Κυριακή, 05 Φεβρουαρίου 2017 13:32
Ο φόρος των διπυλίων και η εξόφλησή του
Του Αναστάσιου
Αμανατίδη
Από τα πρώτα μέτρα που πήρε η αρτισύστατη δημοτική αρχή του Κιλκίς τον Αύγουστο του 1913, ήταν η επιβολή φόρου επί των εισερχομένων στην πόλη προϊόντων. Είχαν δε την εξυπνάδα, Σταμπουλής και οι λοιποί, οι πρώτοι, που ανέλαβαν την διαχείριση, να μην ονομάσουν το έσοδο ως φόρο, που θύμιζε τους επαχθείς φόρους της Τουρκοκρατίας, αλλά ως έσοδο από διπύλια… ΔΙΠΥΛΙΑ λοιπόν!... Ωραία και ελληνική λέξη!... Στη συνείδηση όμως του κόσμου παρέμεινε ως φόρος από τον οποίο πήρε και η περιοχή, όπου εισπράττονταν, την επωνυμία ως ‘’φόρος’’.
Το Κιλκίς διέθετε τότε πολλές πύλες εισόδου, περιμετρικά, που μεταφράζονταν σε ισάριθμους ‘’φόρους’’. Οι ημέτεροι από την περιοχή της Κρούσσας, μπαίνανε από τον φόρο (πύλη) του Κιουρκιούτ (της Τερπύλλου), από την πλευρά της σημερινής Αντιπεριφέρειας, που έβγαζε διαγωνίως στην 21η Ιουνίου στο ύψος της οικίας Μπατσή. Εκεί ήταν και η παράγκα του φόρατση. Οι εισπράκτορες (φορατσήδες) αναδεικνύονταν ύστερα από πλειοδοτικό διαγωνισμό του Δήμου για κάθε ‘’φόρο’’ (πύλη).
Θα πρέπει να ήταν το 1928, εποχή χειμώνα, όταν ο θείο – Γιάννης, λαμπρός νέος, που μόλις απολύθηκε από το στρατό, γεννημένος στην Τουρκία το 1905, κίνησε για το Κιλκίς πεζή, 30 χιλιόμετρα δρόμο, μαζί με τον μεγαλύτερο αδερφό Τήμο, το ημέτερο πατέρα, προκειμένου να πουλήσουν δύο φορτία καυσοξύλων (όσα σηκώνει ένας γάιδαρος) και να αγοράσουν λίγα χρειώδη για την οικογένεια (συνήθως γκάζι – φωτιστικό πετρέλαιο - , ζάχαρη κλπ παρόμοια).
Μη έχοντες να πληρώσουν τα 20 λεπτά του φόρου, που αναλογούσε στα δύο γαϊδουροφόρτια, ο φόρατσης παρακράτησε την ωραία στρατιωτική χλαίνη, που φορούσε ο νέο – απολυμένος από το στρατό, θείο – Γιάννης, ως ενέχυρο, έως την επιστροφή, αφού πουλήσουν τα καυσόξυλα!
Τα ξύλα της Κρούσσας πουλήθηκαν εύκολα σε ξυλόφουρνο, έγιναν οι ‘’αγορές’’ και με ότι περίσσεψε σε χρήμα αγόρασαν μισό κιλό μυρωδάτο ‘’πολιτείας ψωμίν’’ από του Τσιαβτάρ (Θόδωρου Αγγελίδη), για να κορέσουν την πείνα τους, χωρίς άλλο ‘’συμφάϊ’’, 23 και 26 χρονών νιόπαντρα παλληκάρια. Στις τσέπες τους έμειναν, όλο και όλο, δυο δεκάρες για να πληρώσουν, ως υποσχέθηκαν το αντίτιμο του φόρου και να πάρουν πίσω την ζεστή στρατιωτική χλαίνη… Όμως, φαίνεται ότι η χοντρή χλαίνη ‘’γυάλισε’’ το μάτι του ‘’φόρατση’’, που για να δημιουργήσει πρόβλημα, απαίτησε υπέρογκο φόρο… Αλλιώς δε σας την δίνω!...
- Τήμο, λέει ο Γιάννης, εσύ σύρον εμπροστά με τα ζά και άφησε να καθαρίσω εγώ με τον φόρατση…
Από το πρωί ‘’έκοψε’’ τον λιπόσαρκο Στενημαχίτη εισπράκτορα, ότι ήταν του χεριού του.
Με μια βίαιη σπρωξιά έριξε κατά γης τον φόρατση, άρπαξε την χλαίνη σφιχτά στη μασχάλη του και γοργά έσπευσε να απομακρυνθεί ο Γιάννης…
Όμως, φαίνεται πως τα φαινόμενα επεισοδίων με τον απαιτητικό εισπράκτορα ήταν συχνά, αφού, όπως αποδείχθηκε ο ‘’φόρατσης’’ Στενημαχίτης ήταν οργανωμένος, γιατί στις κραυγές του,… βοήθεια – βοήθεια …, προσέτρεξαν καμιά δεκαριά ετοιμοπόλεμοι γείτονες συμπατριώτες του.
…Κρατούσα γερά με το ένα χέρι τη χλαίνη, οι πέτρες σφύριζαν πάνω από το κεφάλι μου, έφαγα και μερικές στην πλάτη, έδωσα και εγώ ‘’αρκετά δαβρέας’’, μα την χλαίνη δεν μπόρεσαν να την αποσπάσουν… Μέχρι το αμπέλι ‘’εντούναμε κ’ επέρναμε’’! (Πρόκειται για το από τότε και σημερινό αμπέλι των Νικοπολιτίδη, κοντά στα νέα κοιμητήρια). Ώσπου οι διώκτες απόκαμαν και με εγκατέλειψαν… για να προλάβω τον προπορευόμενο αδερφό Τήμο, ‘’θριαμβευτής’’… Αυτά άκουγα πολλές φορές αργότερα να αναπολεί με κάποιον κομπασμό ο θείος Γιάννης, πατέρας του δάσκαλου Γιώργου και πάππος του βουλευτή Θεσσαλονίκης Γιάννη, που πήρε το όνομά του.
(Από την υπό έκδοση εργασία του Τάσου Αμανατίδη, ‘’από την Πατρίδα στην Κρούσσα’’)
Το επεισόδιο δεν θα ερχόταν στο νου μας, αν δεν συνέπιπτε κατ’ αυτές τις ημέρες η επίσκεψη στο Κιλκίς του αγαπημένου εγγονού του μακαρίτη θείου Γιάννη, στελέχους της Κυβέρνησης, υφυπουργού Εξωτερικών Γιάννη Αμανατίδη, γεννημένου στο Μελισσουργιό του Κιλκίς, (με καταβολές Παροχθίου), για να υπενθυμίσει τις ιστορικές ρίζες του υπουργού, τις οποίες άλλωστε δεν απεμπόλησε ποτέ!.
Αναστάσιος Αμανατίδης
Κιλκίς Ιανουάριος 2017



