(Είναι ορισμός του IMF. Βιβλιογραφική αναφορά: Hebous, M. S., Prihardini, D., & Vernon, N. (2022). Excess profit taxes: Historical perspective and contemporary relevance (No. 2022-2187). International Monetary Fund).
Για να πεις ότι εντόπισες υπερκέρδη, πρέπει να συντρέχουν αθροιστικά 4 παράγοντες:
1. Κερδοφορία
2. Περιθώριο κέρδους
3. Συγκέντρωση της αγοράς
4. Σχέση κόστους–τιμής
Παραθέτω, ως παράδειγμα, ένα γράφημα που αφορά στα υπερκέρδη των διυλιστηρίων:
Η αύξηση τιμής καυσίμων (+23,5% συγκριτικά Σεπτεμβρίου) και του πετρελαίου θέρμανσης έχει αναντιστοιχία με τα κέρδη των διυλιστηρίων (+106,6%).
Το δε κόστος για το γέμισμα ενός ρεζερβουάρ 50 λίτρων είναι επιπλέον 20 ευρώ για τον πολίτη συγκριτικά με πέρσι.
Ποιους κλάδους πρέπει να παρακολουθεί για υπερκέρδη η ΑΑΔΕ και η αρχή ανταγωνισμού καθώς και η αρχή προστασίας καταναλωτή;
α. Ενέργεια (ηλεκτρισμός, φυσικό αέριο, πετρελαιοειδή)
β. Τρόφιμα και βασικά καταναλωτικά αγαθά (μεγάλες αλυσίδες λιανικής, εισαγωγείς/διανομείς με σημαντική ισχύ αγοράς)
γ. Τράπεζες
δ. Τηλεπικοινωνίες
Τι είπε ο Νίκος Ανδρουλάκης στη ΔΕΘ
«Μόνιμος μηχανισμός φορολόγησης υπερκερδών ολιγοπωλίων».
Ο Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ μίλησε για μηχανισμό που θα ενεργοποιείται μετά από τεκμηριωμένη εισήγηση ανεξάρτητων αρχών, όταν εντοπίζονται «ουρανοκατέβατα» κέρδη σε ολιγοπώλια και αδικαιολόγητη διεύρυνση περιθωρίων. Το συνέδεσε επίσης με έλεγχο ολόκληρης της εφοδιαστικής αλυσίδας και διακρατικές συγκρίσεις τιμών.
(Σημείωση: Ολιγοπωλιακή θεωρείται μια αγορά όταν το μερίδιο των τεσσάρων μεγαλύτερων επιχειρήσεων αυτής της αγοράς ξεπερνά το 50%.)
Τι γίνεται σε άλλες χώρες
* Νορβηγία και Αυστραλία είχαν από πάντα φορολόγηση υπερκερδών. Μετά την ενεργειακή κρίση το εφαρμόζουν κι άλλες χώρες.
* Η Ευρωπαϊκή Ένωση πράγματι υιοθέτησε μηχανισμούς ανάκτησης τέτοιων έκτακτων εσόδων στην ενεργειακή κρίση (πρόκειται για τον Κανονισμό (ΕΕ) 2022/1854 που προβλέπει υποχρεωτική προσωρινή εισφορά αλληλεγγύης στα υπερκέρδη επιχειρήσεων πετρελαίου, φυσικού αερίου, άνθρακα και διύλισης).
* Η Ιταλία έβαλε φόρο υπερκερδών στις τράπεζες το 2023.
* Η Αυστρία έχει ένα καλοδουλεμένο μοντέλο για φόρο υπερκερδών στην ενέργεια.
* Γαλλία, Μ. Βρετανία, Ρουμανία (60% φόρος σε υπερκέρδη ορυκτών καυσίμων), Σλοβενία (80% φόρος σε υπερκέρδη ορυκτών καυσίμων).
* Ακόμα και στην Ελλάδα το 2022 το ΥΠΕΝ είχε υπολογίσει 591,45 εκατ. ευρώ ως υπερκέρδη των εταιρειών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.
* Ειδικός φόρος κατανάλωσης καυσίμων. Η Γερμανία, Ιταλία και Βέλγιο κατήργησαν τον ειδικό φόρο κατανάλωσης στα καύσιμα, τον πήγαν στο ελάχιστο πλαφόν που είναι ευρωπαϊκή υποχρέωση. Αν στην Ελλάδα συνέβαινε αυτό, η τιμή της αμόλυβδης σήμερα θα ήταν 1,7 το λίτρο αντί για 2,2. Δηλαδή κάθε γέμισμα θα κόστιζε περίπου 15 ευρώ λιγότερα (σε αυτοκίνητο που παίρνει 40 λίτρα). Σήμερα στη βενζίνη ο ΕΦΚ είναι 0,7 το λίτρο και το κατώτατο όριο που λέει η ΕΕ είναι 0,359 το λίτρο. Άρα υπάρχει ο χώρος να μειωθεί.
