΚ.
Με τα ίδια χαρακτηριστικά περιγράφεται έργο που υλοποιεί η ΔΕΥΑ Ηρακλείου και αναφέρεται ειδικότερα με τον τίτλο ‘’Κατασκευή δικτύων ύδρευσης στην πόλη Ηρακλείου 2019 Δίκτυα ύδρευσης υδρόμετρα- τηλεμέτρηση – τηλεέλεγχος’’ . Δημοπρατήθηκε στις 30.3.2021 με το σύστημα της αξιολόγησης και ποσοστό έκπτωσης 9,59%. Το έργο συμβασιοποιήθηκε αφού προηγουμένως ελέγχθηκε στον προσυμβατικό έλεγχο από το Ελεγκτικό Συνέδριο.
Μια μικρή διόρθωση για το διυλιστήριο των Σερρών: Το ποσοστό έκπτωσης ήταν 13,16% και όχι 44,51% καθώς όπως έγινε γνωστό οι προσφορές των υποψηφίων αναδόχων που έδωσαν υψηλές εκπτώσεις αποκλείστηκαν από την επιτροπή διαγωνισμού του έργου της ΔΕΥΑ Σερρών διότι δεν πληρούσαν τις τεχνικές προδιαγραφές της διακήρυξης, δοθέντος ότι το έργο δημοπρατήθηκε με το σύστημα της αξιολόγησης της μελέτης.
Γιατί όχι στον μειοδοτικό διαγωνισμό;
Ο μειοδοτικός διαγωνισμός αποσκοπεί ως γνωστόν στην επίτευξη μιας χαμηλότερης τιμής και αποτελεί μία από τις διαδικασίες ανάθεσης υλικών έργων και υπηρεσιών. Μια γενική παρατήρηση από τους ειδικούς: Δεν είναι όμως πάντα ο τέλειος διαγωνισμός υπό την έννοια ότι τα προβλήματα που ανακύπτουν με τους μειοδοτικούς διαγωνισμούς (με μόνο κριτήριο την τιμή) είναι συχνά συνδεδεμένα
-με την αδυναμία των αναδόχων να εκτελέσουν τα έργα εντός του χρονοδιαγράμματος και να αναγκάζονται για το λόγο αυτό να παίρνουν συνεχείς παρατάσεις
-με την προσπάθεια πολλών αναδόχων να επιμετρούν ποσότητες με υπέρβαση των πραγματικών εκτελεσμένων εργασιών
-με την προσπάθεια μείωσης της ποιότητας των εργασιών για να καλυφθούν οι υπερβολικά μεγάλες εκπτώσεις
-με την προσπάθεια, τέλος, μείωσης της ποσότητας των υλικών που ενσωματώνονται στο έργο με άλλα φθηνότερα, για τον ίδιο λόγο.
Οι παθογένειες αυτών των μεγάλων εκπτώσεων έγιναν ένα δυσάρεστο βίωμα και στην ΔΕΥΑΚ. Στις δύο εργολαβίες αντικατάστασης του δικτύου ύδρευσης στην πόλη του Κιλκίς, με ποσοστό έκπτωσης άνω του 50% από την ανάδοχο εταιρία διαπιστώθηκαν τα εξής προβλήματα.
Α’ φάση έργου – Το έργο ξεκίνησε στις 19.9.2016. Θα έπρεπε να τελειώσει στις 19.9.2017 σύμφωνα με τη σύμβαση και περατώθηκε τελικά στις 9.4.2019.Δόθηκαν συνολικά έξι παρατάσεις μέχρι την ολοκλήρωσή του. Παρατηρήθηκαν και αποκαταστάθηκαν πάνω από διακόσιες αστοχίες στην ποιότητα των υλικών που χρησιμοποιήθηκαν στο έργο.
Οι συνέπειες για τη ΔΕΥΑΚ από την εξέλιξη αυτή ήταν δυσμενείς. Η Επιχείρηση κατατάχθηκε στην κατηγορία ΙΙ από την ανεξάρτητη αρχή του Ειδικού Συμβούλου Ποιοτικού Ελέγχου (ΕΣΠΕΛ). Η ΔΕΥΑ ενέταξε το έργο στην κατηγορία Ι μετά από νέο έλεγχο της ποιότητας και αφού επέβαλε την άρση των ποιοτικών αστοχιών.
Β’ φάση έργου αντικατάστασης. Το έργο ξεκίνησε στις 13.12.2019 και τελείωσε στις 15.12.2021. Θα έπρεπε να τελειώσει στις 13.12.2020. Παρατηρήθηκαν και στη β’ φάση του και αποκαταστάθηκαν πάνω από εκατό αστοχίες στην ποιότητα των υλικών που χρησιμοποιήθηκαν στο έργο.
Για δεύτερη φορά έργο της ΔΕΥΑΚ κατατάχθηκε στην κατηγορία ΙΙ από τον ανεξάρτητο σύμβουλο ποιότητας έργου. Η Επιχείρηση δεν έχει καταφέρει ακόμη να εντάξει το έργο στην κατηγορία Ι ενώ έχει προχωρήσει στην άρση των ποιοτικών αστοχιών.
Τις συνέπειες από τις ελλείψεις στην ποιότητα εκτέλεσης των δημόσιων συμβάσεων, τις υφίστανται στο τέλος οι δημότες σε χρήμα, σε όχληση από διακοπές στην υδροδότηση, σε περιβαλλοντική υποβάθμιση και σε υποβάθμιση των κανόνων υγιεινής σε ότι αφορά το πόσιμο νερό.
Από όλα όσα εξηγήθηκαν, με ακριβή λεπτομέρεια, πιστεύουμε ότι γίνεται σαφές ότι η ΔΕΥΑΚ προέκρινε τη διαδικασία της αξιολόγησης με σκοπό την ομαλή υλοποίηση των εμβληματικών έργων, αποφεύγοντας με την αποκτηθείσα εμπειρία να βάλει σε αχρείαστες περιπέτειες ένα μεγάλο έργο πολλών εκατομμυρίων που γίνεται στον τόπο μας.
Χαρακτηριστικό δε της συγκεκριμένης διακήρυξης είναι ότι στις διαγωνιστικές διαδικασίες σε όλα τα στάδια του έργου δεν ασκήθηκε καμία απολύτως προσφυγή ή ένσταση.
Την Δευτέρα 7 Φεβρουαρίου 2022 εγκρίθηκαν από το Διοικητικό Συμβούλιο της Επιχείρησης τα πρακτικά της επιτροπής διαγωνισμού και αναδείχθηκαν οι προσωρινοί ανάδοχοι του έργου. Θα ακολουθήσει προσυμβατικός έλεγχος από τον αρμόδιο δικαστικό σχηματισμό του Ελεγκτικού Συνεδρίου και κατόπιν θα συναφθούν συμβάσεις με τους οριστικούς αναδόχους, οπότε θα παραχθούν οι όποιες έννομες συνέπειες.
Είμαστε στη διάθεσή σας για κάθε πρόσθετη διευκρίνιση και πληροφορία.
Ο Πρόεδρος της ΔΕΥΑΚ
Καραμπίδης Βασίλειος