Τρία πέλαγα: Αιγαίο, Ιόνιο, Νότιο Κρητικό -σαν μια υδάτινη αγκαλιά- περιβάλλουν τις ακτές της, διαμορφώνοντας τον μοναδικό νησιωτικό και ναυτικό χαρακτήρα της.
Ένας από τους σημαντικότερους μύθους της ελληνικής αρχαιότητας είναι μύθος της θάλασσας, καθώς αναφέρεται στο υπερπόντιο ταξίδι της Αργοναυτικής Εκστρατείας, που σύμφωνα με τους επιστήμονες ανταποκρίνεται σε πραγματικά δεδομένα, που σχετίζονται με τις περιπέτειες των εμπορικών μας πλοίων, που έπλεαν από την ηπειρωτική Ελλάδα στον Εύξεινο Πόντο τη 2η χιλιετία π. Χ., περίοδο που στην Κολχίδα της Μαύρης θάλασσας -τελικό προορισμό των Αργοναυτών- υπήρχαν σημαντικά ορυχεία μετάλλων: χαλκού, σιδήρου και χρυσού.
Ακολούθησε ο Τρωικός Πόλεμος, μια άλλη μεγάλη επίσης θαλάσσια εκστρατεία της Μυκηναϊκής εποχής, η οποία πέρα -από τις μυθολογικές, λογοτεχνικές της διαστάσεις- μπορεί να είχε πραγματικό της στόχο την Τροία: ένα σημαντικό επίσης εμπορικό κέντρο κοντά στον Ελλήσποντο, του οποίου η στρατηγική θέση καθιστούσε ζωτικής σημασίας για τον έλεγχο των εμπορικών οδών.
Επιπροσθέτως, το δεύτερο Ομηρικό Έπος -εκτός από την Ιλιάδα του Τρωικού Πολέμου- «η Οδύσσεια», είναι αποκλειστικά έπος της θάλασσας. Η θάλασσα αποτελεί φυσικό πλαίσιο της πλοκής της, γεμίζοντάς την με έντονη κίνηση και δράση και συμβολίζει μέσα από τη συνεχή πάλη του Οδυσσέα μαζί της, τη γενικότερη πάλη του ανθρώπου με τις προκλήσεις της ζωής.
Αξίζει να σημειωθεί ότι και οι αρχαίες ελληνικές αποικίες και του πρώτου αποικισμού (περίπου 11ος - 9ος αιώνας π.Χ.) και του δευτέρου (750-550 π. Χ.) διασκορπισμένες στα παράλια της Μικράς Ασίας, στον Εύξεινο Πόντο, στη Μεσόγειο ήταν καθαρά αποικίες της θάλασσας. Οι παραλιακές τοποθεσίες τους ήταν ιδανικές για εγκατάσταση και επέκταση, για την ανάπτυξη εμπορικών δραστηριοτήτων, για τη διακίνηση ανθρώπων, αγαθών και ιδεών, για σύνδεση άμεση με τη Μητρόπολη, για καλύτερη επίσης φυσική προστασία.
Δεν πρέπει να παραλείψουμε ότι και οι δύο μεγάλοι Πολιτισμοί της Αρχαιότητας από τους τρεις ήταν θαλάσσιοι Πολιτισμοί, καθώς βασίστηκαν στο εμπόριο και στις θαλάσσιες επικοινωνίες με άλλους λαούς της Μεσογείου: ο Κυκλαδικός Πολιτισμός -από τους παλαιότερους της Ευρώπης- που επικεντρώθηκε στα νησιά των Κυκλάδων και άνθισε κατά την 3η και 2η χιλιετία και ο Μινωικός Πολιτισμός, που μεγαλούργησε στην Κρήτη από το 3000 π.Χ. έως το 1450 π.Χ. Σε ανακαλυφθείσες τοιχογραφίες και ψηφιδωτά κέντρων αυτών των Πολιτισμών: Κυκλαδικού και Μινωικού υπάρχουν πολλές και σημαντικές απεικονίσεις σκηνών της θάλασσας -όπως η περίφημη τοιχογραφία «ο ψαράς» στο Ακρωτήρι της Αρχαίας Θήρας-και γενικά στην αρχαία αγγειογραφία υπάρχουν παραστάσεις ανθρώπων, που κολυμπούν, οι οποίες συχνά εμπεριέχουν και σκηνές κατάδυσης.
Η κολύμβηση θεωρούνταν σημαντικότατη δεξιότητα στην Αρχαιότητα. Η παροιμιώδης έκφραση των Αρχαίων για να χαρακτηρίσουν τους αμόρφωτους ότι : «μήτε γράμματα, μήτε νειν επιστώνται», «δεν γνωρίζουν ούτε γράμματα, ούτε να κολυμπούν» -την οποία αναφέρει και ο Πλάτωνας στους Νόμους-δήλωνε ότι οι Αρχαίοι θεωρούσαν την κολύμβηση, αναγκαία πρακτική δεξιότητα και μάλιστα ήταν ο ιδεώδης τρόπος εκγύμνασης του πολεμικού ναυτικού για ετοιμότητά τους σε ναυτικές στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Ο ιστορικός Ηρόδοτος (484-425 π.Χ.) περιγράφοντας τη Ναυμαχία της Σαλαμίνας αναφέρει: «ολίγοι δε τινες και Ελλήνων έθανον άτε γαρ νέειν επιστάμενοι ες την Σαλαμίνα διένεον, των δε βαρβάρων οι πολλοί εν τη θαλάσση διεφθάρησαν νέειν ουκ επιστάμενοι», «από τους Έλληνες κάτι λίγοι χάθηκαν, γιατί με το ξέρουν κολύμπι έβγαιναν στη στεριά της Σαλαμίνας, από τους βαρβάρους όμως τους περισσότερους τους κατάπιε το κύμα, γιατί δεν ήξεραν κολύμπι».
Ο δε Θουκυδίδης (460-398 π.Χ.) στο Δ΄ βιβλίο των « Ιστοριών» του (κεφ.26) ιστορώντας τις δραματικές συνθήκες και τον κρυφό τρόπο ανεφοδιασμού των πολιορκουμένων από τους Αθηναίους Σπαρτιατών στη νήσο Σφακτηρία το 425 π. Χ. στη διάρκεια του Πελοποννησιακού πολέμου , αναφέρει: «εσένεον δε και κατά τον λιμένα κολυμβηταί ύφυδροι, καλωδίω εν ασκοίς εφέλκοντες …», «από το λιμάνι πήγαιναν στο νησί δύτες, κολυμπώντας κάτω από το νερό, σέρνοντας πίσω τους δεμένα με σκοινί ασκιά…».
Στην εκστρατεία του Μεγάλου Αλεξάνδρου (356-323 π. Χ.)το ισχυρό ναυτικό, που δημιουργήθηκε υπό την ηγεσία του ναυάρχου Νεάρχου (360-300 π.Χ.) έπαιξε κρίσιμο ρόλο για τη μεταφορά και προστασία στρατευμάτων-ειδικά κατά την κάθοδο του Ινδού ποταμού- τον εφοδιασμό τους, την εξερεύνηση, συμβάλλοντας στην επέκταση του Μακεδονικής αυτοκρατορίας.
Η θάλασσα και για το Βυζάντιο ήταν υψίστης σημασίας. Καταρχάς, η πρωτεύουσά του η Κωνσταντινούπολη, περικλειόμενη από θάλασσα στις τρεις πλευρές της -μια γέφυρα μεταξύ Ευρώπης και Ασίας μέσω του Βοσπόρου, που ενώνει Μαύρη θάλασσα και θάλασσα του Μαρμαρά- την καθιστούσε ένα εξαιρετικό εμπορικό κέντρο και της έδινε απεριόριστη πολιτική, οικονομική και πολιτιστική δύναμη. Η θάλασσα ήταν ζωτικής σημασίας και για την ίδια την ύπαρξη της Βυζαντινής αυτοκρατορίας -χαρακτηρισμένης από πολλούς- ως θαλάσσια αυτοκρατορία. Το ναυτικό της ήταν ένα ισχυρό στρατιωτικό εργαλείο, υπεύθυνο για την άμυνά της και την υπεράσπιση των θαλάσσιων εμπορικών δρόμων.
Αλλά και ο ρόλος του ναυτικού στην Ελληνική Επανάσταση του 1821 ήταν καθοριστικός για την επιτυχία του Αγώνα, καθώς εμπόδιζε την άφιξη οθωμανικών ενισχύσεων στην ξηρά, τροφοδοτούσε τις ελληνικές χερσαίες δυνάμεις με όπλα και προμήθειες και τα πυρπολικά του ήταν ο φόβος και ο τρόμος των Οθωμανών με τις καταστροφές που προκαλούσαν. Ελληνικές προσωπικότητες της θάλασσας: όπως ο Αντρέας Μιαούλης, ο Κωνσταντίνος Κανάρης, η Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα, ο Δημήτριος Παπανικολής -σημάδεψαν ανεξίτηλα με την προσφορά τους την πορεία του Αγώνα.
Το μεγαλειώδες στοιχείο είναι ότι «η κατά θάλασσαν σημαία, η δια τα πολεμικά πλοία» -σύμφωνα με την απόφαση 540 του Εκτελεστικού της 15ης Μαρτίου 1822 υπογεγραμμένη από τον Πρόεδρό του Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο-, έγινε από το 1978 το επίσημο εθνικό μας σύμβολο. Η σημαία μας σήμερα ευωδιάζει την αλμύρα της ελληνικής θάλασσας και μας συνδέει με το αγωνιστικό πνεύμα του 1821.
Στους Βαλκανικούς Πολέμους (1912-1913) η Θεσσαλονίκη, «η Νύμφη του Θερμαϊκού», με το εξαιρετικά σημαντικό λιμάνι της -κόμβο εμπορίου και μεταφορών- διεκδικήθηκε λυσσαλέα από διάφορους λαούς της περιοχής, που ζητούσαν διέξοδο προς τη θάλασσα.
Συν τοις άλλοις, το ελληνικό ναυτικό εξασφάλισε και την απόλυτη κυριαρχία στο Αιγαίο στη διάρκεια των πολέμων αυτών, αποκλείοντας τον οθωμανικό στόλο στα Στενά. Με τις νίκες του στις ναυμαχίες της Έλλης και της Λήμνου, απέτρεψε τη μεταφορά τουρκικών ενισχύσεων στα μέτωπα της Μακεδονίας και της Θράκης. Καθοριστικό ρόλο σε αυτή την ιστορική επικράτηση έπαιξε το θωρακισμένο καταδρομικό «Γεώργιος Αβέρωφ. Η δράση του εξασφάλισε την απελευθέρωση των νησιών του βορειοανατολικού Αιγαίου και σφράγισε την ελληνική νίκη.
Στη Μικρασιατική Καταστροφή του 1922,η Σμύρνη, «το στέμμα της Ιωνίας»- το σπουδαίο θαλάσσιο εμπορικό κέντρο του Ελληνισμού της Μικράς Ασίας-έγινε το σύμβολο των χαμένων για πάντα διευρυμένων εθνικών μας ονείρων.
Στο δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, ένα γεγονός της θάλασσας: ο τορπιλισμός της «Έλλης», από ιταλικό υποβρύχιο στο λιμάνι της Τήνου, σήμανε την έναρξη της ελληνικής εμπλοκής στον πόλεμο.
Καθοριστική ήταν και η συμβολή του Ελληνικού Πολεμικού και Εμπορικού Ναυτικού στον πόλεμο αυτό, καθώς προσέφερε τεράστιες υπηρεσίες στον συμμαχικό αγώνα. Μετά την ηρωική δράση στα ελληνοϊταλικά σύνορα και τη γερμανική εισβολή, ο στόλος μας κατέφυγε στη Μέση Ανατολή, από όπου συνέχισε αδιάκοπα τις πολεμικές επιχειρήσεις.
Σήμερα, τα ελληνικά νησιά και οι καταγάλανες, ελληνικές θάλασσες αποτελούν έναν από τους πιο δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς παγκοσμίως, προσελκύοντας εκατομμύρια επισκέπτες κάθε χρόνο. Η μοναδική κυκλαδίτικη αρχιτεκτονική, τα καταπράσινα τοπία του Ιονίου και η πλούσια ιστορία κάθε τόπου συνθέτουν ένα σκηνικό απαράμιλλης ομορφιάς. Οι καθαρές ακτές και τα κρυστάλλινα νερά προσφέρουν ιδανικές συνθήκες για χαλάρωση, ναυταθλητισμό και θαλάσσιο τουρισμό. Η ζεστή ελληνική φιλοξενία, σε συνδυασμό με την παραδοσιακή γαστρονομία, μετατρέπει τις διακοπές στο Αιγαίο και το Ιόνιο σε μια αξέχαστη εμπειρία ζωής.
Ένα άλλο επίσης στοιχείο της οικονομικής συνεισφοράς και του οικονομικού μεγέθους της ελληνικής θάλασσας είναι το γεγονός ότι ο ελληνόκτητος, εμπορικός στόλος αποτελεί τον αδιαμφισβήτητο ηγέτη της παγκόσμιας ναυτιλίας, κατέχοντας την πρώτη θέση διεθνώς σε χωρητικότητα πλοίων. Οι Έλληνες εφοπλιστές ελέγχουν σχεδόν το 20% (19,1%) της παγκόσμιας χωρητικότητας και περισσότερο από το 61% του στόλου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτή η οικονομική δύναμη μεταφέρει αγαθά σε κάθε γωνιά του πλανήτη, καθιστώντας την Ελλάδα μια παγκόσμια ναυτική υπερδύναμη.
Την ίδια στιγμή, το Πολεμικό Ναυτικό μας αποτελεί την ασπίδα της χώρας, υπερασπίζοντας με γενναιότητα και αυταπάρνηση τα ελληνικά νερά και τα κυριαρχικά δικαιώματα στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Με υψηλό επίπεδο εκπαίδευσης, σύγχρονο εξοπλισμό και βαθιά πίστη στην ιστορική παράδοση, τα πληρώματα των ελληνικών πολεμικών πλοίων εξασφαλίζουν την εθνική κυριαρχία.
Γενικά, οι Ελληνικές μας Θάλασσες: μ΄ ένα από τα μεγαλύτερα μήκη ακτογραμμής στον κόσμο-περίπου 16.000 χιλιόμετρα-με τα χιλιάδες νησιά, νησάκια, βραχονησίδες-έως 6.000 χιλιάδες- αποτελούν έναν ιστορικό, οικονομικό, πολιτιστικό θησαυρό μας: το Καμάρι του Έλληνα! Ποθούμε και προσδοκούμε βαθιά να αποτελούν το Αιώνιο Καμάρι του Έλληνα, γιατί δεν λείπουν αυτοί, που τα επιβουλεύονται!
