Αναγόμεθα προσευχητικά στον Θεό με μια αδιάσειστη σιγουριά και Τον επικαλούμεθα με μιάν εξίσου ανάλογη βεβαιότητα -χωρίς να το διερμηνεύουμε με άλλες ρητές επικλήσεις στη συγκεκριμένη (προσ)ευχή- βασισμένοι στην κοινή βαθιά μας αίσθηση ότι ο Θεός οδηγεί την παρούσα όψη της ζωής μας με μιάν ωφελιμότητα για μας.
Είναι μια υπόθεση πίστεως (κάτι σαν υπόθεση εργασίας); Είναι μια επικλητική αναφορά καλοπροαίρετης λατρευτικής διαθέσεως; Ή μήπως κάτι άλλο βαθύτερο, θεικότερο; Ένας σκεπτικιστής θα έσπευδε να ισχυρισθεί απλουστευτικά με ψευδαίσθηση παγγνωσίας ότι πρόκειται για μια εύλογη θρησκευτική φαντασίωση. Ένας αδιάφορος (αγιάτρευτη ίωση της νεωτερικής και μετανεωτερικής εκκοσμίκευσης) ούτε καν θα του έδινε σημασία διερωτήματος.
Η βεβαιότητα εξ αντιθέτου της Εκκλησίας, ακουμβώντας σε διαιώνιες ιστορικές τεκμηριώσεις μέχρι τούτη την στιγμή, θα μας πληροφορούσε ότι έχουμε και εδώ άλλη μια χαρακτηριστική έκφραση της βιβλικής βεβαιότητος και της βιβλικής αναφοράς στον Θεό της αυτ-αποκάλυψης, είτε στους δικαίους και τους πατριάρχες, είτε στους προφήτες και τον λαό. Εξ αυτού συναντούμε στις βιβλικές θεωνυμίες (της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης) την επίκληση του Θεού ως Θεού των πατέρων, ως Θεού των ιστορικών εμφανειών, ως Θεού των ιστορικών ευεργεσιών προς τον λαό Του και των τιμωριών προς τα λοιπά ειδωλολατρικά έθνη.
Κατανοούμε λοιπόν πως δεν γινόμεθα “εκ μηδενικών δεδομένων” “διαγνώστες” του Θεού με την συγκεκριμένη επίκληση του Θεού, αλλά ευλαβικοί και πιστευματικοί διαμνημονευτές πλήθους ενδο-ιστορικών εμφανειών, αποκαλύψεων, ευεργεσιών, παιδαγωγικών τιμωριών. Όταν προσευχόμε-νοι ευλαβικά αναγνωρίζουμε στον Θεό ότι “τα παροντα χρησίμως λυσιτελεί”, είμεθα “επιγνώμονες” του Θεού, “επιγνώμονες” των αποκαλύψεων της παρουσίας Του. Και έτσι επικλητικά Τον παρακαλούμε: “εσύ που όλα τα ρυθμίζεις σε μας τέλεια, χρήσιμα, επωφελώς για μας, όπως μόνον εσύ γνωρίζεις, βοήθησέ μας και τώρα που σε παρακαλούμε και ευλόγησε την νέα χρονιά μας”.
Η εκκλησιαστική επικλητική παράδοση και όλη η λατρευτική παρακαταθήκη -το γνωρίζουμε εξ επιστήμης και διαμετεχόμενης πείρας- διαμορφώθηκε θεολογικά στην πίστη του ακτίστου Θεού και την χαριτομετοχή του κτιστού κόσμου. Ο κόσμος δεν υφίσταται ως τυχαιότητα, αλλά ως αποτέλεσμα. Ο κόσμος δεν είναι αυτόκτιστος και γι᾽ αυτό δεν μπορεί να τελειούται αυτονομημένος. Η σύσταση και η λυσιτελής πορεία του κόσμου ευρίσκεται στην προαιώνια, άχρονη και καθοριστική σκέψη του Τριαδικού Θεού (βλ. αγ. Ιωάννου Δαμασκηνού, “Περί της ορθοδόξου πίστεως”, Ι, 9).
Με αυτήν την αίσθηση, προχωρούμε στην επίκλησή Του για το ξεκίνημα κάθε χρονιάς.
Εμείς οι εν χρόνω υφιστάμενοι είμεθα πλάσματα του Θεού, κι όλος μας ο βίος, όπως και συλλογικά όλος ο χρόνος της ενιστορίας του κόσμου είναι ένα δώρο του Θεού, ένα απόλυτα θεόγνωστο δώρο, στο οποίο μετέχουμε και το διαχειριζόμεθα με ελευθερία γνώμης. Κατά την δαψιλόδωρη προς εμάς βουλή του Θεού, η θεοκτισία μας δεν επάγεται ανελευθερία επιλογών, ακόμη κι αν αυτές μας αλλοτριώνουν από του Θεού. Μας διατηρεί με έναν ανεξιχνίαστο τρόπο μετόχους της ουσιοποιού και σοφοποιού χάριτός Του, κι όμως μας αφήνει να μεθέξουμε ή όχι στην καθαρτική-φωτιστική-θεοποιό χάρη Του. Ο χρόνος μας (ατομικά και συλλογικά) είναι κι αυτός ένα συναφές προς την κτιστότητά μας δώρο του Θεού, η διάρκεια δοκιμασίας της ελευθερογνωμίας μας. Ο χρόνος είναι η διάρκεια της δικής μας διαμετοχής στην “λυσιτελή οικονομία” του κόσμου μας και του “είναι” μας από την φιλανθρωπία του Θεού.
Ωστόσο, η παροντική γνωμική αυτοδιαχείριση του κόσμου με χίλιες δυό εκδοχές αιχμαλωτίζει τις προσδοκίες όλων μας, προσδοκίες και προσπάθειες μιάς ολόκληρης ζωής, δημιουργικότητας, επιστημοσύνης, νοήματος. Σπουδαίοι και ισχυροί, είτε μετρίων γνώσεων και ανήμποροι, στον παρόντα κόσμο αναζητάμε το άπαν! Εξαπατώμεθα όμως και αυταπατώμεθα. Οι προδομένες κοσμικές ελπίδες το διαλαλούν, όπου γης. Ο κόσμος είναι μόνο το πεδίο του βίου και της αθλήσεως όλων μας. Και αναδύεται επιτέλους η θέα του κόσμου ως δώρου του Θεού. Ενός κόσμου που γι᾽ αυτό ακριβώς τον έφτιαξε ο Θεός εκ μη όντων, για να γίνει τόπος και χρόνος διαλόγου ζωής του Θεού και των ανθρώπων. Με τον τρόπο του Χριστού, του ενανθρωπισμένου Υιού του Θεού και Σωτήρα μας. Το παρόν είναι η όμορφη ευκαιρία, για να γίνει τόπος και χρόνος και τρόπος μιάς ζωής-διαλόγου με το Θεό. Μιάς ζωής-κοινωνίας με το Θεό. Μιάς ζωής-μεθέξεως του Θεού. Αυτό κατεργάζεται ο Χριστός διά της Εκκλησίας.
Καλή κι ευλογημένη η νέα χρονιά.
† Ο Γουμενίσσης, Αξιουπόλεως και Πολυκάστρου Δημήτριος
