Στις 3 Φεβρουαρίου 2022, μια μέτριας έντασης ηλιακή καταιγίδα έπληξε τη Γη, προκαλώντας σοβαρές συνέπειες. Η SpaceX, που είχε μόλις εκτοξεύσει 49 δορυφόρους Starlink, είδε 38 από αυτούς να βγαίνουν εκτός τροχιάς και να καίγονται κατά την επανείσοδό τους στην ατμόσφαιρα.
Οι ηλιακές καταιγίδες μπορούν να διαταράξουν κρίσιμα συστήματα, όπως τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας και τους δορυφόρους, αναδεικνύοντας την ανάγκη για ακριβείς προβλέψεις. Ένα νέο έργο, το «Swarm-AWARE», με επικεφαλής το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών και χρηματοδότηση από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος (ESA), στοχεύει στην ακριβή παρακολούθηση αυτών των φαινομένων.
Η αποστολή «Swarm» της ESA, με τρεις δορυφόρους στην ιονόσφαιρα, έχει καταφέρει να αποτυπώσει το μαγνητικό πεδίο της Γης με υψηλή ακρίβεια. Οι δορυφόροι συλλέγουν δεδομένα σχετικά με το μαγνητικό πεδίο, την πυκνότητα και τη θερμοκρασία του πλάσματος, επιτρέποντας την ανάλυση των μεταβολών που προκαλούνται από ηλιακές καταιγίδες και γήινα φαινόμενα.
Τα δεδομένα που συλλέγονται, σε συνδυασμό με στοιχεία από τον δορυφόρο Copernicus Sentinel-5P, βοηθούν στην αναγνώριση των «υπογραφών» που αφήνουν τα διαστημικά φαινόμενα στην ιονόσφαιρα. Οι ερευνητές χρησιμοποιούν τεχνητή νοημοσύνη και προηγμένα υπολογιστικά εργαλεία για να εντοπίσουν την πηγή των σημάτων.
Ο Γεώργιος Μπαλάσης, διευθυντής ερευνών του ΙΑΑΔΕΤ, επισημαίνει ότι το πρόγραμμα εστιάζει ταυτόχρονα στην ανίχνευση σημάτων διαστημικού καιρού και φυσικών κινδύνων. Η ανάλυση των δεδομένων είναι κρίσιμη, καθώς τα σήματα που σχετίζονται με φυσικούς κινδύνους είναι συχνά πιο αδύναμα. Η ερευνητική ομάδα εστιάζει αρχικά σε ηφαιστειακές εκρήξεις και τσουνάμι, με στόχο τη βελτίωση των μοντέλων πρόγνωσης.



