Το gaming ήταν μια παιδική ενασχόληση, ένας τρόπος να περνάει η ώρα και η όλη ασοχλία αντιμετωπιζόταν στερεοτυπικά από τους μεγαλύτερος σαν “αποβλάκωση” με αντίστοιχους χαρακτηρισμούς.
Σήμερα, αυτή η αντίληψη φαντάζει τόσο παρωχημένη όσο και οι κασέτες του amstrad και του commodore. Στις μέρες μας το gaming μπορεί να αφορά έναν 40άρη που επιστρέφει κουρασμένος από την δουλειά και θέλοντας να αποσυνδεθεί για λίγη ώρα παίζει με αντίπαλο άλλους παίκτες από όλο τον κόσμο.
Όπως εξελίχθηκε το gaming τεχνολογικά έτσι εξελίχθηκε και το κοινό του. Θα έλεγε κανείς ότι τους πήρε μαζί του. Το gaming δεν μεγάλωσε απλώς ηλικιακά μαζί με το κοινό του, αλλά μεταμορφώθηκε σε έναν πολιτιστικό και οικονομικό κολοσσό, επαναπροσδιορίζοντας τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι καταναλώνουν περιεχόμενο, κοινωνικοποιούνται και βιώνουν το θέαμα.
Τα "Ουφάδικα"
Όλα ξεκίνησαν σε αυτά τα μαγικά μέρη (συνήθως καφενεία και καφετέριες που έφεραν συσκευές πιλοτικά στην αρχή, εξειδικευμένοι χώροι λίγο αργότερα) που οι γονείς των πιτσιρικάδων θαμώνων ονόμασαν ουφάδικα, προφανώς από την λέξη UFO και την σύνδεση με την εξωγήινη τεχνολογία που για την εποχη κουβαλούσαν (οκ προφανώς το όνομα συνδέεται και με τα πρώτα παιχνίδια που συχνά είχαν ως θέμα εξωγήινους που εισβάλλουν στη γη).
Τα χρυσά χρόνια των Arcades
Στις δεκαετίες του ’70 και του ’80, το gaming ήταν μια αυστηρά δημόσια εμπειρία. Τα "ουφάδικα", όπως έμειναν στην ελληνική αργκό τα ηλεκτρονικά, αποτελούσαν τα πρώτα ψηφιακά καφενεία της νεολαίας. Τίτλοι όπως το Pac-Man, το Space Invaders και αργότερα το Street Fighter δεν απαιτούσαν απλώς αντανακλαστικά, αλλά και ένα σταθερό απόθεμα από κέρματα. Εκεί, ο ανταγωνισμός ήταν άμεσος, σώμα με σώμα. Το να έχεις το όνομά σου (ή μάλλον τα τρία αρχικά σου) στην κορυφή του βαθμολογικού πίνακα (High Score) μιας μηχανής arcade, ήταν το απόλυτο σύμβολο κοινωνικού κύρους στη γειτονιά.
Το Σαλόνι και η οικιακή gaming ψυχαγωγία
Η εισβολή των κονσολών
Η πρώτη επανάσταση ήρθε όταν τα παιχνίδια μπήκαν στα σαλόνια. Αν και οι ο πρώτες κονσόλες του 80 όπως Atari και άλλες πρώιμες παιχνιδομηχανές, τα
- NES (Nintendo Entertainment System),
- Sega Mega Drive και, αργότερα
- και το πρώτο PlayStation,
ήταν υπεύθυνα που η δράση μεταφέρθηκε στο σαλόνι. Το gaming έγινε πιο προσωπική υπόθεση και λιγότερο κοινωνική (όχι για πολύ καιρό όμως). Δεν χρειαζόταν πλέον να ολοκληρώσεις ένα παιχνίδι μέσα σε δέκα λεπτά πριν τελειώσουν τα νομίσματά σου. Οι σκηνοθεσίες, οι υποθέσεις και η αφήγηση έδωσαν άλλη διάσταση στο gaming. Oι χαρακτήρες απέκτησαν φωνή και τα γραφικά άρχισαν να φλερτάρουν με τον κινηματογραφικό ρεαλισμό.
Το Διαδίκτυο και το LAN αλλάζει τα πάντα
Είπαμε στην προηγούμενη παράγραφο ότι -όχι για πολύ- η μεταφορά του gaming στο σπίτι έκανε προσωρινά το παιχνίδι λιγότερο κοινωνικό. Σύντομα όμως η εξέλιξη της τεχνολογίας μετέφερε την δράση στα “λανάδικα” και σύνδεσε τους παίκτες όλου του κόσμου μεταξύ τους.
Οι ψηφιακές κοινότητες και η νέα κοινωνικότητα
Τα παιχνίδια πολλαπλών παικτών (Multiplayer) και, κυρίως, τα Massive Multiplayer Online Role-Playing Games (MMORPGs) όπως το World of Warcraft, δημιούργησαν εικονικούς κόσμους με δική τους οικονομία, δική τους ιεραρχία και δικούς τους κοινωνικούς κανόνες. Άνθρωποι από διαφορετικές ηπείρους άρχισαν να συνεργάζονται καθημερινά για να επιτύχουν κοινούς στόχους, χτίζοντας φιλίες που συχνά ξεπερνούσαν τα όρια της οθόνης. Το gaming μετατράπηκε ουσιαστικά στο πρώτο παγκόσμιο, διαδραστικό κοινωνικό δίκτυο, πολύ πριν το Facebook ή το Instagram μπουν στη ζωή μας.
Οι υπερπαραγωγές και τα φεστιβάλ
Η μετάβαση από το «παίζω» στο «παρακολουθώ άλλους να παίζουν» ήταν ίσως το πιο απροσδόκητο και ταυτόχρονα το πιο καθοριστικό άλμα για τη βιομηχανία. Το gaming έπαψε να είναι μόνο μια διαδραστική εμπειρία και έγινε θέαμα. Η εξάρτηση από την τεχνολογία έχει και αυτή την δική της εξέλιξη.
Εδώ ακριβώς εντοπίζεται η σημασία γεγονότων όπως το LoL Worlds (Παγκόσμιο Πρωτάθλημα του League of Legends). Αν κάποιος ταξιδιώτης στο χρόνο από τη δεκαετία του '80 έβλεπε έναν τελικό του Worlds, δεν θα πίστευε στα μάτια του. Μιλάμε για διοργανώσεις που κλείνουν αχανή ολυμπιακά στάδια στην Ασία, την Ευρώπη και την Αμερική. Δεκάδες χιλιάδες οπαδοί στις κερκίδες παρακολουθούν δέκα παίκτες να αναμετρώνται σε οθόνες γίγαντες. Οι τελετές έναρξης περιλαμβάνουν ολογράμματα δράκων που πετούν πάνω από το κοινό, τεχνολογία επαυξημένης πραγματικότητας (AR) και ζωντανές συναυλίες από συγκροτήματα όπως οι Imagine Dragons ή οι Linkin Park.
Δεν είναι πλέον απλώς ένα τουρνουά ενός βιντεοπαιχνιδιού· είναι το Super Bowl της ψηφιακής γενιάς, ένα υπερθέαμα που συγκεντρώνει ταυτόχρονα πάνω από 100 εκατομμύρια θεατές στις πλατφόρμες streaming.
Η άνοδος του Livestreaming
Παράλληλα με τα γιγαντιαία τουρνουά, πλατφόρμες όπως το Twitch και το YouTube Gaming γέννησαν τους νέους αστέρες της ψυχαγωγίας. Οι streamers δεν είναι απλώς εξαιρετικοί παίκτες, αλλά παρουσιαστές, κωμικοί και ινφλουένσερς. Η βιομηχανία της ψυχαγωγίας αντιλήφθηκε γρήγορα ότι η προσοχή του νεανικού κοινού (του πολυπόθητου target group 18-34) δεν βρίσκεται πια στην τηλεόραση ή στον κινηματογράφο, αλλά στις ζωντανές μεταδόσεις βιντεοπαιχνιδιών.
Η Τεχνολογική και Κοινωνική Ωρίμανση
Σήμερα, η βιομηχανία του gaming παράγει περισσότερα έσοδα από τη μουσική και τον κινηματογράφο μαζί. Η συμβολή των κινητών που γίνονται ολοένα και καλύτερα και πιο γρήγορα- σε αυτό το οικοσύστημα είναι αναμφισβήτητη. Οι προϋπολογισμοί ανάπτυξης των κορυφαίων τίτλων (AAA games) ξεπερνούν συχνά τα εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια, απασχολώντας βραβευμένους με Όσκαρ σεναριογράφους, συνθέτες κινηματογραφικής μουσικής και κορυφαίους ηθοποιούς του Χόλιγουντ.
Η τεχνολογία έχει φτάσει σε επίπεδα φωτορεαλισμού, με το Ray Tracing να προσομοιώνει ακριβώς τον τρόπο που συμπεριφέρεται το φως στην πραγματικότητα, ενώ η Εικονική (VR) και η Επαυξημένη (AR) Πραγματικότητα υπόσχονται ακόμα πιο βαθιά εμβύθιση.
Ωστόσο, η πραγματική ωρίμανση είναι κοινωνική. Τα βιντεοπαιχνίδια αντιμετωπίζουν πλέον ώριμα θέματα: την απώλεια, την πατρότητα, την ψυχική υγεία και τα ηθικά διλήμματα. Δημιουργούν χώρους συμπερίληψης και προσφέρουν στους παίκτες την ευκαιρία να εξερευνήσουν διαφορετικές πτυχές του εαυτού τους σε ασφαλή, ψηφιακά περιβάλλοντα.
Επίλογος
Η διαδρομή από το Pac-Man μέχρι τα γεμάτα στάδια του LoL Worlds και τα αριστουργήματα της σύγχρονης αφήγησης είναι η ιστορία μιας τέχνης που βρήκε τη φωνή της. Το gaming ενηλικιώθηκε. Έμαθε να διηγείται ιστορίες που συγκινούν, έμαθε να ενώνει εκατομμύρια ανθρώπους κάτω από την ίδια ψηφιακή στέγη και απέδειξε ότι η διαδραστικότητα δεν είναι απλώς ένα τεχνολογικό τρικ, αλλά ο πιο ισχυρός τρόπος για να βιώσουμε την τέχνη και την ψυχαγωγία στον 21ο αιώνα. Δεν παίζουμε απλώς παιχνίδια πια· ζούμε μέσα σε αυτά.