Την σεξουαλική κακοποίηση, τα θέματα της βίας γενικότερα κατά γυναικών συνήθως, αλλά και αντρών ..Ξεκινώντας τη συνένετυξή μας, υπενθυμίζουμε ...
Θεωρείτε ότι επιβεβαιώθηκαν οι φόβοι και οι απόψεις που είχατε εκφράσει για τη διαχείριση της πανδημίας στην προηγούμενη μας συνέντευξη, 2.5 μήνες πριν;
Σίγουρα δεν μπορούμε να πούμε πως η κατάσταση βαίνει προς βελτίωση. Είμαστε ήδη στο τρίτο κύμα της πανδημίας, όμως δε βλέπουμε η Κυβέρνηση να έχει λάβει υπόψη της τα δύο προηγούμενα για να καθορίσει ένα δομημένο σχέδιο αντιμετώπισής της. Συνεχίζονται τα ίδια αναποτελεσματικά μέτρα και κυρίως δεν υπάρχει ενίσχυση του ΕΣΥ. Η Κυβέρνηση εφαρμόζει το σύστημα «ακορντεόν» άνοιξε – κλείσε του εμπορίου και της κοινωνίας συνολικότερα, αυτό που επιστήμονες έχουν απορρίψει εδώ και πολύ καιρό ως το έσχατο μέτρο, η Κυβέρνηση το έχει ως πρώτο και μοναδικό μέτρο.
Βλέπουμε ότι και στον εμβολιασμό υπάρχουν σοβαρά προβλήματα, μερικά από αυτά είναι όλης της Ευρώπης, αλλά τα περισσότερα οφείλονται στον κακό σχεδιασμό της ελληνικής κυβέρνησης. Τα νοσοκομεία λειτουργούν τελικά ως εμβολιαστικά κέντρα αντί των 1000 αυτόνομων εμβολιαστικών κέντρων και η ΠΦΥ δεν αξιοποιείται επαρκώς για τον εμβολιασμό και την αντιμετώπιση ήπιων περιστατικών. Όλα αυτά δεν είναι καλοί οιωνοί για την αντιμετώπιση του τρίτου κύματος.
Ποια είναι η θέση σας απέναντι στα φαινόμενα σεξουαλικής κακοποίησης γυναικών και ανηλίκων που τελευταία κατακλύζουν την επικαιρότητα; Πρόκειται για μια έκρηξη του φαινομένου ή για μια έκρηξη αποκάλυψης του φαινομένου;
Βρισκόμαστε μπροστά σε καταιγιστικές εξελίξεις σε ένα πολύ σοβαρό θέμα, αυτό της σεξουαλικής βίας αλλά και της βίας γενικότερα σε χώρους εργασίας. Πρόκειται ξεκάθαρα για έκρηξη αποκάλυψης του φαινομένου, διότι μέχρι τώρα υπήρχε, αλλά στην αφάνεια. Ως τ. Πρόεδρος του ΚΕΘΙ, μπορώ να σας πω ότι τότε, έχοντας υπό την επίβλεψή μας τις υπηρεσίες του δικτύου για την καταπολέμηση της έμφυλης και ενδοοικογενειακής βίας της ΓΓ Ισότητας, καταλάβαμε τη σημασία των υπηρεσιών συμβουλευτικής και των ξενώνων φιλοξενίας και μάλιστα υποστηρίζαμε ότι η έμφυλη βία είναι ένα οριζόντιο φαινόμενο που υπάρχει παντού, αλλά κρύβεται πίσω από κλειστές πόρτες. Για να το καταπολεμήσουμε λοιπόν, οφείλουμε να το φέρουμε στο φως, πράγμα που ακριβώς συμβαίνει σήμερα. Και γι’ αυτό οφείλουμε ένα μεγάλο ευχαριστώ στα επιφανή πρόσωπα όπως η ολυμπιονίκης Σοφία Μπεκατώρου και άλλες αθλήτριες που βρήκαν τη δύναμη να κάνουν δημόσια τις καταγγελίες τους και έπειτα στα άτομα του πολιτισμού που πήραν τη σκυτάλη. Το πιο σημαντικό είναι όμως ότι το ζήτημα δεν αφορά μόνο τους συγκεκριμένους χώρους, υπάρχουν φαινόμενα σε κάθε χώρο εργασίας και πρέπει να δώσουμε τη δυνατότητα σε γυναίκες αλλά και σε άνδρες, μη διάσημους/ες για να βρουν κι αυτοί/ες τη δύναμη να καταγγείλουν. Και αυτό μπορεί να γίνει μόνο εάν το κράτος διαθέτει τις κατάλληλες δομές και «ανοιχτά αυτιά» για να μπορέσει να το πράξει.
Τελικά ποιο θεωρείτε ότι είναι το «θηρίο» που πρέπει να καταπολεμηθεί;
Καταρχήν να πούμε ότι η έμφυλη βία είναι αποτέλεσμα της πατριαρχικής δομής της κοινωνίας μας, όπου το ένα από τα δύο φύλα (το ανδρικό φύλο) φαίνεται να υπερτερεί και να έχει την «εξουσία», θα λέγαμε. Η κοινωνία είναι δομημένη με έμφυλες ανισότητες. Και αυτό συμβαίνει σε όλους τους τομείς, έτσι θα λέγαμε ότι ανδρικό και ισχυρό στοιχείο ταυτίζονται, όπως αντίστοιχα γυναικείο και μη ισχυρό. Αυτό δε σημαίνει βέβαια ότι δεν υπάρχουν και εξαιρέσεις, με κοινό παρανομαστή βέβαια πάντα ότι ο ισχυρός είναι αυτός που επιβάλλεται. Φαινόμενα επιβολής υπάρχουν κατά κόρον σε χώρους εργασίας, όπου ο ισχυρός προσπαθεί πάντα να επιβληθεί με βίαιες πρακτικές όταν δεν βρίσκει άλλους τρόπους να το κάνει. Γι αυτό και τα περισσότερα περιστατικά αφορούν γυναίκες αλλά φυσικά υπάρχουν και περιστατικά ανδρών, το είδαμε σε μεγάλο βαθμό στο χώρο του πολιτισμού.
Δεν μιλάμε ωστόσο μόνο για περιπτώσεις βιασμών, αυτή είναι η έσχατη μορφή σεξουαλικής βίας, που προφανώς καταδικάζεται στο μέγιστο βαθμό. Υπήρξαν και καταγγελίες για λεκτική βία, για εργασιακό bulling κλπ όπου και εκεί πρέπει να αναλάβουν δράση οι αρμόδιες δομές. Για παράδειγμα το ΣΕΠΕ θα μπορούσε να παίξει ένα τέτοιο ρόλο για τους εργασιακούς χώρους, αν βέβαια δεν το είχε αποψιλώσει η σημερινή κυβέρνηση.
Υπάρχουν τρόποι να αντιμετωπιστεί στη ρίζα του αυτό το θέμα;
Πρώτο και κύριο είναι να υπάρξει ένα φιλικό περιβάλλον για όλους αυτούς που υφίστανται τη βία ώστε να μπορέσουν να καταγγείλουν. Να αισθανθούν δηλαδή ότι η καταγγελία τους θα έχει κάποιο αντίκτυπο στον θύτη και ότι οι ίδιοι θα καταφέρουν να απελευθερωθούν από την κατάσταση που βιώνουν. Ο φόβος της δευτερογενούς θυματοποίησης είναι πάντα ένας αποτρεπτικός παράγοντας: το θύμα να φοβάται ότι θα υποστεί και δεύτερο «βιασμό» στα δικαστήρια, αναγκαζόμενο να φέρνει στη μνήμη του ό,τι έχει ζήσει. Πολύ σημαντικό λοιπόν είναι να υπάρχει ένα πλαίσιο προστασίας δηλαδή, όπως προανέφερα, δομές για την καταπολέμηση της έμφυλης βίας, ΣΕΠΕ, κανόνες δεοντολογίας στον ιδιωτικό τομέα. Επίσης ο ΣΥΡΙΖΑ ζητάει εδώ και πολύ καιρό την ψήφιση από το κοινοβούλιο της Σύμβασης 190 του Διεθνούς Οργανισμού Εργασίας για την καταπολέμηση της σεξουαλικής παρενόχλησης και βίας στην εργασία. Η Σύμβαση κυρώθηκε τον Ιούνιο του 2019 αλλά είναι απαραίτητη και η ψήφιση της από το κοινοβούλιο, όμως η σημερινή κυβέρνηση έχει καθυστερήσει χαρακτηριστικά σε αυτό. Αυτός μπορεί να είναι ένας τρόπος να μπουν κανόνες στον δημόσιο αλλά και τον ιδιωτικό τομέα.
Παρότι το θέμα της αντιμετώπισης της σεξουαλικής βίας είναι ένα θέμα για το οποίο θα περίμενε κανείς σύμπνοια των πολιτικών κομμάτων, υπήρξε ιδιαίτερα τεταμένο κλίμα στη βουλή. Γιατί πιστεύετε έγινε αυτό;
Πιστεύω ότι στο θέμα της αντιμετώπισης της σεξουαλικής βίας, της παρενόχλησης, της έμφυλης και ενδοοικογενειακής βίας δεν υπάρχει κάποιο κόμμα που να διαφωνεί. Στη Βουλή όμως, η συζήτηση αφορούσε μια συγκεκριμένη υπόθεση, την υπόθεση του π. Καλλιτεχνικού Διευθυντή του Εθνικού Θεάτρου, Δ. Λιγνάδη, ο οποίος διορίστηκε με απόφαση της Υπουργού κ. Μενδώνη, που δεν αναλαμβάνει, όλο αυτό το διάστημα, την ευθύνη για τον διορισμό του. Αφού λοιπόν, παρόλα αυτά, η Κυβέρνηση την καλύπτει και αυτή με τη σειρά της καλύπτει τον κ. Λιγνάδη, σημαίνει ότι η απόφαση διορισμού ήταν και του ίδιου του Πρωθυπουργού και όλης της Κυβέρνησης. Ο κ. Λιγνάδης, κατηγορούμενος για πολύ σοβαρά αδικήματα, δεν αποπέμφθηκε από τη θέση του αλλά, όπως δήλωσε ο ίδιος ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος αρχικά, παραιτήθηκε για προσωπικούς λόγους. Εμείς λοιπόν δε λέμε – όπως κατηγορούμαστε – ότι όλη η κυβερνητική παράταξη αποτελείται από βιαστές και παιδεραστές, αλλά ότι τέτοια θέματα δεν πρέπει να συγκαλύπτονται, όπως έγινε, προφανώς γιατί εμπλέκονται πολιτικοί παράγοντες, τουλάχιστον στο διορισμό του Λιγνάδη.
Είναι, επίσης, ύβρις και αλαζονεία από πλευράς της Κυβέρνησης να προσπαθεί να καρπωθεί την όλη ιστορία του ελληνικού #metoo, λέγοντας ότι ο κόσμος σήμερα μιλάει γιατί υπάρχουν «ευήκοα ώτα» από την Κυβέρνηση. Δεν μπορεί να επικαλείται ευήκοα ώτα όταν συγκαλύπτει τέτοιες υποθέσεις.
Η κοινωνία η ίδια είναι αυτή που διαμορφώνει τις συνθήκες και χρειάστηκαν πολλοί αγώνες κατά της έμφυλης βίας από γυναικείες οργανώσεις και από το κίνημα για να δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες ώστε σήμερα να ανοίξουν στόματα. Η Πολιτεία οφείλει να ακολουθεί με νομοθετικές παρεμβάσεις και όχι να προσπαθεί να καρπωθεί. Όπως έκανε η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ, που ψήφισε το νόμο για την ουσιαστική ισότητα, που θέσπισε την υποχρεωτικότητα της ποσόστωσης στα διοικητικά συμβούλια των δημοσίων φορέων και των αθλητικών σωματείων. Και βλέπουμε τώρα τη σημαντικότητα του νόμου αυτού, διότι όταν υπάρχουν γυναίκες στα ΔΣ των αθλητικών σωματείων, κάθε γυναίκα μπορεί όντως να βρει πιο εύκολα «ευήκοα ώτα» για να καταγγείλει. Βέβαια το συγκεκριμένο μέτρο καταργήθηκε από τον κ. Αυγενάκη μόλις ανέλαβε, όπως καταργήθηκε και η θεματική εβδομάδα στα σχολεία όπου συζητούνταν θέματα σεξουαλικής εκπαίδευσης. Τώρα συζητούν να φέρουν τη σεξουαλική εκπαίδευση ως μάθημα, αρκεί να μην μείνουν στα λόγια.
Ο κόσμος λοιπόν καταλαβαίνει ποιός έχει «ευήκοα ώτα», αν και εμείς πραγματικά ευχόμαστε η σημερινή Κυβέρνηση να μεριμνήσει για το συγκεκριμένο ζήτημα γιατί είναι κάτι που μας συμφέρει όλους.
Ο ΣΥΡΙΖΑ τι προτείνει για το θέμα;
Εμείς έχουμε ήδη πάρει κάποιες πρωτοβουλίες ως Κοινοβουλευτική Ομάδα: την προηγούμενη βδομάδα ζητήσαμε με επιστολή μας από κοινού σύγκληση των επιτροπών Κοινωνικών Υποθέσεων και Ισότητας της Βουλής, ώστε να συζητηθεί το θέμα σεξουαλικής βίας στην εργασία. Προτείναμε να κληθούν και φορείς όπως το ΣΕΗ (Σωματείο Ελλήνων Ηθοποιών), το ΣΕΠΕ, το ΚΕΘΙ, η ΓΓ Ισότητας, φορείς δηλαδή που μπορούν να καθοδηγήσουν την πολιτεία με στόχο την αποφυγή της σεξουαλικής βίας σε χώρους εργασίας.
Άλλο θέμα είναι η ψήφιση της Σύμβασης 190 του Διεθνούς Οργανισμού Εργασίας που προανέφερα.
Επίσης καταθέσαμε ανοιχτή επιστολή – κάλεσμα στην οποία ζητάμε από την Κυβέρνηση, αλλά και την τοπική αυτοδιοίκηση, την άμεση στήριξη του Δικτύου Δομών για την πρόληψη και καταπολέμηση της έμφυλης και ενδοοικογενειακής βίας, ώστε να γίνουν μόνιμες δομές του κράτους, να ενισχυθούν με προσωπικό και να διευρυνθούν ως δίκτυο. Έτσι θα μπορέσει κάποια στιγμή και το Κιλκίς να αποκτήσει ένα συμβουλευτικό κέντρο για κακοποιημένες γυναίκες, αλλά και κάθε πόλη της Ελλάδος.
Πρόκειται να ληφθούν και άλλες πρωτοβουλίες, μαζί με το Τμήμα Πολιτισμού του ΣΥΡΙΖΑ και το τμήμα φεμινιστικής πολιτικής, προωθώντας μέτρα ενίσχυσης της συμμετοχής των γυναικών στην πολιτιστική δημιουργία και στα κέντρα λήψης αποφάσεων στον χώρο του πολιτισμού. Σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία για τον καλλιτεχνικό χώρο μόνο 1 στις 5 ταινίες, για παράδειγμα, στην Ευρώπη έχει σκηνοθετηθεί από γυναίκα, τα ποσοστά μερικής απασχόλησης των γυναικών είναι πολύ υψηλότερα από των ανδρών, μόνο το 16% των επιδοτήσεων πηγαίνει σε γυναίκες. Αυτά λοιπόν είναι πράγματα που πρέπει να αλλάξουν για να μπορούμε να μιλάμε για επαγγελματική και κοινωνική ισότητα ώστε να αλλάξουμε και όλα τα υπόλοιπα.
Και, φυσικά, μέτρα για την εκπαίδευση διότι, παρότι μακροχρόνιο μέτρο, η σεξουαλική εκπαίδευση οφείλει να ξεκινάει από νεαρή ηλικία προκειμένου να έχει αποτέλεσμα στις μεγαλύτερες ηλικίες και συνολικότερα στην κοινωνία.
Θ.Π.
