«Αν ήρθες σε αυτόν τον κόσμο για να μετρήσεις τα χρόνια σου και να ζήσεις μια φρόνιμη ζωή, δεν έχεις να φοβηθείς τίποτε. Τους φρόνιμους δεν τους πειράζει κανείς» (Λουντέμης). Αν όμως δεν ήσουν «φρόνιμος», αν δεν συμμορφώθηκες «προς τας υποδείξεις», αν είχες μέτρο στη ζωή την ανθρωπιά σε χαλεπούς καιρούς τότε ήσουν ο εχθρός στον αυταρχισμό και την εξουσία.
Ο δάσκαλος Ανδρέας Αγτζίδης, με καταγωγή από τα γνωστά Χεροίαννα του Πόντου, το Εμιρχάν του Καρς μετά και το Σταυροχώρι Κιλκίς, από τον ξεριζωμό και μετέπειτα, ανήκει στη χορεία των εκπαιδευτικών, που υπηρέτησαν συνειδητά το λειτούργημά τους και με την πένα τους συμμετείχαν στο δημόσιο διάλογο στα «ταραγμένα» χρόνια του «Ανένδοτου αγώνα», γράφοντας και δημοσιεύοντας παιδαγωγικά θέματα με το ψευδώνυμο «εκπαιδευτικός».
Το πιο παλιό του κείμενο δημοσιεύτηκε στις 25 Ιουνίου 1962, στην τοπική εφημερίδα «Αγωνιστής» με τίτλο «Τα Βαλτονέρια». Κείμενο που αναφερόταν στην ανάγκη της πολιτιστικής οργάνωσης στο Κιλκίς, που μέχρι τότε ήταν άγνωστη κι ανύπαρκτη έννοια.
Η συστηματικότερη, ωστόσο, παρέμβασή του στα δρώμενα του τόπου γίνεται από τις σελίδες της εφημερίδας του Κιλκίς «Κυρίαρχος Λαός», που προσδιοριζόταν πολιτικά στο χώρο της « Ένωσης Κέντρου». Το πρώτο του άρθρο στην εφημερίδα αυτή είχε τον τίτλο «Η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση», δημοσιευμένο στις 22 Ιανουαρίου του 1966. Το συγκεκριμένο κείμενο διαπραγματευόταν τη μεταρρύθμιση του 1964, που έφερε τη σφραγίδα των Γεωργίου Παπανδρέου και του Ευάγγελου Παπανούτσου και κινδύνευε να ακυρωθεί, μετά την Αποστασία του Ιουλίου του '65.
Σταχυολογώ το παρακάτω απόσπασμα για να δείξω μέσα από αυτό το πνεύμα που διαπότιζε και χαρακτήριζε την άποψη του Ανδρέα Αγτζίδη για τον Έλληνα δάσκαλο: «Επιβάλλεται ο υπερήφανος, αδούλωτος και προοδευτικός λαός μας με επικεφαλής τη δοκιμασμένη στρατιά Ελλήνων εκπαιδευτικών, ν' αγωνιστεί για την υπεράσπιση της εκπαιδευτικής μεταρρυθμίσεως, αν θέλουμε και πονούμε τούτον τον δοκιμασμένο μας τόπο, τούτη την ένδοξη και γλυκιά μας Πατρίδα».
Σχολεία – Συνδικαλιστική Δράση - Αρθρογραφία
Τα πρώτα του διδασκαλικά βήματα τα έκανε ο Ανδρέας Αγτζίδης σε σχολεία της περιοχής του Κιλκίς. Πρώτα στο δικό του χωριό, το Σταυροχώρι κι από το 1962 και μετά στην πόλη του Κιλκίς, στο Α΄ Δημοτικό Σχολείο, όπου και εκλέχτηκε πρόεδρος του Διδασκαλικού Συλλόγου Κιλκίς την περίοδο (1964-1966). Η συνδικαλιστική του δράση συνδεόταν απόλυτα με την πνευματική παρά τη συντεχνιακή αντίληψη του εκπαιδευτικού, με τα δίκαια αιτήματα των εργαζομένων στο χώρο της Παιδείας, με την ίση μεταχείρισή τους από την Πολιτεία και με τις υποχρεώσεις της απέναντι σ' αυτούς.
Από τον Ιούλιο του 1966 έως τον Φλεβάρη του 1967 εγκαινιάζει μια καθαρά πολιτική στήλη στην εφημερίδα «Κυρίαρχος Λαός» με μόνιμο τίτλο «Προς τους φίλους της Δεξιάς» και ενίοτε «Προς τους φίλους μας αγρότες της Δεξιάς», όπου υπέγραφε με το ψευδώνυμο «Αντύπας». Η ύπαρξη ενός βαθέως ακροδεξιού κράτους της εποχής του, εξειδικευμένο στο «κάρφωμα» τρομοκρατούσε τους δημοκρατικούς πολίτες και διαμόρφωνε, εν πολλοίς, το κοινωνικό περιβάλλον. Επιπλέον, παρότρυνε όσους έκαναν παρέμβαση στο δημόσιο διάλογο –κι ειδικότερα τους δημοσίους υπαλλήλους- να αυτοπροστατεύονται, γράφοντας με ψευδώνυμο.
Στη στήλη του αυτή αναφέρεται σε θέματα και ζητήματα της τρέχουσας πολιτικής επικαιρότητας, που αποτυπώνουν με εξαιρετικό τρόπο το κλίμα της προδικτατορικής εποχής, το βασιλικό πραξικόπημα του Ιουλίου '65, την δικτατορία της 21ης Απριλίου 1967 και το Βαθύ Κράτος που αναπτύχθηκε μετά τον Εμφύλιο και χρησιμοποιήθηκε μεθοδευμένα από το Παλάτι για τη γνωστή «Αποστασία». Όλα τα άρθρα, 25 στον αριθμό, συγκροτούν ένα πολύ ενδιαφέρον «σώμα», όπου αποτυπώνεται το κλίμα και οι ιδεολογικές προσεγγίσεις της περιόδου, που προηγήθηκε από το πραξικόπημα και την αντιδημοκρατική εξέλιξη.
Την επομένη του Πραξικοπήματος της 21ης Απριλίου ο Ανδρέας Αγτζίδης παύεται μαζί με όλο το Διοικητικό Συμβούλιο από τη θέση του εκλεγμένου προέδρου του Διδασκαλικού Συλλόγου. Η πράξη αυτή σε συνδυασμό με το βαρύ και καταπιεστικό κλίμα που επέβαλε η δικτατορία της 21ης Απριλίου, υπήρξε η αιτία της απόφασής του για να μετακομίσει στην Αθήνα οικογενειακώς.
Με τα κείμενά του στον πάντα φιλόξενο Τύπο του Κιλκίς, ο Ανδρέας Αγτζίδης προσπάθησε να μεταδώσει τη βαθειά γνώση που είχε στα ζητήματα της αγωγής και της εκπαίδευσης των παιδιών της σχολικής και της προσχολικής ηλικίας, να καταγράψει την ιστορία του τόπου, στα κρίσιμα χρόνια του Μεσοπολέμου και ειδικότερα της δεκαετίας του '40, παρουσιάζοντας το ιστορικό πλαίσιο μέσα στο οποίο συνέβησαν τα επίμαχα γεγονότα της εποχής.
Ιδιαίτερη θέση στην αρθρογραφία του έχουν τα «Θέματα Αγωγής» που μιλούν για την ψυχοπνευματική εξέλιξη του παιδιού, τις ευθύνες των γονιών και τις μεθόδους διδασκαλίας, στη βάση της 35ετούς διδασκαλικής του εμπειρίας, της σοφίας που αποκτήθηκε από αυτήν, από τις απόψεις των μεγάλων παιδαγωγών, ψυχολόγων και ψυχιάτρων, σχετικές με την αδιατάρακτη ομαλή ψυχοπνευματική ανάπτυξη του παιδιού και τον κεντρικό ρόλο της οικογένειας.
Αναφέρεται εκτενώς και στα θέματα της Εκπαίδευσης και των Εκπαιδευτικών, στο ρόλο του δασκάλου, στα χαρακτηριστικά γνωρίσματα του σωστού παιδαγωγού, στα δίκαια και τα δικαιώματα των μαθητών, στα διοικητικά θέματα που αντιμετωπίζουν οι εκπαιδευτικοί, όπως η αξιολόγηση, η καθιέρωση σχολικών συμβούλων, ο συνδικαλισμός των δασκάλων, η σημασία των αγώνων τους, καταλήγοντας στο επιμύθιο: «ό,τι πέτυχε ο κλάδος των δασκάλων και ό,τι θα πετύχει στο μέλλον, οφείλεται στους συνεχείς, τους αδιάλειπτους και επίμονους αγώνες του».
Στην παραπάνω ενότητα παρουσιάζεται και η διαχρονική συνεισφορά των δασκάλων στους εθνικούς και κοινωνικούς αγώνες του λαού και, κυρίως, η συμμετοχή τους στην Εθνική Αντίσταση για την οποία γράφει επί λέξει:
«Σ' αυτήν την προσπάθεια της ανασυγκρότησης και αναδιοργάνωσης, μπροστάρηδες είναι οι δάσκαλοι, που στέκονται δίπλα στο χειμαζόμενο λαό, που τον εμπνέει, τον καθοδηγεί, τον ενθαρρύνει και τον γεμίζει ελπίδες πως γρήγορα το πηχτό σκοτάδι της Κατοχής θα το διαδεχθεί το φως της Λευτεριάς. Οι διδασκαλικές οργανώσεις, που βρίσκονται σε παρανομία ανασυγκροτούνται προκειμένου να κρατήσουν τον κλάδο ενωμένο και δυνατό... Η πλούσια εθνικοαπελευθερωτική δράση των Δασκάλων, όπως και της συντριπτικής πλειοψηφίας των Ελλήνων Πατριωτών, πλην των Νενέκων, των μαυραγοριτών και των πουλημένων στον εχθρό, προκάλεσαν τον αμείλικτο διωγμό των κατακτητών και των συνεργατών τους. Ο Διδασκαλικός κλάδος έδωσε πολλά θύματα κατά την ζοφερή περίοδο της Κατοχής».
Στην αρθρογραφία του Ανδρέα Αγτζίδη παρουσιάζονται ακόμη οι εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις του 1964 και του 1976. Δημοσίευσε άρθρα για την καθιέρωση της Δημοτικής γλώσσας, καθώς και για την ιστορία του εκπαιδευτικού ζητήματος από την εποχή των «Ευαγγελικών» και των «Ορεστειακών», τοποθετούμενος σθεναρά κι ανεπιφύλακτα υπέρ της δημοτικής γλώσσας και του μονοτονικού συστήματος γραφής.
Έντονα τον απασχόλησε και η πρόσφατη οικονομική κρίση που ταλάνισε την Ελλάδα. Μίλησε για τις ευθύνες των πολιτικών σχηματισμών χωρίς να μασά τα λόγια του. Χαρακτήρισε τους υπεύθυνους της κατάρρευσης της οικονομίας ως «οικονομικούς εγκληματίες», που οδήγησαν τη χώρα στην άνευ προηγουμένου εξαχρείωση θεσμών και αξιών.
Δημοσίευσε κείμενα για το Παλαιστινιακό Ζήτημα και τον αγώνα των Παλαιστινίων με τον οποίο συντασσόταν ανοιχτά: «...τρομοκράτες -έλεγε- δεν είναι αυτοί που αγωνίζονται για την ελευθερία και την ανεξαρτησία τους, τρομοκράτες είναι εκείνοι που καταπιέζουν, τρομοκρατούν, βιάζουν και δολοφονούν τον λαό». Από την αρθρογραφία του δεν έλειψε η επίθεση του ΝΑΤΟ στη Σερβία, όπου διαμαρτυρόταν δημόσια για την παράνομη, από πλευράς διεθνούς δικαίου, αμερικανο-νατοϊκή επίθεση.
Πρόβαλε τέλος ως κορυφαίο γεγονός τη νίκη επί του ιταλικού φασισμού και τη μεγαλειώδη Εθνική Αντίσταση, μετά τη γερμανική εισβολή στη χώρα. Θεώρησε ως κύριο σημείο εθνικής και ηθικής έκφρασης την ενότητα των Ελλήνων στην ιταλική επίθεση τον Οκτώβριο του 1940. Προσέγγισε την Εθνική Αντίσταση με πνεύμα πατριωτικής δικαιοσύνης, χωρίς να κάνει διακρίσεις. Περιέγραψε ως αυτόπτης μάρτυς τις μεταπολεμικές συνθήκες που οδήγησαν στον Εμφύλιο, τονίζοντας ότι έπρεπε να αποφευχθεί πάση θυσία.
Ανδρέας Αγτζίδης και Εύχαρις Ζαχαριάδου-Αγτζίδου
Υπέρμαχος της αλήθειας μέχρι το τέλος, σθεναρός αγωνιστής και πνεύμα ελεύθερο, ξεκάθαρο και λόγιο, με λόγο κρυστάλλινο και κατανοητό, στο άδικο ασυμβίβαστος κι ανυπόταχτος, βάδιζε στο δικό του ανένδοτο δρόμο, κρατώντας ψηλά τη σημαία της φιλοπατρίας. Στη φαρέτρα των αξιών του κουβάλαγε ιδανικά που έκαναν τον κόσμο καλύτερο. Συνδύαζε τη γνώση με την παιδεία. Τη μόρφωση με την ανθρωπιά. Έβαζε ψηλά το λειτούργημα του δασκάλου και ιεραρχούσε τον αγώνα με πρώτο ζητούμενο την Ελευθερία και τη Δημοκρατία.
Δίπλα στον Ανδρέα Αγτζίδη στάθηκε στη ζωή η δασκάλα Εύχαρις Ζαχαριάδου-Αγτζίδου, γεννημένη στη Θεσσαλονίκη το 1927 από Μικρασιάτες γονείς, με καταγωγή από την περιφέρεια της Σμύρνης. Η Εύχαρις Ζαχαριάδου-Αγτζίδου, ήταν σεμνή αλλά δυναμική γυναίκα, που μεγάλωσε σ' ένα φιλελεύθερο δημοκρατικό περιβάλλον κι έζησε στα σκληρά χρόνια της Κατοχής στη Θεσσαλονίκη. Υπήρξε άριστη παιδαγωγός, απόφοιτη της εκεί Παιδαγωγικής Ακαδημίας. Υπηρέτησε με τον Ανδρέα Αγτζίδη στο Σταυροχώρι Κιλκίς, όπου και γνωρίστηκαν μέχρι το 1962 και κατόπιν συνυπηρέτησαν στο Κιλκίς, έως το 1970, οπότε κι έφυγαν στην Αθήνα, λόγω χούντας. Στην Αθήνα συνυπηρέτησαν ως την συνταξιοδότησή τους και κατόπιν επέστρεψαν στο Κιλκίς το 1977. Υπήρξαν και οι δύο τους εξαιρετικοί δάσκαλοι με όραμα και ικανότητες. Ενέπνεαν σεβασμό κι αγάπη και τίμησαν το λειτούργημα του δασκάλου ανταποκρινόμενοι πλήρως στο γνωμικό: «Ως χαρίεν εστί άνθρωπος, όταν άνθρωπος ή».



